Đồng chí Phùng Chí Kiên được đào tạo ở các trường quốc tế danh tiếng; được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp quan tâm giáo dục về nhiều mặt. Những yếu tố đó cùng với sự nỗ lực tự tu dưỡng, rèn luyện về phẩm chất cách mạng và năng lực sáng tạo, đã giúp ông hình thành, phát triển các giá trị cao đẹp của người cán bộ lãnh đạo và trở thành một nhà quân sự xuất sắc, một con người Việt Nam tiêu biểu.

1. Đồng chí Phùng Chí Kiên sớm hình thành, phát triển tinh thần yêu nước, ý chí cách mạng

Thủa thiếu thời, đồng chí Phùng Chí Kiên đã trực tiếp nhận thức bản chất xấu xa của chế độ thực dân và sự mục nát của giai cấp phong kiến Việt Nam. Quê hương Nghệ An là một địa phương tập trung biểu hiện sự đối kháng gay gắt giữa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và bọn thực dân Pháp, lực lượng địa chủ, cường hào, tay sai đế quốc. Cuộc đấu tranh chống lại bọn áp bức, bóc lột và xâm lược đã diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Hoàn cảnh lịch sử đó đã tác động mạnh mẽ đến quần chúng nhân dân, đặc biệt là thanh niên, có tác dụng kích thích mỗi người phát huy truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm của dân tộc và từng bước nâng cao giác ngộ trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân Pháp xâm lược và bọn tay sai bán nước đàn áp, bóc lột nhân dân.
 
Đồng chí Phùng Chí Kiên là một trong những thanh niên tiêu biểu của Nghệ An và đất nước sớm hình thành một tình cảm yêu nước mới mẻ, nuôi dưỡng ý chí quyết tâm cao để tiến hành cuộc đấu tranh giai cấp, dân tộc trong điều kiện của thời kỳ mới. Đó là thời kỳ chủ nghĩa tư bản đã phát triển thành "con đỉa hai vòi", còn tại các nước thuộc địa, giai cấp phong kiến đã trở thành tay sai đắc lực của chủ nghĩa đế quốc. Về phía cách mạng, đã có những chuyển biến mạnh mẽ: sự ra đời và vai trò, tác dụng to lớn của chủ nghĩa Mác-Lê-nin, thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga đã làm cho nhiều người Việt Nam có nhận thức mới về tinh thần yêu nước và khuynh hướng của cuộc đấu tranh cách mạng.

Năm 1926, Phùng Chí Kiên sang Quảng Châu (Trung Quốc) tham gia Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội. Năm 1930, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Đó là bước chuyển biến từ lập trường của người yêu nước truyền thống sang lập trường yêu nước của người cộng sản và là sự hội tụ của ý thức yêu nước và ý thức cộng sản.

2. Đồng chí Phùng Chí Kiên luôn luôn học tập, vươn lên tầm cao của lý tưởng giải phóng dân tộc và xã hội chủ nghĩa

Đồng chí Phùng Chí Kiên đã tích cực tham gia vào tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên. Tháng 12-1927, đồng chí tham gia khởi nghĩa Quảng Châu; sau đó, cùng với đồng chí Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập… chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Đông Dương lần thứ nhất tại Ma Cao (Trung Quốc). Đồng chí đã được học tập tại Trường quân sự Hoàng Phố để chuẩn bị lực lượng cho quân đội cách mạng. Trong quá trình học tập và hoạt động cách mạng, các phẩm chất tốt đẹp của người cộng sản đã ngày càng hình thành và phát triển ở đồng chí.

Có thể nói, những kết quả học tập và hoạt động trên đất nước anh em đã tạo ra bước nhảy vọt về chất trong tinh thần yêu nước và nhận thức của đồng chí Phùng Chí Kiên - yêu nước trên lập trường của người cộng sản và nhận thức rõ tính tất yếu phải dùng bạo lực cách mạng để thực hiện mục tiêu cách mạng đó. Chính tri thức khoa học, trình độ lý luận chính trị, kinh nghiệm thực tiễn, phương pháp vận động, giáo dục quần chúng đã giúp đồng chí nhanh chóng tích luỹ được phẩm chất tốt đẹp của người yêu nước, của người chiến sĩ cộng sản ở tầm cao của một người lãnh đạo.

Trong quá trình tham gia cách mạng và đặc biệt là sau khi học tại Trường Đại học Phương Đông ở Liên Xô, đồng chí Phùng Chí Kiên đã luôn luôn trau dồi, nuôi dưỡng hai giá trị rất cơ bản: tình cảm yêu nước và ý thức giác ngộ cộng sản. Trên thực tế, hai giá trị đó đã tạo nên sự thống nhất ở đồng chí và giúp đồng chí không rơi vào chủ nghĩa dân tộc, chống được sự nôn nóng chủ quan, giáo điều, rập khuôn, máy móc.

Sự thống nhất biện chứng giữa tinh thần yêu nước nồng nàn và tình yêu, niềm tin mãnh liệt đối với chủ nghĩa cộng sản là một giá trị đặc biệt của người cách mạng Phùng Chí Kiên. Giá trị cao đẹp đó của thế hệ thứ nhất những người cách mạng Việt Nam là một hình mẫu để cho các thế hệ sau, trong đó có thế hệ trẻ hiện nay học tập và noi theo. Hiện nay, Việt Nam đang phát triển kinh tế nhiều thành phần theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Điều kiện lịch sử mới đó đang thử thách thái độ chính trị của con người Việt Nam, trước hết là thanh niên, về sự lựa chọn con đường phát triển của đất nước. Trong tình hình đó, tấm gương của những người cộng sản thế hệ thứ nhất nói chung, của đồng chí Phùng Chí Kiên nói riêng, có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong giáo dục, tiếp sức cho bước đi đúng đắn của con người Việt Nam.

3. Đồng chí Phùng Chí Kiên coi trọng các quan hệ quốc tế và đã hình thành, phát triển các phẩm chất của một chiến sĩ quốc tế

Thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga, đã mở ra các mối quan hệ mới giữa các lực lượng cách mạng của từng quốc gia, dân tộc. Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười giúp cho những người cộng sản Việt Nam nhận thức sâu sắc hơn vai trò quốc tế trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Bối cảnh lịch sử đó, cùng với tư cách là một thành viên của Ban Hải ngoại của Đảng, đã hình thành ở đồng chí Phùng Chí Kiên các giá trị tốt đẹp của một chiến sĩ quốc tế.

Trước hết, đồng chí Phùng Chí Kiên đã quán triệt sâu sắc rằng, cách mạng Việt Nam là một bộ phận không thể chia cắt của cách mạng thế giới; cần sử dụng sức mạnh của cách mạng thế giới vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, và những người cách mạng Việt Nam phải có trách nhiệm với cách mạng của đồng chí, của anh em.

Thứ hai, đồng chí Phùng Chí Kiên đã đánh giá đúng vai trò của Liên Xô, Trung Quốc đối với cách mạng Việt Nam và là một trong những người đầu tiên đặt nền móng cho tình đoàn kết quốc tế.

Thứ ba, đồng chí Phùng Chí Kiên đã có những đóng góp đáng ghi nhận trong thực hiện nhiệm vụ quốc tế và tích luỹ kinh nghiệm đấu tranh cách mạng của các nước anh em.

Thứ tư, đồng chí Phùng Chí Kiên là chiến sĩ tiên phong trong cuộc đấu tranh chống lại các trào lưu của chủ nghĩa xét lại, dân tộc chủ nghĩa, chủ nghĩa giáo điều, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lê-nin và chủ nghĩa cộng sản.

4. Phẩm chất cao quý của nhà quân sự cách mạng được hình thành, phát triển và đạt tới trình độ xuất sắc ở đồng chí Phùng Chí Kiên

Đáng tiếc, khi bàn về vấn đề này đã không có thật nhiều tư liệu để nghiên cứu, tìm hiểu một cách thấu đáo, mà chủ yếu dựa vào các văn kiện của Đảng về quân sự để luận bàn các giá trị quân sự mà đồng chí Phùng Chí Kiên đã đóng góp.

Bước vào hoạt động trong lĩnh vực quân sự là do sự phân công của tổ chức, của cách mạng, khi các đồng chí cùng thời và Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thấy khả năng quân sự của đồng chí Phùng Chí Kiên. Điều đó được chứng minh qua việc đồng chí được cử đi học Trường quân sự Hoàng Phố, Trường Đại học Phương Đông để chủ động chuẩn bị cán bộ nòng cốt và sau này đồng chí đã được Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ định làm chỉ huy Đội Cứu quốc 1 Bắc Sơn, đội quân vũ trang đầu tiên của cách mạng Việt Nam.

Trong đấu tranh cách mạng nói chung, hoạt động quân sự nói riêng, hàng loạt các phẩm chất tốt đẹp của người cán bộ quân sự cách mạng đã được hình thành, phát triển ở đồng chí Phùng Chí Kiên. Đó là hệ thống các phẩm chất tiêu biểu như:

- Có khả năng tư duy và phương pháp luận rộng lớn trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, quan điểm, đường lối của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về các vấn đề chính trị, quân sự của cách mạng Việt Nam, đặc biệt là những vấn đề quân sự.

- Có tinh thần, ý chí quyết tâm cao trong thực hiện nhiệm vụ và dũng cảm, ngoan cường trong mọi hoạt động quân sự, đặc biệt là trong chiến đấu đối mặt với kẻ thù xâm lược và bọn tay sai bán nước.

- Thông minh, sáng tạo, không ngừng nâng cao kiến thức khoa học quân sự, nghệ thuật tổ chức lực lượng vũ trang, trình độ chiến thuật trong chỉ huy đội quân vũ trang cách mạng đầu tiên.

- Đặt những cơ sở lý luận cho việc giải quyết các mối quan hệ: quân sự và chính trị, nhiệm vụ chiến đấu và các nhiệm vụ chính trị khác, con người vf vũ khí, quân và dân, giữa các quốc gia, dân tộc…

Đỉnh cao nhất về phẩm chất tốt đẹp của nhà quân sự cách mạng Phùng Chí Kiên là ngoan cường, dám hy sinh thân mình vì mục tiêu cao đẹp là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Có thể nói, các giá trị nói trên tuy chưa phải là tất cả những gì đã có của nhà quân sự thế hệ tiền bối, nhưng chừng ấy cũng đủ cơ sở để tôn vinh đồng chí Phùng Chí Kiên là nhà quân sự tiền bối xuất sắc. Ông đã cống hiến trọn đời cho cuộc đấu tranh vì tự do, độc lập, vì lý tưởng cộng sản. Đóng góp về mọi mặt của đồng chí Phùng Chí Kiên là những giá trị cao đẹp, có ý nghĩa vun đắp, nuôi dưỡng các giá trị văn hoá dân tộc, các phẩm chất cách mạng và khoa học của người cộng sản.

Đồng chí Phùng Chí Kiên mãi mãi là một tấm gương sáng về đạo đức và tài năng để các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam học tập và làm theo. Để tỏ lòng biết ơn đồng chí Phùng Chí Kiên, cán bộ, chiến sĩ Quân đội hiện nay phải không ngừng tu dưỡng đạo đức, phát triển tài năng để xứng đáng là lực lượng tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.