Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ 11-8 đến 17-8-2008)

1. Toà án tối cao Thái Lan ra lệnh bắt cựu Thủ tướng Thạc-xỉn

Ngày 11-8-2008, Toà án tối cao Thái Lan ra lệnh bắt cựu Thủ tướng Thạc-xỉn và xung công khoản tiền bảo lãnh 13 triệu bạt mà ông Thạc-xỉn đã đóng để được tại ngoại. Trước đó, ngày 10-8-2008, ông Thạc-xỉn đã chạy lưu vong sang Anh cư trú sau khi dự Lễ khai mạc Ô-lim-pic Bắc Kinh. Từ Luân Đôn, ông gửi thư tới các phương tiện thông tin và thông báo ông quyết định tới sống tại nước Anh và sẽ quay trở lại chết tại quê hương giống như những người dân Thái Lan bình thường khác. Giới chuyên gia nhận định, cựu Thủ tướng Thái Lan Thạc-xỉn phải rời khỏi đất nước, còn vợ ông, bà Pốt-gia-man có nguy cơ lĩnh án tù. Sau sự kiện trên, ông Xu-ra-pông, Bộ trưởng tài chính Thái Lan phát biểu rằng, Đảng PPP là một Đảng độc lập, nên việc ông Thạc-xỉn sống ở đâu không ảnh hưởng gì tới sự tồn tại và hoạt động của đảng này. Trước đảo chính, ông Xu-ra-pông là người phát ngôn đại diện của ông Thạc-xỉn và là một trong những phụ tá được tín nhiệm nhất. Hầu hết giới chuyên gia và một số nhà chính trị đều cho rằng sự ra đi của ông Thạc-xỉn là dấu hiệu tốt cho đất nước cũng như nền kinh tế Thái Lan. Thị trường chứng khoán Thái Lan đã tăng 1,8% sau khi có tin cựu Thủ tướng quyết định lưu vong ở Anh, còn người dân hy vọng tình hình chính trị sẽ sáng sủa hơn sau 3 năm bất ổn.

2. Quan hệ Trung Quốc - Ốt-xtrây-li-a

Nhân chuyến thăm Trung Quốc và dự lễ khai mạc Thế vận hội Bắc Kinh 2008, Thủ tướng Ố-xtrây-li-a hội đàm với Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo và đạt được những kết quả sau. (1) Hai bên nhất trí sẽ tổ chức Hội nghị cấp Bộ trưởng đầu tiên tại Can-be-r-a vào tháng 11-2008 bàn về vấn đề thay đổi khí hậu. Phía Ố-xtrây-li-a cho rằng không khí ở Trung Quốc bị ô nhiễm nặng. (2) Thủ tướng Ố-xtrây-li-a Rút khẳng định phía Ố-xtrây-li-a luôn chào đón các nhà đầu tư Trung Quốc vào đầu tư tại Ố-xtrây-li-a. Chính phủ Ố-xtrây-li-a không thi hành chính sách phân biệt đối xử với các nhà đầu tư nước ngoài. Các công ty Trung Quốc khi đầu tư vào Ố-xtrây-li-a phải tuân theo các nguyên tắc của nền kinh tế thị trường. (3). Thủ tướng Rút ca ngợi tình hình nhân quyền của Trung Quốc đã có những tiến bộ đáng kể so với 30 năm trước đây. Hiện tại, sự bế tắc giữa Ố-xtrây-li-a và Trung Quốc là ở chỗ Trung Quốc phải miễn cưỡng mở cửa các lĩnh vực dịch vụ, chủ yếu là dịch vụ tài chính, giáo dục và đào tạo, nông sản vốn đang được bảo hộ cao để đổi lấy việc Ố-xtrây-li-a phải dành nhiều ưu đãi cho đầu tư của Trung Quốc vào Ố-xtrây-li-a.

3. Vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên

Ngày 11-8-2008 là hạn chót mà Mỹ cam kết đưa CHDCND Triều Tiên ra khỏi danh sách các nước đề xướng khủng bố, nhưng theo thông báo của Ngoại trưởng Nhật Bản Ma-sa-hi-cô Cô-mu-ra, Ngoại trưởng Mỹ Rai-xơ đã điện đàm và cho biết, Oa-sinh-tơn hoãn việc đưa CHDCND Triều Tiên ra khỏi danh sách những nước đề xướng khủng bố, hạn cuối 45 ngày sau khi CHDCND Triều Tiên nộp tài liệu về chương trình hạt nhân của họ. Theo người phát ngôn của Bộ ngoại giao Mỹ, ngày 11-8-2008 không phải là cố định mà chỉ là thời gian tối thiểu xem xét khả năng đưa CHDCND Triều Tiên ra khỏi "danh sách đen", tuy nhiên khả năng như vậy chỉ được đưa ra khi CHDCND Triều Tiên có được một kế hoạch kiểm chứng rõ ràng.Sau khi CHDCND Triều Tiên nộp tuyên bố về chương trình hạt nhận vào ngày 26-6-2008, Tổng thống G.Bu-sơ thông báo rằng, ông đã báo với Quốc hội Mỹ ý định đưa CHDCND Triều Tiên ra khỏi "danh sách đen" trong vòng 45 ngày. Nhật Bản hoan nghênh việc trì hoãn trên của Mỹ vì nếu nơi lỏng cấm vận sẽ làm giảm khả năng giải quyết vấn đề con tin người Nhật bị CHDCND Triều Tiên bắt cách đây hàng thập kỷ. Ngày 13-8-2008, ông Sung Kim, Trưởng đoàn đàm phán 6 bên về vấn đề hạt nhân CHDCND Triều Tiên của Mỹ, tới Bắc Kinh để thảo luận về biện pháp thúc đẩy Bình Nhưỡng đồng ý cho phép các chuyên gia quốc tế đến thanh sát các trương trình hạt nhân của họ. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Sung Kim sẽ không gặp bất kỳ quan chức CHDCND Triều Tiên nào trong thời gian ông ở Bắc Kinh và Chính phủ Mỹ sẽ chỉ đưa CHDCND Triều Tiên ra khỏi danh sách các nước khủng bố sau khi Bình Nhưỡng đồng ý thanh sát đầy đủ các chương trình hạt nhân của họ.

4. Quan hệ Hàn Quốc - Ố-xtrây-li-a

Ngày 11-8-2008, trong chuyến thăm Hàn Quốc của Thủ tướng Ố-xtrây-li-a, ông Ke-vin Rút, hai bên thảo luận và thống nhất thiết lập các cuộc gặp gỡ để bàn về khả năng hình thành Hiệp định thương mại tự do song phương giữa hai nước. Đây là giải pháp mới của Ố-xtrây-li-a để đối phó với bế tắc của Vòng đàm phán Đô-ha. Trong cùng thời gian này, Ngoại trưởng Ố-xtrây-li-a đang ở thăm In-đô-nê-xi-a cũng tiến hành đàm phán với ngoại trưởng nước này về giải pháp thúc đẩy nhanh quá trình đàm phán để đi tới ký kết Hiệp định Thương mại tự do giữa ASEAN với Ố-xtrây-li-a và Niu Di-lân. Bộ trưởng Thương mại Ố-xtrây-li-a đang cùng với Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc nối lại đàm phán về Hiệp định thương mại tự do song phương giữa Ố-xtrây-li-a với Trung Quốc. Thủ tướng Rút đề xuất với Thủ tướng Li Miêng Pắc về một diễn đàn khu vực mới ở châu Á - Thái Bình Dương bao quát nhiều vấn đề của khu vực hơn so với những thể chế khác của khu vực trước đây. Thủ tướng Ố-xtrây-li-a và người đồng cấp Hàn Quốc cũng bàn một số giải pháp để tăng cường xuất khẩu thịt bò của Ố-xtrây-li-a sang Hàn Quốc. Hiện Hàn Quốc là nước nhập khẩu thịt bò nhiều thứ ba từ Ố-xtrây-li-a, sau Nhật Bản và Mỹ.

5. Nguyên tắc 6 điểm giải quyết xung đột tại Nam Ô-xê-ti-a

Chiều ngày 12-8-2008, Tổng thống Pháp Ni-cô-lai Xác-cô-di đã đến Mát-xcơ-va hội đàm với Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép. Sau hội đàm, hai Tổng thống đã tiến hành họp báo và thông báo vắn tắt về nội dung kết quả hội đàm, tuyên bố về nguyên tắc 6 điểm để giải quyết cuộc xung đột ở Nam Ô-xê-ti-a: không sử dụng vũ lực; chấm dứt mọi hoạt động quân sự; đảm bảo tự do tiếp cận cứu trợ nhân đạo; lực lượng vũ trang Gru-di-a phải trở về vị trí đóng quân thường trú; lực lượng vũ trang Nga phải trở lại tuyến trước khi xẩy ra chiến trận; thảo luận quốc tế về thể chế chính trị tương lai và các phương thức bảo đảm an ninh vững chắc cho Nam Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a. Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép kêu gọi các bên liên quan ký văn bản này. Ngày 14-8-2008, lãnh đạo Nam Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a đã ký thoả thuận hòa bình nhằm giải quyết xung đột với Gru-di-a. Ngày 15-8-2008, Tổng thống Gru-di-a tuyên bố, ông đã ký thoả thuận đình chiến với Nga. Ngày 16-8-2008, Tổng thống Nga Đ. Mét-vê-đép đã ký vào bản thoả thuận ngừng bắn với Gru-di-a tại khu nghỉ mát Xô-chi, bên bờ Biển Đen. Đây được coi là bước đi quan trọng nhằm chấm dứt xung đột giữa hai quốc gia láng giềng.

7. Nê-pan lần đầu tiên có Thủ tướng

Ngày 15-8-2008, các thành viên trong Quốc hội Nê-pan nhất trí bầu ông Pra-chan-đa, Chủ tịch Đảng Cộng sản Nê-pan, làm Thủ tướng nước này. Như vậy, được sự ủng hộ từ hai đảng lớn khác, ông Pra-chan-đa, 53 tuổi, đã giành được 80% số phiếu bầu, giành chiến thắng trước ông Se Ba-ha-đu Đây-ba (Sher Bahadur Deuba), đối thủ duy nhất của Đảng Quốc đại. Với 464 nhà lập pháp ủng hộ, trong khi chỉ có 113 người phản đối trong cuộc bỏ phiếu, ông Pra-chan-đa, từng là một giảng viên về khoa học nông nghiệp, trở thành chính trị gia quyền lực nhất và uy tín nhất tại Nê-pan hiện nay. Ông Ba-bu-ram Bha-ta-rai, Phó Chủ tịch Đảng Cộng sản Nê-pan, tuyên bố, sự kiện đầy ắp tự hào này sẽ được viết bằng những chữ vàng trong lịch sử dân tộc Nê-pan.

8. Ngoại trưởng Nhật Bản Ma-xa-hi-cô Cô-mu-ra (Masahiko Komura) thăm Trung Quốc

Ngày 16-8-2008, Ngoại trưởng Nhật Bản thăm Trung Quốc trong ba ngày nhằm tìm kiếm biện pháp giải quyết những bất đồng trong quan hệ hai nước. Ngoại trưởng Nhật Bản Ma-xa-hi-cô Cô-mu-ra đề nghị Trung Quốc thúc đẩy tiến trình điều tra các vụ ngộ độc ở Nhật Bản liên quan tới sủi cao đông lạnh nhập khẩu từ Trung Quốc. Cuối năm 2007 và đầu năm 2008, ít nhất 10 người Nhật Bản bị ngộ độc sau khi ăn sủi cảo do Trung Quốc sản xuất. Hai bên nhất trí cùng tiến hành điều tra, nhưng vẫn bất đồng về kết quả điều tra, trong đó có vấn đề sủi cảo bị nhiễm độc tại khâu nào. Đầu tháng 7-2008, Trung Quốc đã thông báo với Nhật Bản rằng các vụ ngộ độc tương tự cũng xảy ra tại Trung Quốc. Thông tin trên có thể giúp tạo ra bước ngoặt trong tiến trình giải quyết bất đồng giữa hai bên. Trong khuôn khổ chuyến thăm, ông Cô-mu-ra đề nghị Trung Quốc ủng hộ những nỗ lực của Nhật Bản nhằm gây sức ép để CHDCND Triều Tiên thực hiện cam kết tiến hành điều tra lại các vụ công dân Nhật Bản bị bắt cóc những năm 1970-1980.

9. Mỹ và Ba Lan bất ngờ ký thoả thuận về căn cứ phòng thủ tên lửa

Ngày 16-8-2008, sau 18 tháng đàm phán, Mỹ và Ba Lan bất ngờ ký thoả thuận cho phép Mỹ triển khai một phần lá chắn tên lửa toàn cầu của Mỹ tại Ba Lan. Thoả thuận này buộc Nga phải cảnh báo rằng, sẽ có biện pháp đáp trả đích đáng hành động này của Ba Lan. Ngày 17-8-2008, Nga cảnh báo rằng, thoả thuận Mỹ - Ba Lan đe doạ an ninh quốc gia của Nga và đặt Ba Lan trước nguy cơ bị tấn công, có thể là bị tấn công bằng vũ khí hạt nhân. Thoả thuận Ba Lan - Mỹ bao gồm cả tuyên bố của Oa-sinh-tơn sẽ hợp tác với Vác-sa-va trong trường hợp Ba Lan bị một quốc gia thứ ba đe doạ.

10. Chính phủ Pa-ki-xtan ra tối hậu thư cho Tổng thống Mu-sa-rap