TCCSĐT - Chiều nay, tại Hà Nội, Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển bền vững Thủ đô Hà Nội văn hiến, anh hùng, vì hòa bình” đã khai mạc. Hơn 600 nhà khoa học trong và ngoài nước tham dự Hội thảo. Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị, GS. TS Phùng Hữu Phú, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương; Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng; GS. NGND Phan Huy Lê; Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Ca-tơ-rin Mu-lơ Ma-rin; GS. TS Uy-li-am Lo-gân (William Logan) chủ trì và điều hành phiên họp toàn thể của Hội thảo chiều nay.

Với Thăng Long - Hà Nội, chiều dài của thời gian đã tôn cao bề dày của văn hiến. Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển bền vững Thủ đô Hà Nội văn hiến, anh hùng, vì hòa bình” là diễn đàn để các nhà khoa học trong nước và quốc tế trình bày kết quả nghiên cứu mới nhất từ những đề tài tâm huyết của mình với mong muốn góp phần làm sáng tỏ những giá trị, truyền thống tốt đẹp được kết tinh trong suốt 1000 năm qua để có thể phát huy những giá trị, truyền thống ấy lên một tầm cao mới trong thời đại Hồ Chí Minh.

Đồng chí Phạm Quang Nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội đã phát biểu chào mừng Hội thảo. Đánh giá sự phát triển của Thủ đô Hà Nội, đồng chí khẳng định, cùng với cả nước thực hiện công cuộc đổi mới, trong những năm gần đây, Thủ đô Hà Nội đã và đang có những bước phát triển hết sức mạnh mẽ và đầy ấn tượng. Từ năm 2000 đến nay, tổng sản phẩm quốc nội GDP tăng bình quân 11,45%/năm; GDP bình quân đầu người tăng từ 990 USD/người năm 2000 lên 1.765 USD/người năm 2009. Tính từ năm 1990 đến nay, cứ sau 5 năm, giá trị sản xuất trên địa bàn thành phố đã tăng 2,5 lần. Vào năm 1999, thành phố chỉ có một khu đô thị mới Bắc Linh Đàm, đến nay đã và đang triển khai xây dựng trên 50 khu đô thị mới với nhiều chung cư cao tầng hiện đại...

Khi chọn đất dựng đô, hầu như tất cả các bậc đế vương, những người đứng đầu đều có một nguyện ước giống nhau là mong sao cho vùng đất ấy muôn đời giữ được vị thế trung tâm chính trị của cả nước, nhưng thực tế lịch sử thế giới cho thấy, thủ đô tuổi nghìn năm không có nhiều. Chỉ với giá trị 10 thế kỷ tồn tại với tư cách Kinh đô, Thăng Long - Hà Nội đã thuộc vào hạng  kinh thành xưa nay hiếm của nhân loại.

Cùng với những thành tựu trong phát triển kinh tế, Hà Nội còn được bạn bè quốc tế biết tới như một nơi có môi trường chính trị ổn định; văn hoá xã hội đạt được nhiều thành tựu; trật tự an toàn được giữ vững; bộ mặt Thành phố ngày càng được cải thiện; con người Thủ đô rất thân thiện, cởi mở và thanh lịch; vị thế của Hà Nội ngày càng được nâng cao trong quá trình hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, Hà Nội cũng đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức mới nảy sinh, đòi hỏi tâm huyết, sự nỗ lực bền bỉ của các cấp, các ngành, đặc biệt là của các nhà khoa học phải tập trung giải quyết như: vấn đề dân số đô thị tăng quá nhanh, vấn đề ách tắc giao thông, ô nhiễm môi trường…trong khi giải quyết các vấn đề liên quan đến quy hoạch và quản lý quy hoạch lại chưa được kiểm soát tốt, khiến Hà Nội đang dần mất đi những vẻ đẹp vốn có. Nhiều di sản kiến trúc của Thành phố đang dần xuống cấp hoặc biến mất. Nhiều nguồn lực và lợi thế của Thủ đô chưa được khai thác và sử dụng có hiệu quả.

Đồng chí cũng nhấn mạnh, với vị thế, vai trò là trái tim của cả nước, là đầu não chính trị - hành chính quốc gia; là trung tâm lớn về văn hoá, khoa học, giáo dục, đào tạo; trung tâm lớn về kinh tế và giao dịch quốc tế”, với quyết tâm phát huy truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và phát triển Thủ đô, ngày càng gìau đẹp, văn minh, hiện đại, lãnh đạo Thành phố coi cuộc hội thảo này là cơ hội quý báu được lắng nghe, tiếp thu ý kiến của các nhà khoa học. Thành phố Hà Nội mong muốn Hội thảo tập trung làm sáng tỏ các giá trị cốt lõi trong suốt 1000 năm lịch sử của Thăng Long - Hà Nội là: “Văn hiến, anh hùng, hoà bình - hữu nghị”. Qua đó, góp phần làm rõ hơn những thế mạnh và tiềm năng để phát triển và đề xuất các giải pháp nhằm phát huy những giá trị cao đẹp của Thăng Long - Hà Nội, hướng tới xây dựng chiến lược phát triển bền vững Thủ đô trong bối cảnh của một thế giới đang đổi thay vô cùng nhanh chóng, thuận lợi, thời cơ cũng như khó khăn, thách thức đều lớn.

Tuy nhiên, làm thế nào để biến những giá trị được kết tinh, chắt lọc qua hàng nghìn năm thành nguồn lực phát triển của Thủ đô đòi hỏi phải có nhiều công trình nghiên cứu công phu. Trong báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, GS, TSKH Vũ Minh Giang khái quát: gần 150 bài tham luận, trong đó có 25 bài của các học giả quốc tế đến từ 10 nước trên thế giới đã đề cập khá toàn diện đến các vấn đề liên quan đến Thăng Long – Hà Nội, tập trung vào các chủ đề chính như: các giá trị văn hoá của Thăng Long – Hà Nội; các vấn đề kinh tế - xã hội; điều kiện tự nhiên, tài nguyên và môi trường; quản lý và quy hoạch đô thị Hà Nội; quan hệ giữa Thăng Long – Hà Nội với các vùng miền; phương pháp tiếp cận. Mặc dù không thể giải quyết hết các vấn đề đặt ra, nhưng các tham luận gửi tới Hội thảo đã đặt ra và giải quyết những vấn đề đó ở mức độ khác nhau, và là một thang bậc mới trong nhận thức về Thủ đô, làm dày dặn thêm cơ sở khoa học cho các quyết sách của lãnh đạo Trung ương và Hà Nội. 
 
Trong các bản tham luận gửi tới Hội thảo cũng đặt ra nhiều vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu, trong số đó, nổi lên một số vấn đề cần sớm được tập trung làm rõ là:

- Bài toán về quy hoạch tổng thể: quy hoạch Thủ đô là việc hệ trọng, là lĩnh vực đòi hỏi vừa trí tuệ, vừa phải có ý thức trách nhiệm cao đối với tiền nhân và hậu thế. Nếu hạn hẹp về tầm nhìn, hậu quả sẽ khôn lường. Hơn nữa với truyền thống nghìn năm văn hiến, yêu cầu quy hoạch Hà Nội càng cần có tầm văn hoá cao, phải tôn trọng bản sắc và tạo ra phong cách riêng cho Hà Nội.

- Giải quyết triệt để các vấn nạn, khắc phục tình trạng xử lý theo cách “nước đến đâu bắc cầu đến đấy”

- Phát triển kinh tế hài hoà: Thủ đô phải đi đầu trong phát triển kinh tế nhưng phát triển thế nào cho hài hoà không đơn giản, nhất là khi vừa phải giữ được cốt cách của Thủ đô nghìn năm tuổi, vừa khai thác được các nguồn lực phong phú của Thủ đô.

- Xây dựng lối sống đô thị mang phong cách Việt Nam và truyền thống thanh lịch của người Hà Nội. Đây là vấn đề không dễ vì sự phát triển tự nhiên của thành phố luôn có sự pha trộn văn hoá nhiều vùng miền.

- Quản lý và khai thác có hiệu quả các nguồn lực. Những nguồn lực đó của Thủ đô rất to lớn, bao gồm cả hữu hình và vô hình. Cho đến nay, các nguồn lực này mới chỉ ở dạng tiềm năng.

Những vấn đề nêu trên sẽ được các nhà khoa học thảo luận vào ngày mai, 8-10 tại 4 phiên họp của 4 tiểu ban với các khía cạnh chính sau: Vương triều Lý và Kinh đô Thăng Long; Kinh đô Thăng long : các mối quan hệ trong nước và quốc tế; Quy hoạch và quản lý Thăng Long – Hà Nội truyền thống; Xây dựng và bảo vệ Thủ đô; Tính thống nhất và liên kết của Thăng Long – Hà Nội; Văn hoá, ngôn ngữ và con người Hà Nội; Bảo tồn và phát huy di sản văn hoá; Bản sắc văn hoá Thăng Long – Hà Nội; Đô thị hoá và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; Phát triển kinh tế Hà Nội trong bối cảnh toàn cầu hóa; Biến đổi xã hội và hoạt động kinh tế; Biến đổi xã hội và di dân; Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên; Môi trường và tai biến thiên nhiên; Quy hoạch và quản lý đô thị Hà Nội hiện nay; Phát triển bền vững Thủ đô Hà Nội.

Sáng ngày 9-10, trong phiên họp toàn thể, các trưởng tiểu ban sẽ báo cáo tổng hợp kết quả tham luận tại mỗi tiểu ban./.