Tám mươi mốt năm Đảng thể hiện trách nhiệm lịch sử trước dân tộc

TCCS - Tám mươi mốt năm qua, với vai trò lãnh đạo dân tộc làm nên những kỳ tích, dù vẫn còn không ít những hạn chế, đang cần khắc phục, Đảng Cộng sản Việt Nam đã thể hiện thắng lợi trách nhiệm lịch sử trước dân tộc.

1 - Chặng đường 81 năm và trách nhiệm lịch sử trước dân tộc.

Hôm nay, khi đất nước Việt Nam thân yêu của chúng ta đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, có vị thế vững chắc trong khu vực và trên trường quốc tế, chúng ta không thể nào quên những năm dài đất nước bị xâm lược, nhân dân ta sống trong cảnh nô lệ lầm than, khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam chưa có Đảng lãnh đạo.

Không cam chịu làm nô lệ, các phong trào yêu nước, các cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta, trong đó có nhiều phong trào do các chí sĩ giàu lòng yêu nước, có uy tín lớn trong xã hội lãnh đạo đã bùng nổ ở khắp cả nước, nhưng đều bị thất bại, nhân dân ta lúc ấy vẫn lâm cảnh “kiếp người cơm vãi, cơm rơi, biết đâu nẻo đất phương trời mà đi” (Tố Hữu).

Trong đêm đen nô lệ đó, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành với lòng yêu nước, thương dân nồng nàn, đã ra đi tìm đường cứu nước. Vượt qua nhiều gian lao trong nhiều năm tháng bôn ba, tìm hiểu, dày công học tập, hoạt động để tìm đường cứu nước. Người đã đến với chủ nghĩa Mác - Lê-nin như một cuộc “gặp gỡ lịch sử” giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính Việt Nam với học thuyết cách mạng và khoa học của thời đại. Từ đây, Người tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê-nin vào Việt Nam theo hướng gắn với lịch sử và văn hóa dân tộc mình; vận động tuyên truyền, huấn luyện, đào tạo cán bộ, chuẩn bị các điều kiện cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nhờ hoạt động không mệt mỏi của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và nhiều đồng chí cách mạng tiền bối khác, phong trào đấu tranh của công nhân đã thay đổi về chất, chuyển dần từ tự phát sang tự giác. Các điều kiện ra đời đảng cộng sản của giai cấp công nhân và nhân dân lao động ngày càng chín muồi. Và, cách đây 81 năm, ngày 3 tháng 2 năm 1930, dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, các tổ chức cộng sản ở Việt Nam đã hợp nhất thành Đảng Cộng sản Việt Nam. Đảng ra đời là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh với phong trào công nhân, phong trào yêu nước Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân cả nước đã dấy lên một phong trào đấu tranh rộng lớn, điển hình là Cao trào cách mạng 1930 - 1931 với đỉnh cao là Xô viết - Nghệ Tĩnh; cao trào đấu tranh chính trị 1936 - 1939; các cuộc khởi nghĩa ở Nam Kỳ, Bắc Sơn, Ba Tơ; cao trào kháng Nhật cứu nước, đặc biệt là sự qui tụ sức mạnh toàn dân tộc trong Mặt trận Việt Minh tiến hành tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 thắng lợi. Mới 15 tuổi, với khoảng 5.000 đảng viên, Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta làm Cách mạng Tháng Tám thành công, xây dựng nhà nước dân chủ, nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.

Trong cuộc đấu tranh bảo vệ thành quả Cách mạng Tháng Tám suốt 30 năm trường (1945 - 1975), dân tộc ta, Đảng ta đã phải trải qua biết bao thử thách nghiệt ngã của lịch sử. Đó là thử thách của thời kỳ ngàn cân treo sợi tóc 1945 - 1946 với thắng lợi của cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên trong lịch sử dân tộc (6-1-1946) và ban hành Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước công - nông. Đó là thử thách của cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp, kết thúc bằng chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, thực hiện người cày có ruộng, giải phóng hoàn toàn miền Bắc, từng bước cải tạo, xây dựng xã hội mới và thực sự đã trở thành hậu phương vững chắc của cách mạng miền Nam; đó là thử thách của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thần thánh, kết thúc bằng chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Và, cả thử thách của các cuộc chiến tranh bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ trong bối cảnh kinh tế - xã hội nước nhà còn đầy rẫy những khó khăn sau giải phóng miền Nam.

Trong 25 năm đổi mới, Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta vừa phải khắc phục hậu quả nặng nề do các cuộc chiến tranh xâm lược để lại, vừa từng bước hoàn thiện đường lối đổi mới trong bối cảnh công cuộc cải tổ của Đảng Cộng sản Liên Xô đổ vỡ làm sụp đổ toàn bộ hệ thống xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở Đông Âu. Thêm vào đó, thủ đoạn bao vây, cấm vận kinh tế, mưu toan bạo loạn, âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch làm cho đất nước ta đã khó khăn, lại càng khó khăn thêm.

Vượt qua những thử thách lịch sử ấy, Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta đưa nền kinh tế nước nhà từng bước ra khỏi khủng hoảng trầm trọng kéo dài, giành được những thành tựu có ý nghĩa lịch sử trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: Kinh tế - xã hội từng bước phát triển; chính trị ổn định, quốc phòng, an ninh được giữ vững; quan hệ quốc tế ngày càng mở rộng, giao thương với hơn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ; vị thế quốc gia ngày càng khẳng định ở khu vực và quốc tế.

Lại một lần nữa thấy rõ sự nghiệp đổi mới của nhân dân ta do Đảng khởi xướng, lãnh đạo đã đạt những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử đưa Việt Nam ra khỏi tình trạng nước kém phát triển, tạo điều kiện và tiền đề để đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Chặng đường 81 năm qua đã khẳng định vai trò lãnh đạo không thể thiếu của Đảng Cộng sản Việt Nam trong đấu tranh giải phóng giành độc lập dân tộc, trong xây dựng hòa bình và hội nhập quốc tế vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

2 - Từ nhận thức của Đại hội XI

Đại hội XI của Đảng, một sự kiện lớn trong đời sống chính trị đất nước, vừa diễn ra trước thềm kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Đảng, đã thu hút sự mong đợi, gửi gắm niềm tin của các tầng lớp nhân dân và sự chú ý của dư luận quốc tế. Không chỉ có cán bộ, đảng viên, mà đồng bào trong nước và kiều bào ta ở nước ngoài đã quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến cho các quyết sách của Đảng trong quá trình chuẩn bị Đại hội. Đại hội XI của Đảng là đại hội của trí tuệ toàn dân tộc và là một điểm mốc nhìn lại những thành công, những yếu kém để tiếp tục sự nghiệp đổi mới. Những nội dung chính được Đại hội đề cập là đánh giá toàn diện việc thực hiện nghị quyết Đại hội X; bổ sung, hoàn thiện Cương lĩnh 1991; đánh giá 10 năm thực Chiến lược phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2001 - 2010 và xây dựng Chiến lược 2011 - 2020; xác định mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ Đại hội XI; bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng và bầu nhân sự lãnh đạo Đảng.

Về con đường phát triển đất nước, Đại hội một lần nữa khẳng định, xã hội XHCN mà nhân dân ta quyết tâm xây dựng là một xã hội: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; một xã hội do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùng phát triển; có nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; có quan hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới.

Tám đặc trưng trên của xã hội XHCN là mục tiêu vươn tới thông qua một quá trình mang tính cách mạng sâu sắc, triệt để xây dựng cái mới, loại bỏ cái cũ lạc hậu, cản trở phát triển. Quá trình ấy là thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều nhịp cầu phát triển, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội đan xen. Tổng thể tám đặc trưng trên chưa phải là cái hiện hữu đầy đủ hôm nay, mới chỉ là cái đã, đang manh nha có sức sống trong hiện thực đời sống của đất nước. Toàn Đảng, toàn dân bằng trí tuệ và nghị lực phải tạo bằng được sự biến đổi về chất và qui mô của tám đặc trưng ấy trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Quá trình biến đổi này thực chất là một cuộc đấu tranh phức tạp, đòi hỏi trước hết sự nêu gương của mỗi đảng viên, mỗi cấp ủy, mỗi người đứng đầu tổ chức Đảng, Nhà nước các cấp. Sự nêu gương bằng hành động thực tế sẽ là, luôn là biểu tượng niềm tin của nhân dân.

Để đạt mục tiêu tám đặc trưng nêu trên, Đại hội đã xác định tám phương hướng cơ bản: đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức; phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN; xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia; thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; xây dựng dân chủ XHCN, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố và mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất; xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Tám đặc trưng của xã hội XHCN và tám phương hướng cơ bản mà Đại hội XI nêu ra và nhân dân ủng hộ là định hướng tư tưởng qui định những nhiệm vụ chính trị cụ thể cho từng lĩnh vực của đời sống xã hội trong 5 năm tới và nhiều năm tiếp theo.

Cương lĩnh đã xác định bản chất của hệ thống chính trị Việt Nam. Đó là: hệ thống chính trị phải bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, là từng bước hoàn thiện nền dân chủ XHCN và dân chủ phải được thực hiện trong thực tế cuộc sống, đồng thời phải được thể chế hóa, được pháp luật bảo đảm. Nhà nước pháp quyền XHCN là nhà nước phải thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân vừa là lực lượng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, vừa là lực lượng thể hiện tính dân chủ trong việc giám sát, phản biện xã hội để Đảng và Nhà nước hoàn thiện chính sách, hoàn thiện lãnh đạo.

Trong hệ thống chính trị, Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc. Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào dân để xây dựng Đảng, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Đảng vừa là thành viên của hệ thống chính trị, vừa là hạt nhân lãnh đạo hệ thống với tư cách Đảng cầm quyền. Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách, chủ trương lớn; bằng công tác thuyết phục, tuyên truyền, tổ chức, kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên.

Từ những vấn đề cốt lõi được nêu trong Cương lĩnh, Đại hội XI đã xác định 5 quan điểm phát triển và mục tiêu, nhiệm vụ phát triển đất nước giai đoạn 2011 - 2015, đó là: Phát triển nhanh gắn liền với phát triển bền vững, phát triển bền vững là yêu cầu xuyên suốt trong chiến lược; đổi mới đồng bộ, phù hợp về kinh tế và chính trị vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; thực hành dân chủ, phát huy tối đa nhân tố con người, coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển; phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất với trình độ khoa học và công nghệ ngày càng cao, đồng thời hoàn thiện quan hệ sản xuất và thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN; phải xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ ngày càng cao trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trên cơ sở năm quan điểm phát triển, Đại hội XI cũng xác định ba khâu đột phá chiến lược là: Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, trọng tâm là tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng và cải cách hành chính; phát triển nhanh nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào đổi mới toàn diện nền giáo dục quốc dân; xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ với một số công trình hiện đại, tập trung vào hệ thống giao thông và hạ tầng đô thị lớn.

Đại hội XI đã xác định 5 nhiệm vụ chủ yếu giai đoạn 2011 - 2015 với nội dung cơ bản sau:

- Tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu kinh tế; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển bền vững; từng bước xây dựng kết cấu hạ tầng hiện đại.

- Nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực; phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức. Tạo bước tiến rõ rệt về thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; chăm sóc sức khỏe cho nhân dân; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Bảo vệ môi trường, chủ động phòng tránh thiên tai, ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu.

- Tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh; giữ vững ổn định chính trị - xã hội, độc lập chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; ngăn chặn, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; mở rộng, nâng cao hiệu quả các hoạt động đối ngoại, tích cực, chủ động hội nhập quốc tế.

- Tiếp tục phát huy dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; hoàn thiện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Nhà nước pháp quyền XHCN; đẩy mạnh cải cách hành chính, đấu tranh có hiệu quả chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí. Đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân.

- Đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Thường xuyên học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên; tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng.

Nét nổi bật, xuyên suốt trong các văn kiện Đại hội XI là tư duy chính trị tập trung vào xây dựng con người: Con người - làm chủ đất nước, con người - đảng viên, con người - nguồn lực gắn với hoàn thiện mọi chính sách để mỗi người được hạnh phúc, tự do, dân chủ phát huy trí tuệ xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.

3 - Đến việc đưa Nghị quyết Đại hội XI vào cuộc sống là thể hiện trách nhiệm lịch sử nghiêm túc trước nhân dân

Việc định ra đường lối đúng đã quan trọng, nhưng hiện thực hóa đường lối ấy trong cuộc sống còn quan trọng hơn. Làm thế nào để biến Nghị quyết Đại hội XI của Đảng thành hiện thực cuộc sống là một câu hỏi lớn đòi hỏi các cấp ủy đảng, chính quyền và nhân dân phải trả lời bằng hành động thực tế.

Những suy nghĩ ban đầu sau phác họa một vài khía cạnh của hành động thực tế ấy:

Một là, thực hành dân chủ trên thực tế một cách sinh động, thuyết phục. Dân chủ phải trở nên đậm nét, mang tính xuyên suốt hơn trong mọi hoạt động của Đảng mà trước hết dân chủ trong tư duy tư tưởng, lý luận, trong công tác tổ chức và cán bộ, trong công tác kiểm tra cũng như trong phương thức lãnh đạo của Đảng đối với toàn bộ hệ thống chính trị. Đảng phải là biểu tượng thực hành dân chủ trên thực tế để dẫn dắt, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Từng bước cụ thể hóa phương thức thực hành dân chủ trên thực tế các hoạt động của hệ thống chính trị là cách thức động viên, giải phóng toàn bộ nội lực tạo sức mạnh toàn dân tộc kết hợp hiệu quả với sức mạnh thời đại. Thực hành dân chủ trong thực tế là phương thức tạo sức sống nội sinh, sức sống bền vững của Đảng. Công việc này, trước hết và chủ yếu là trọng trách của Đảng.

Hai là, thực hành dân chủ phải gắn liền với kỷ cương, pháp luật. Đảng phải tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong Đảng một cách quyết liệt, hiệu quả hơn nữa. Không ít đảng viên có trách nhiệm tham gia quản lý nhà nước chưa xứng đáng với lời thề trước cờ Đảng khi gia nhập Đảng. Tâm lý thu vén, tham vật chất, thích sống buông thả, tư duy hình thành nhóm lợi ích khi nắm quyền lực trong tay đã trực tiếp làm phương hại đến uy tín của Đảng, kìm hãm, phá hoại sự phát triển bền vững của đất nước. Không ít những vụ việc được nêu ra trong thời gian qua thuộc về quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, về quản lý đất đai, về những dự án treo, về quản lý môi trường, về lợi dụng quyền lực... là những minh chứng cho sự yếu kém về năng lực, phẩm chất, đạo đức của những đảng viên trong các vụ việc đó. Thực tế cuộc sống cũng đang cảnh báo gay gắt về sự băng hoại đạo đức xã hội, thậm chí đã len lỏi cả vào môi trường giáo dục, y tế.

Con người là cái gốc của công việc (lời Bác Hồ). Vì thế, Đảng phải xây dựng những qui định cụ thể, thiết thực, hiệu quả, mang tính quyết liệt nhằm tăng cường kỷ cương, kỷ luật trước hết đối với con người - đảng viên để đáp ứng yêu cầu cấp bách hơn bao giờ hết trong quá trình đưa Nghị quyết Đại hội XI vào cuộc sống.

Ba là, vấn đề nêu gương của cán bộ, đảng viên. Trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc, quan hệ Đảng - dân đã thực sự hòa quyện, gắn bó máu thịt, Đảng gương mẫu hy sinh, dân một lòng theo Đảng chiến đấu vì sự sinh tồn và tương lai của dân tộc. Nay, đất nước đã 25 năm đổi mới, và tiếp tục đổi mới vì tương lai của dân tộc, vì hạnh phúc, tự do của nhân dân, sứ mệnh lịch sử lại tiếp tục đòi hỏi Đảng phát huy đức hy sinh, phụng sự dân tộc, phục vụ nhân dân ở tầm cao mới.

Thông qua việc tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới, mỗi đảng viên, trước hết là cấp ủy, người đứng đầu các cấp, các ngành phải là tấm gương sáng để nhân dân noi theo. Đó là những tấm gương tự phê bình và phê bình trên tình thương yêu đồng chí, đồng nghiệp; đó là những tấm gương về tu thân, tề gia, tham gia lo việc nước, việc dân đầy trí tuệ và không biết mệt mỏi; đó là những tấm gương chỉ biết lấy lợi ích của dân làm đầu mà trăn trở với trách nhiệm hiện tại và tương lai... Những tấm gương ấy phải được xuất hiện ở mọi lúc, mọi nơi, mọi cấp, mọi ngành. Hành động nêu gương của mỗi đảng viên, của các cấp ủy từ Trung ương tới cơ sở luôn có, mãi có sức thuyết phục rất lớn lao và tạo niềm tin rất vững bền đối với nhân dân.

Ba khía cạnh nêu trên chắc chưa đầy đủ, nhưng ít ra cũng góp phần quan trọng làm cho Đảng ta trong sạch, vững mạnh. Và, thông qua đó, sẽ sáng từ trên xuống dưới, từ dưới lên, lan tỏa toàn dân, lòng tin củng cố, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được tăng cường một cách tự nhiên, không còn là khẩu hiệu chính trị, để Đảng ta mãi “là đạo đức, là văn minh”./.