Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 02-12 đến ngày 08-12-2013)

1. Ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại Trung Quốc

Ngày 02-12-2013, khói bụi và sương mù đã che phủ bầu trời của thành phố Thượng Hải, trung tâm tài chính của Trung Quốc do tình trạng ô nhiễm không khí tại đây ngày càng trầm trọng. Chỉ số Chất lượng không khí (AQI) tại Thượng Hải trong buổi sáng được ghi nhận ở mức 303, vượt qua cả ngưỡng 300. AQI được tính toán dựa theo nồng độ của 6 chất gây ô nhiễm không khí, bao gồm cả các hạt bụi có đường kính nhỏ hơn 2,5 mi-crô-mét (gọi tắt là PM 2,5), trong vòng một giờ. Đây cũng là một trong những thủ phạm khiến tình trạng ô nhiễm khói bụi gia tăng tại Trung Quốc trong những năm gần đây. Theo quy định của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mật độ trung bình của PM 2,5 không được phép lớn hơn 25 mi-crô-gram/m³ mỗi ngày, trong khi ở Thượng Hải mật độ này hiện đã gấp 10 lần. Ô nhiễm không khí nghiêm trọng khiến Thượng Hải phải hạn chế sản xuất công nghiệp cũng như các hoạt động tại công trường xây dựng và xưởng đóng tàu. Người dân cũng được khuyến cáo nên ở trong nhà nếu không có việc thực sự cần thiết phải ra ngoài. Theo báo cáo mới nhất của WHO hồi trung tuần tháng 10 vừa qua, ô nhiễm khói bụi không chỉ gây nguy cơ lớn cho sức khỏe con người mà còn là một trong những nguyên nhân dẫn tới nhiều bệnh ung thư chết người. Năm 2010, hơn 220.000 trường hợp tử vong do ung thư phổi trên toàn thế giới có liên quan đến ô nhiễm không khí và đây cũng là nguyên nhân liên quan tăng nguy cơ gây ung thư bàng quang.

2. Nhiều nước quan ngại về vấn đề ADIZ

Theo hãng tin Kyodo, kết thúc cuộc hội đàm ngày 03-12-2013 tại Thủ đô Tô-ki-ô của Nhật Bản, Thủ tướng Nhật Bản Sin-dô A-bê (Shinzo Abe) và Phó Tổng thống Mỹ Giâu Bai-đơn (Joe Biden) đã nêu quan ngại về việc Trung Quốc tuyên bố thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên biển Hoa Đông. Nhật Bản đề nghị Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) của Liên hợp quốc xem xét vùng ADIZ mà Trung Quốc mới tuyên bố có thể đe dọa trật tự và an toàn của hàng không quốc tế trong khu vực hay không. Ngày 05-12, Ấn Độ đã kêu gọi tìm kiếm giải pháp hòa bình cho tranh cãi về ADIZ vì vùng này có thể ảnh hưởng đến các chuyến bay của Hãng hàng không quốc gia Ấn Độ tới Nhật Bản. Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi khẳng định mục đích thiết lập ADIZ của nước này nhằm cải thiện khả năng nhận dạng máy bay và tránh mọi hiểu nhầm. Ông Hồng Lỗi cho biết, do mật độ bay dày đặc trên không phận biển Hoa Đông nên Trung Quốc phải lập ra ADIZ để nắm rõ hơn tình hình, qua đó tăng cường khả năng bảo vệ an ninh quốc gia và duy trì trật tự bay.

3. Trọng tâm của Hội nghị Bộ trưởng ngoại giao NATO

Trong hai ngày 03 và 04-12-2013, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) nhóm họp tại Thủ đô Brúc-xen (Bỉ) đã tập trung thảo luận về vấn đề Áp-ga-ni-xtan, thúc đẩy quan hệ đối tác giữa NATO với Nga và Gru-di-a, đồng thời chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh năm tới của các nhà lãnh đạo liên minh sẽ diễn ra vào ngày 04-9 và 05-9-2014 tại Anh. Tại phiên họp của Hội đồng Nga - NATO (NRC) với sự tham dự của Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp (Sergey Lavrov), Bộ trưởng Ngoại giao 29 quốc gia thành viên NATO trao đổi quan điểm về Xy-ri, Áp-ga-ni-xtan, hệ thống phòng thủ tên lửa và vấn đề minh bạch. Cuộc họp của Ủy ban NATO - Gru-di-a là cơ hội để các Ngoại trưởng NATO cùng người đồng cấp Gru-di-a Ma-ri-a Pan-di-kít-de (Maia Panjikidze), thảo luận về kế hoạch cải cách và triển vọng hợp tác sâu hơn. Về vấn đề Áp-ga-ni-xtan, người phát ngôn thứ hai của NATO Các-men Rô-me-rô (Carmen Romero) cho biết, sứ mệnh của Lực lượng Hỗ trợ an ninh quốc tế của NATO (ISAF) tại Áp-ga-ni-xtan dự kiến sẽ kết thúc vào cuối năm 2014. Nhưng kể từ năm 2015, NATO sẽ cử tiếp đoàn công tác tới đất nước này để huấn luyện, cố vấn và hỗ trợ cho lực lượng an ninh Áp-ga-ni-xtan với số lượng từ 8.000 - 12.000 người. NATO hy vọng các Ngoại trưởng sẽ đưa ra nhiều quyết định quan trọng để chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh năm tới, đặc biệt giúp NATO kết thúc sứ mệnh hơn 20 năm của ISAF tại Áp-ga-ni-xtan và không phải tham gia bất kỳ cuộc chiến nào trên đất nước này.

4. Cộng đồng quốc tế tiếc thương huyền thoại Nen-xơn Man-đê-la

Ngày 05-12-2013, ngay sau khi được tin cựu Tổng thống Nam Phi Nen-xơn Man-đê-la (Nelson Mandela) qua đời, dư luận quốc tế đã bày tỏ thương tiếc về sự ra đi của biểu tượng đã là huyền thoại trong cuộc chiến chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc trên toàn thế giới. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun (Ban Ki-moon) gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình cựu Tổng thống N. Man-đê-la, người dân Nam Phi cũng như cả khu vực. Theo ông Ban Ki-mun, Ủy ban Sự thật và hòa giải được thành lập dưới sự lãnh đạo của ông N. Man-đê-la luôn là hình mẫu cho việc theo đuổi công lý tại các xã hội đang đấu tranh với hoạt động vi phạm nhân quyền. Cùng ngày, lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) cũng bày tỏ sự tiếc thương đối với sự ra đi của cựu Tổng thống N. Man-đê-la. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Héc-man Van Rôm-pơi (Herman Van Rompuy) ca ngợi ông N. Man-đê-la là “một trong những biểu tượng chính trị vĩ đại nhất thời đại”. Ông Hô-xê Ma-nuy-en Ba-rô-xô (Jose Manuel Barroso), Chủ tịch Ủy ban châu Âu, nói rằng ông N. Man-đê-la đã “thay đổi cả một tiến trình lịch sử vì nhân dân, đất nước Nam Phi, lục địa châu Phi và cả thế giới”. Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Crít-xtin La-gát-đơ (Christine Lagarde) ca ngợi ông N. Man-đê-la là nhà lãnh đạo xuất chúng và có tầm nhìn xa trông rộng, con người đã cống hiến cả cuộc đời vì lợi ích của người dân và đất nước Nam Phi. Tại Oa-sinh-tơn, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma (Barack Obama) bày tỏ sự thương tiếc N. Man-đê-la, cho rằng nhà cựu lãnh đạo của Nam Phi “đã làm được nhiều điều hơn bất cứ ai có thể”. Tổng thống B. Ô-ba-ma yêu cầu treo cờ rủ tại Nhà Trắng và các trụ sở công quyền của Mỹ để tưởng nhớ ông N. Man-đê-la.

5. ASEAN và Mỹ cam kết thúc đẩy hợp tác song phương

Ngày 06-12, trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm lần thứ 36 quan hệ Đối tác chiến lược giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Mỹ diễn ra tại trụ sở Ban Thư ký ASEAN ở Gia-các-ta (In-đô-nê-xi-a), ASEAN và Mỹ một lần nữa khẳng định cam kết tiếp tục nâng cao mức độ hợp tác song phương. Phát biểu tại Lễ kỷ niệm, Phó Tổng Thư ký phụ trách Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN Ni-an Lin (Nyan Lynn) cho biết, thành công của Hội nghị thượng đỉnh ASEAN - Mỹ lần đầu tiên diễn ra vào tháng 10-2013 tại Bru-nây cho thấy sự hợp tác bình đẳng và bền vững giữa hai bên, đồng thời là nền tảng và động lực để ASEAN và Mỹ tiếp tục thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược và nâng cao mức độ hợp tác lẫn nhau. Ông N. Lin nhấn mạnh Ban Thư ký ASEAN hoan nghênh và khuyến khích việc tiếp tục hợp tác giữa ASEAN và Mỹ hướng tới các lĩnh vực tiềm năng khác có thể tăng cường góp phần xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 và sau đó. Về phần mình, Đại sứ, Trưởng phái đoàn đại diện thường trực Mỹ tại ASEAN Da-vít Cô-hen (David Cohen) cho biết, những trải nghiệm trong ba năm trên cương vị đại diện Mỹ tại ASEAN cho thấy ASEAN muốn đẩy mạnh hội nhập kinh tế để đạt được sự tăng trưởng toàn diện và bình đẳng. Nhân dịp này, ASEAN và Mỹ cũng đã khởi động hai chương trình kéo dài 5 năm, tổng trị giá 300 triệu USD do Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID) tài trợ, nhằm mục tiêu đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế toàn diện của các nước thành viên ASEAN.

6. WTO đạt đột phá trong đàm phán thương mại toàn cầu

Tổng Giám đốc WTO R. A-dê-vê-đô: “những quyết định vừa được đưa ra là bước tiến quan trọng hướng tới hoàn tất các Vòng đàm phán Đô-ha”. Ảnh: guardian.com

Sau bốn ngày làm việc khẩn trương và phải kéo dài thêm một ngày ngoài kế hoạch, Hội nghị Bộ trưởng Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) lần thứ chín diễn ra tại Ba-li (In-đô-nê-xi-a) đã bế mạc ngày 07-12-2013 với việc đạt được “Thỏa thuận Bali đầy đủ”. Thỏa thuận bao gồm những cam kết tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại bằng việc đơn giản hóa các thủ tục hải quan và dỡ bỏ các rào cản thương mại. Một số nhà kinh tế nhận định thỏa thuận này có thể mang lại 1.000 tỷ USD để thúc đẩy nền kinh tế thế giới. Tổng Giám đốc WTO Rô-béc-tô A-dê-vê-đô (Roberto Azevedo) đánh giá “những quyết định vừa được đưa ra là bước tiến quan trọng hướng tới hoàn tất các Vòng đàm phán Đô-ha”. Ngoài ra, Hội nghị cũng đã thảo luận một số nội dung không thuộc Vòng đàm phán Đô-ha, trong đó có Hiệp định Mua sắm chính phủ sửa đổi (GPA2), Hiệp định Công nghệ thông tin sửa đổi (ITA2), Hiệp định Dịch vụ nhiều bên (TISA) … và thảo luận về các vấn đề thực thi như tăng cường hỗ trợ các nước kém phát triển gia nhập và tham gia WTO, thực thi cam kết ngăn chặn bảo hộ, thương mại điện tử, không vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ thông tin, và mua sắm của chính phủ. Cũng tại Hội nghị lần này, Y-ê-men đã được tiếp nhận, trở thành thành viên thứ 160 của WTO, đồng thời là thành viên thứ bảy trong nhóm các nước chậm phát triển (LDC) đã gia nhập WTO kể từ năm 1995. Việc mở rộng thành viên này là một tín hiệu tích cực, khẳng định WTO vẫn là một tổ chức thương mại toàn cầu quan trọng, có ảnh hưởng không nhỏ tới chiến lược phát triển kinh tế thương mại của tất cả các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới./.