Chú trọng đầu tư, phát huy ưu thế vận tải thủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long

Tham dự hội nghị còn có đại diện lãnh đạo các bộ, ngành trung ương; các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ Giao thông vận tải; lãnh đạo các tỉnh, thành vùng đồng bằng sông Cửu Long, Thành phố Hồ Chí Minh, các hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp vận tải thủy ở đồng bằng sông Cửu Long …

Theo báo cáo của Cục Đường thủy nội địa Việt Nam, vùng đồng bằng sông Cửu Long có khoảng 26.550 km sông, kênh, rạch tự nhiên (trong đó có trên 5.000 km cho phép phương tiện thủy có trọng tải trên 100 tấn đi lại dễ dàng), rất thuận lợi cho việc phát triển giao thông thủy. Mạng lưới tuyến đường thủy nội địa khu vực phía Nam và đồng bằng sông Cửu Long hiện có 101 tuyến với tổng chiều dài gần 3.190 km mang tính chất liên tỉnh và quốc tế. 13 tỉnh, thành ở đồng bằng sông Cửu Long hiện có 2.510 cảng, bến thủy nội địa. Những năm qua, Cục Đường thủy nội địa Việt Nam đã triển khai 2 dự án lớn là: Dự án “Phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đồng bằng sông Cửu Long” và Dự án đầu tư xây dựng, nâng cấp tuyến kênh Chợ Gạo dài hơn 28 km nối Thành phố Hồ Chí Minh với vùng đồng bằng sông Cửu Long; đồng thời kêu gọi xã hội hóa đầu tư nạo vét cửa sông Hàm Luông, sông Cổ Chiên, sông Tiền để cải thiện luồng tuyến đường thủy nội địa ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Hàng năm, các tuyến đường thủy vận chuyển khoảng 65-70% khối lượng vận tải của toàn vùng, với lưu lượng hàng hóa vận chuyển đạt trên 51 triệu tấn; vận tải hành khách bằng đường thủy chiếm 25% sản lượng vận tải hành khách.

Theo nhận định của nhiều đại biểu tại hội nghị, mặc dù có ưu thế nổi trội là có khả năng vận tải hàng hóa số lượng lớn với chi phí thấp, tính an toàn cao, ít gây ô nhiễm môi trường so với nhiều loại hình vận tải khác nhưng thời gian qua, vận tải thủy nội địa ở đồng bằng sông Cửu Long phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế vốn có, chưa góp phần đắc lực vào việc giảm chi phí sản xuất, kinh doanh và tăng khả năng cạnh tranh cho nhiều doanh nghiệp trong vùng. Những tồn tại, bất cập trong phát triển vận tải thủy nội địa ở đồng bằng sông Cửu Long được nêu ra tại hội nghị là:

Sự phối hợp giữa 2 phương thức vận tải thủy và bộ còn kém do hệ thống kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ; hệ thống bến bãi thủy nội địa phần lớn còn thô sơ, các dịch vụ hỗ trợ chưa phát triển nên vận tải thủy khó phát huy lợi thế, chưa đáp ứng được các hình thức vận tải đa phương thức.

Vào những tháng mùa khô hạn, việc vận tải thủy bị hạn chế do các sông, kênh, rạch thiếu lượng nước cần thiết. Toàn vùng không có bất kỳ hệ thống báo hiệu hay công nghệ định vị nào hỗ trợ vận tải thủy vào ban đêm.

Luồng tuyến giao thông thủy đày đặc nhưng lại không đồng cấp, nhất là về độ sâu. Tuyến giao thông thủy huyết mạch từ thành phố Hồ Chí Minh đi các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long phải qua kênh Chợ Gạo nhưng tuyến kênh này vẫn chưa đảm bảo về chiều rộng cho các phương tiện đi lại với số lượng ngày càng tăng.

Số cảng, bến thủy nội địa tuy nhiều nhưng phần lớn trang thiết bị bốc xếp hàng hóa chưa được đầu tư hiện đại hóa, hoặc đã được hiện đại hóa nhưng chưa đồng bộ nên năng lực bốc dỡ hàng hóa thấp; nhiều bến cảng thiếu đường bộ kết nối.

Thiếu các cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp chủ cảng, chủ tàu, chủ hàng và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hàng hải tại vùng đồng bằng sông Cửu Long mạnh dạn đầu tư phát triển để tăng cường khả năng kết nối trong vận tải đường thủy nội địa…

Chưa có các tuyến vận tải ven biển để giảm tải cho đường bộ, đồng thời tăng năng lực thu gom, vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu từ đồng bằng sông Cửu Long đến các cảng biển lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa ¬- Vũng Tàu, Đồng Nai…

Công tác đào tạo, bồi dưỡng, cấp bằng, chứng chỉ chuyên môn cho thuyền viên, người lái phương tiện vận tải thủy chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Đinh La Thăng nhấn mạnh: Thời gian qua, vận tải đường thủy nội địa ở vùng đồng bằng sông Cửu Long nói riêng và cả nước nói chung chưa được quan tâm đúng mức, đang trong tình trạng còn nhiều yếu kém, đòi hỏi phải sớm có các giải pháp đồng bộ để khắc phục, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Để khắc phục những tồn tại, bất cập, phát huy những tiềm năng, lợi thế vận tải đường thủy nội địa của đồng bằng sông Cửu Long, hướng tới cần phải thay đổi tư duy, nâng cao nhận thức của các ngành, các địa phương và các doanh nghiệp về đường thủy nội địa. Vấn đề cần quan tâm trước tiên là khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện chiến lược, kế hoạch, thể chế, chính sách để thúc đẩy phát triển đường thủy nội địa theo hướng tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp vận tải, tạo thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp trong đầu tư khai thác, phát triển các dịch vụ vận tải thủy, nhằm tăng năng suất vận tải, giảm chi phí, thúc đẩy thị trường vận tải đường thủy nội địa phát triển. Song song đó, Bộ Giao thông vận tải, các bộ, ngành có liên quan sẽ tăng cường phối hợp với các địa phương trong vùng để đẩy nhanh tiến độ và chất lượng xây dựng, nâng cấp hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa, đường biển, nhất là các dự án trọng điểm như kênh Chợ Gạo, kênh Quan Chánh Bố để khai thông luồng tàu biển vào các cảng trên sông Hậu và các dự án khác. Bên cạnh nguồn ngân sách nhà nước, các địa phương cần đẩy mạnh thực hiện xã hội hóa đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa; đa dạng hóa các phương thức vận tải (đường thủy nội địa, đường bộ, đường biển, đường hàng không) để tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội vùng đồng bằng sông Cửu Long phát triển nhanh và bền vững./.