Đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu doanh nghiệp

Ngày 20-8, tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo quốc gia “Sinh viên với đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu doanh nghiệp” dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân.

Đến dự hội thảo có đông đảo các nhà khoa học, đại diện của hơn 60 trường đại học, cao đẳng, đại diện các doanh nghiệp và hơn 200 sinh viên của các trường đại học các tỉnh thành phía Nam.

Nội dung hội thảo tập trung vào vấn đề đào tạo; đổi mới tư duy và phương pháp giáo dục trong điều kiện đất nước đang đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; tìm những giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu xã hội và đòi hỏi của người sử dụng nhân lực trong và ngoài nước.

Hơn 40 báo cáo tham luận gửi tới hội thảo, cùng nhiều ý kiến của các nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và sinh viên đã gợi mở những vấn đề mà từ Bộ Giáo dục và Đào tạo đến các trường đại học, các nhà doanh nghiệp cần quan tâm thực hiện.

Việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp là vấn đề bức thiết, được cả xã hội quan tâm. Trong Hội thảo đã có nhiều ý kiến phát biểu và thống nhất rằng: đây là một tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng đào tạo của cơ sở giáo dục đại học. Vì thế, đánh giá chính xác khả năng tìm việc làm, mức độ phù hợp với ngành nghề được đào tạo của sinh viên sau khi tốt nghiệp là việc làm rất cần thiết. Đây có thể coi là sự phản biện của xã hội đối với “sản phẩm” đào tạo của các nhà trường.

Sự phù hợp giữa việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp với ngành nghề được đào tạo là thể hiện một cách thiết thực trên thực tế mục tiêu đề ra: đào tạo gắn với sử dụng. Đây là mục tiêu hết sức quan trọng của giáo dục đại học, nhằm tránh lãng phí nguồn nhân lực. Kết quả khảo sát của Dự án Giáo dục đại học cho thấy, chỉ có khoảng 60% sinh viên trả lời đã tìm được việc làm phù hợp với chuyên ngành đào tạo, đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng (trong đó khoảng 20% trả lời là việc làm rất phù hợp); 30% sinh viên tìm được việc làm ít sử dụng đến chuyên môn được đào tạo. Số còn lại là có việc làm không liên quan đến chuyên ngành được đào tạo.

Doanh nghiệp đánh giá về sinh viên sau tốt nghiệp: phần lớn sinh viên hiện nay đều năng động, nhiệt tình, ham học hỏi, có nền tảng kiến thức cơ bản và khả năng ứng dụng công nghệ cao, tuy nhiên:

- Sinh viên chưa có định hướng rõ ràng về nghề nghiệp mình đang học và làm việc trong tương lai.

- Thiếu kỹ năng thực hành nghề nghiệp, lúng túng khi áp dụng lý thuyết vào thực tế.

- Còn yếu về các kỹ năng “mềm” mà các doanh nghiệp mong muốn ở người được tuyển dụng để phục vụ cho công việc là: kỹ năng về ngoại ngữ (tiếng Anh chuyên ngành và tiếng Anh giao tiếp); kỹ năng ứng dụng thành thạo các phần mềm máy tính phục vụ cho công việc; kỹ năng giao tiếp, thuyết trình.

Kết luận Hội thảo, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh: Trong việc đào tạo đáp ứng nhu cầu của xã hội, mối quan hệ sinh viên - doanh nghiệp (nhà sử dụng lao động) - nhà trường phải được thể hiện gắn bó, đồng đều và phải phát huy được đầy đủ vai trò, trách nhiệm của mỗi bên. Đối với sinh viên, phải tích cực học tập, tu dưỡng đạo đức, chủ động, sáng tạo và trang bị những kiến thức, kỹ năng thực hành liên quan đến ngành nghề đang học; tích cực tìm hiểu nhu cầu lao động trên thị trường hiện nay và tham gia công việc ngay từ khi còn đang học. Sẽ là thiếu sót nếu sinh viên chỉ quan tâm đến việc học mà không quan tâm đến việc ra trường mình sẽ làm gì, làm ở đâu.

Về phía nhà trường, ngoài việc rà soát, đổi mới nội dung chương trình, phương pháp đào tạo, để phát huy tính chủ động, sáng tạo của sinh viên cần giúp sinh viên có môi trường tốt để học tập và rèn luyện. Có cơ chế và tổ chức cập nhật yêu cầu của các ngành nghề, nhu cầu của xã hội để đưa vào nội dung chương trình đào tạo, có phương pháp giảng dạy, hướng dẫn sinh viên một cách hợp lý, mềm dẻo. Sinh viên cần phải được tư vấn ngay khi còn là học sinh phổ thông để có thể lựa chọn được ngành học, trình độ đào tạo phù hợp với sở thích và khả năng của chính mình.

Về phía doanh nghiệp, ở khía cạnh “cung” và “cầu”, thì doanh nghiệp hoàn toàn có quyền lựa chọn những sinh viên tốt nghiệp đáp ứng được yêu cầu của công việc. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không chủ động hỗ trợ, tham gia vào quá trình đào tạo của nhà trường thì cũng rất khó có được ngay những “sản phẩm” ưng ý, do vậy phải: chủ động tham gia vào quá trình đào tạo của nhà trường, thông qua các hợp đồng đào tạo với nhà trường, doanh nghiệp cần đưa ra một cách có hệ thống, chi tiết, cụ thể những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng cần thiết với từng vị trí công việc để nhà trường thiết kế chương trình đào tạo phù hợp; phối hợp với nhà trường để hướng dẫn sinh viên thực tập, cung cấp nguồn giảng viên thực hành, thực tế công việc, tham gia xây dựng chương trình đào tạo, thỉnh giảng; chú trọng việc tuyển chọn sinh viên ngay từ khi sinh viên còn đang học; thường xuyên phối hợp với nhà trường tổ chức các hoạt động tư vấn hướng nghiệp, việc làm; đầu tư hệ thống trang thiết bị, phòng thí nghiệm cho nhà trường, thường xuyên đổi mới, nâng cấp các hệ thống thực hành, sẵn sàng ứng dụng các công trình khoa học của thầy và trò; cung cấp đầy đủ thông tin nhu cầu về lao động cho nhà trường, cho các trung tâm hỗ trợ đào tạo và cung ứng nhân lực./.