Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 7-2-2011 đến ngày 13-2-2011)

TCCSĐT - Ngày 10-2-2011 tại Phnôm Pênh (Cam-pu-chia) đã khai mạc Cuộc đối thoại lần thứ 6 giữa Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) và Nhật Bản về chống khủng bố nhằm tăng cường các nỗ lực ngăn chặn và chống khủng bố.

1. Nguy cơ lạm phát cao đang đe dọa các nền kinh tế thị trường mới nổi

Các nhà kinh tế thế giới lên tiếng báo động lạm phát đã trở thành hiểm họa lớn nhất đe dọa các nền kinh tế đang phát triển và thị trường mới nổi.

Ngày 7-2-2011, các nhà kinh tế thế giới lên tiếng báo động lạm phát đã trở thành hiểm họa lớn nhất đe dọa các nền kinh tế đang phát triển và thị trường mới nổi. Ở nhiều nền kinh tế thị trường mới nổi, như In-đô-nê-xi-a, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Bra-xin…, lạm phát đã lên tới mức cao nhất của trần cho phép. Lo ngại hiểm họa lạm phát đã khiến hầu hết các nhà quan sát thị trường đều cảnh báo thận trọng về triển vọng của các chứng khoán ngắn hạn bằng những đồng tiền nội tệ, vốn là các đầu tư đặc biệt hấp dẫn trong năm 2010. Trong năm tài chính 2010 cho đến nay, WB đã dành 11,8 tỉ USD cho các giao dịch bảo hiểm tiền tệ và lãi suất. Các nền kinh tế thị trường mới nổi đã sử dụng các giao dịch này cùng với sự hỗ trợ nghiệp vụ của WB để thực hiện các chiến lược quản lý nợ. WB nhấn mạnh, hiểm họa nợ của một nước được thể hiện thông qua tiền tệ và lãi suất trong đó hiểm họa nợ ngắn hạn có thể gây mấy ổn định tài chính. WB hỗ trợ các nền kinh tế thị trường mới nổi thiết lập các cơ chế quản lý rủi ro hiệu quả để bảo vệ và quản lý tốt hơn các nguồn lực của chính phủ.

2. IAEA hỗ trợ tích cực các nước phát triển năng lượng hạt nhân

IAEA đang tích cực hỗ trợ các nước đang phát triển sản xuất năng lượng hạt nhân để đáp ứng nhu cầu năng lượng của các nước này trong tương lai.

Ngày 8-2-2011, các chuyên gia của Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) cho biết, IAEA đang tích cực hỗ trợ các nước đang phát triển sản xuất năng lượng hạt nhân để đáp ứng nhu cầu năng lượng của các nước này trong tương lai. Số liệu của IAEA cho thấy hiện đã có 60 nước đang phát triển đã tham vấn IAEA về phát triển năng lượng hạt nhân như là giải pháp cho nhu cầu năng lượng tăng vọt trong tương lai cũng như cải thiện chất lượng cuộc sống của 1,4 tỉ người chưa được tiếp cận nguồn năng lượng điện. IAEA hỗ trợ các nước này đánh giá các lựa chọn chính sách và công nghệ, cân bằng nhu cầu và nguồn cung năng lượng trong tương lai để phát triển các tổ hợp năng lượng tối ưu…. IAEA sẽ cung cấp các nguyên tắc chỉ đạo về các tiêu chuẩn an toàn và an ninh năng lượng hạt nhân cũng như tạo các diễn đàn để các nước phát triển nguồn năng lượng này có thể trao đổi kinh nghiệm về các chương trình điện hạt nhân quốc gia, đảm bảo sự minh bạch và tuân thủ nghiêm ngặt các hiệp định quốc tế về không phổ biến hạt nhân. Nhu cầu năng lượng toàn cầu sẽ tăng 50% vào năm 2030, trong đó 70% là từ các nước đang phát triển. Nguồn năng lượng này sẽ giúp nâng cao năng suất lao động xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia của họ nên ngày càng nhiều nước đang phát triển lựa chọn giải pháp phát triển năng lượng hạt nhân sau khi cân nhắc thận trọng giữa lợi ích và thách thức từ nguồn năng lượng này.

3. Mỹ công bố Chiến lược quân sự quốc gia 2011

Ngày 8-2-2011, Lầu Năm góc đã công bố Chiến lược quân sự quốc gia 2011. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2004 Mỹ rà soát lại biện pháp và cách thức quân đội sẽ áp dụng để thúc đẩy các lợi ích quốc gia. Trên cơ sở Chiến lược an ninh quốc gia 2010 và các mục tiêu trong bản "Đánh giá quốc phòng bốn năm" mới nhất, Chiến lược quân sự quốc gia 2011 được xây dựng nhằm đối phó với chủ nghĩa cực đoan bạo lực, răn đe và đánh bại sự xâm lược, tăng cường an ninh khu vực và quốc tế cũng như định hình lực lượng tương lai. Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, Chiến lược trên đặt trọng tâm vào việc tăng cường an ninh quốc tế và khu vực, theo đó, Mỹ sẽ tiếp tục hợp tác với các nước đồng minh và liên minh, như Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đồng thời mở rộng hợp tác với Liên minh châu Phi, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và các tổ chức khác nhằm thúc đẩy quan hệ quân sự. Tuy nhiên, Chiến lược 2011 cũng khẳng định Oa-sinh-tơn (Washington) có thể đứng riêng nếu cần thiết. Trong bản Chiến lược, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ, Đô đốc Mai-cơ Mu-len (Mike Mullen) đã nhấn mạnh tới sức mạnh quân sự tổng hợp, cho rằng đó là một phần của chính sách đối ngoại.

5. EU tái khẳng định sẽ hợp tác với Liên hợp quốc

Ngày 9-2-2011, phát biểu tại phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về hợp tác giữa Liên hợp quốc và các tổ chức khu vực, đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại Liên minh châu Âu (EU), bà Ke-thơ-rin Át-tơn (Catherine Ashton) nhấn mạnh, các tổ chức khu vực là các kết cấu sẵn có để xây dựng nền quản trị toàn cầu với trách nhiệm kép, vừa tăng cường an ninh, phát triển, đảm bảo quyền con người trong khu vực, vừa hỗ trợ các nỗ lực của Liên hợp quốc thúc đẩy các mục tiêu này trên toàn cầu. Liên hợp quốc và EU đã có chung nhiều ý tưởng và hợp tác hiệu quả như trong nhóm "Bộ Tứ" (gồm Liên hợp quốc, EU, Mỹ và Nga) tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông, giải quyết các cuộc khủng hoảng hiện nay ở Bờ Biển Ngà và Bắc Phi. Bà Át-tơn nêu rõ EU luôn đi đầu trong việc hỗ trợ ngân sách và an ninh giúp chính quyền Pa-lét-xtin đặt nền tảng cho Nhà nước Pa-lét-xtin trong tương lai cũng như kêu gọi mở không điều kiện các cửa khẩu, tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng ở Dải Ga-da trong khi vẫn đáp ứng nhu cầu an ninh chính đáng của I-xra-en. Bên cạnh đó, Đại diện cấp cao phụ trách an ninh và đối ngoại EU còn ủng hộ vai trò chủ chốt của Liên hợp quốc trong cuộc khủng hoảng ở nhiều nơi khác nhằm bảo vệ những người dễ bị tổn thương. Bà Át-tơn khẳng định Liên hợp quốc hoàn toàn có thể tin tưởng vào sự cam kết và ủng hộ của EU.

6. Cu-ba lần đầu tiên kết nối hệ thống cáp quang ngầm

Ngày 9-2, Cu-ba đã chính thức tiếp nhận đường cáp quang ngầm nối với Vê-nê-xuê-la, cho phép cải thiện dịch vụ viễn thông và tăng tốc độ đường truyền dữ liệu lên  gấp 3.000 lần tốc độ hiện nay.

Ngày 9-2-2011, Cu-ba đã chính thức tiếp nhận đường cáp quang ngầm nối với Vê-nê-xu-ê-la, cho phép cải thiện dịch vụ viễn thông và tăng tốc độ đường truyền dữ liệu lên 640 GB, gấp 3.000 lần tốc độ hiện nay, đồng thời sẽ giúp giảm đáng kể giá thành dịch vụ internet của nước này. Phát biểu tại lễ tiếp nhận, Bộ trưởng Tin học và thông tin Cu-ba Mê-đa-đô Đi-a (Medardo Díaz) khẳng định, hệ thống cáp quang ngầm này sẽ dỡ bỏ rào cản của cuộc bao vây, cấm vận kinh tế do Mỹ đơn phương áp đặt chống Cu-ba và là công cụ cho phép Cu-ba độc lập và tự chủ để phát triển lĩnh vực viễn thông. Dự án có số vốn đầu tư lên tới gần 70 triệu USD do Trung Quốc tài trợ. Này dự kiến sẽ đi vào vận hành từ tháng 7 tới. Việc triển khai lắp đặt hệ thống cáp quang dưới biển, có chiều dài 1.630 km, được thực hiện ngày 22-1-2011 từ điểm đầu tại bờ biển thành phố cảng La Gu-ai-ra (La Guaira), miền Bắc Vê-nê-xue-la. Sau khi nối với Cu-ba, hệ thống cáp quang này sẽ kéo dài thêm 230 km nối với bờ biển Gia-mai-ca. Công ty An-ca-ten-lu-xen (Alcatel-Lucent) của Pháp thực hiện việc kéo hệ thống cáp quang ngầm này dưới biển bằng một rô-bốt hiện đại. Hệ thống cáp quang ngầm hiện đại này được đặt ở độ sâu 5.400 m và có khả năng kết nối với Ni-ca-ra-goa (Nicaragua) và Hai-ti. Hiện Cu-ba vẫn chưa có đường truyền internet tốc độ cao và là quốc gia có tỷ lệ người truy cập internet thấp nhất Mỹ La-tinh, chỉ ở mức gần 3%.

7. Quốc tế kêu gọi trao thêm quyền hạn cho G20

Ngày 9-2-2011, nhóm 18 chuyên gia kinh tế và tài chính hàng đầu thế giới, gồm các cựu bộ trưởng tài chính, cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương các nước, cựu giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã kêu gọi cải tổ G20 (gồm các nền kinh tế phát triển và đang phát triển lớn nhất thế giới) và trao cho thể chế này nhiều quyền lực kinh tế và chính trị hơn nữa để giúp đối phó hiệu quả với các cuộc khủng hoảng kinh tế và tài chính toàn cầu. Bên cạnh đó, các chuyên gia kinh tế tài chính quốc tế cũng đề nghị chuyển Ủy ban Tài chính tiền tệ quốc tế (IMFC) hiện trực thuộc Hội đồng Quản trị IMF thành Ủy ban các bộ trưởng tài chính có quyền quyết định cuối cùng về chính sách tài chính tiền tệ toàn cầu. Chức năng hiện nay của IMFC là cố vấn cho IMF về xử lý và định hình hệ thống tài chính tiền tệ toàn cầu. Những quyền lực mới này của G20 gồm tạo ra một hệ thống tiền tệ mới ít phụ thuộc hơn vào đồng USD và phụ thuộc nhiều hơn vào các đồng tiền quốc tế mạnh khác và đồng tiền SDR (Quyền rút vốn đặc biệt của IMF)…; tăng cường các cơ chế xử lý khủng hoảng để phòng ngừa các nước tích trữ quá nhiều dự trữ ngoại tệ để gây biến động tiền tệ toàn cầu; xây dựng các quy chế chung giúp các nước đối phó hiệu quả với sự nổi lên bất ngờ của dòng vốn có thể gây sức ép lớn đối với đồng nội tệ của các nước này.

8. IMF kêu gọi cải tổ hệ thống tiền tệ quốc tế, đề xuất bổ sung đồng NDT vào quỹ tài sản dự trữ của IMF

Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Đô-mi-ních Xtrau-xơ Can cảnh báo sự chậm trễ trong việc cải tổ  hệ thống tiền tệ quốc tế có thể gieo mầm cho một cuộc khủng hoảng mới.

Ngày 10-2-2011, phát biểu tại Hội nghị của IMF tại thủ đô Oa-sinh-tơn của Mỹ, Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Đô-mi-ních Xtrau-xơ Can (Dominique Strauss-Kahn) cảnh báo sự chậm trễ trong việc cải tổ hệ thống tiền tệ quốc tế có thể gieo mầm cho một cuộc khủng hoảng mới. Giám đốc điều hành IMF nêu rõ 3 ưu tiên cần cải tổ trong hệ thống tiền tệ quốc tế. Thứ nhất, đó là phối hợp chính sách để tạo ra một khuôn khổ thường trực hơn để đưa nền kinh tế toàn cầu nhanh thoát khỏi khủng hoảng và đặt nền tảng cho tăng trưởng toàn cầu ổn định hơn. Thứ hai, đó là giảm dòng vốn và biến động tỷ giá hối đoái, đặc biệt là phát triển các quy chế được thỏa thuận toàn cầu nhằm quản lý dòng vốn. Và cuối cùng là tăng cường khả năng thanh toán bằng tiền mặt trong những thời điểm biến động lớn về tài chính. Ông Xtrau-xơ Can cho rằng: IMF cần khai thác phương thức thanh toán mới là tăng cường các quan hệ đối tác với việc dàn xếp tài chính khu vực. Ông khẳng định: việc tăng cường hơn nữa vai trò của quyền rút vốn đặc biệt (SDR) - đồng tiền dự trữ quốc tế của IMF, sẽ góp phần ổn định hơn nữa hệ thống tiền tệ quốc tế, giảm sự mất cân bằng toàn cầu do kiềm chế được nhu cầu tăng thái quá các quỹ dự trữ ngoại tệ tại các nền kinh tế quốc gia và quốc tế.

9. Tỷ lệ thất nghiệp Hy Lạp tăng cao nhất 7 năm qua

Ngày 10-2-2011, theo số liệu của Cơ quan Thống kê Hy Lạp, tỷ lệ thất nghiệp tại nước thành viên khu vực đồng ơ-rô (Eurozone) này đã tăng từ 13,5% trong tháng 10-2010 lên 13,9% trong tháng 11-2010, mức cao nhất kể từ khi A-then công bố tỷ lệ thất nghiệp lần đầu tiên vào năm 2004. Cơ quan trên cũng cho biết lạm phát của Hy Lạp trong tháng 1vừa qua là 5,2%, không giảm so với tháng trước và vẫn cao gần gấp đôi so với mục tiêu đặt ra trong Hiệp ước phát triển và ổn định của khu vực đồng ơ-rô là 3%. Trong khi đó, Bộ Tài chính Hy Lạp công bố các số liệu sơ bộ cho thấy trong tháng đầu tiên của năm nay, Hy Lạp đã đạt mức thặng dư 155 triệu ơ-rô (210 triệu USD), giảm so với con số 578 triệu ơ-rô (786 triệu USD) của cùng kỳ năm ngoái. Thu nhập trong tháng 1 vừa qua cũng giảm 9,2% và chi tiêu giảm 2,5% (những số liệu trên chưa bao gồm các khoản chi của các cơ quan địa phương và an sinh xã hội).

10. Khai mạc đối thoại chống khủng bố ASEAN-Nhật Bản lần thứ 6

Ngày 10-2-2011 tại Phnôm Pênh (Cam-pu-chia) đã khai mạc Cuộc đối thoại lần thứ 6 giữa Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) và Nhật Bản về chống khủng bố nhằm tăng cường các nỗ lực ngăn chặn và chống khủng bố. Phát biểu khai mạc cuộc gặp kéo dài 2 ngày này, Phó Thủ tướng Cam-pu-chia Xa Khêng (Sar Kheng) cho rằng khủng bố vẫn là một vấn đề nhức nhối, đe dọa cuộc sống của người dân ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có các nước ASEAN. Các tổ chức khủng bố vẫn luôn có tham vọng sử dụng mọi phương tiện để thực hiện các hành động tội ác của chúng nhằm gây lo sợ và thảm họa cho mọi người, do vậy các nước, khu vực và quốc tế cần nỗ lực hơn nữa trong cuộc chiến chống khủng bố. Theo ông Xa Khêng, cuộc đối thoại trên rất hữu ích cho các nước tham gia vì các nước có thể đề xuất các phương án chống khủng bố với Nhật Bản thông qua quỹ hội nhập Nhật Bản - ASEAN chống khủng bố. Trong khi đó, giới truyền thông cho rằng dù các nước ASEAN đạt được sự phát triển vững vàng nhưng khủng bố vẫn là trở ngại lớn có thể phá hoại các nỗ lực liên kết của khối; do đó, hướng tới năm 2015, các nước ASEAN và Nhật Bản cần hợp tác tiếp tục và sâu sắc hơn nữa để chống khủng bố hiệu quả.

11. Nhật Bản, Nga tìm cách hợp tác thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực Viễn Đông

Ngày 11-2, Nhật Bản và Nga đã nhất trí thiết lập một hội nghị bàn tròn công-tư nhằm thúc đẩy hợp tác song phương về phát triển kinh tế khu vực Viễn Đông.

Ngày 11-2-2011, Nhật Bản và Nga đã nhất trí thiết lập một hội nghị bàn tròn công-tư nhằm thúc đẩy hợp tác song phương về phát triển kinh tế khu vực Viễn Đông giàu tài nguyên và Xi-bê-ri của Nga cũng như những nỗ lực của Mát-xcơ-va nhằm hiện đại hóa nền kinh tế nước này. Ngoại trưởng Nhật Bản Xây-gi Ma-ê-ha-ra (Seiji Maehara) và Bộ trưởng Công Thương Nga Vích-to Khơ-ri-xten-cô (Viktor Khristenko) đã ký bản ghi nhớ (MOU) về việc thành lập hội nghị bàn tròn vào cuối năm nay tại Nga. Sau hội nghị của Ủy ban liên chính phủ Nga - Nhật về các vấn đề thương mại và kinh tế, ông Khơ-ri-xten-cô phát biểu rằng Mát-xcơ-va hy vọng thúc đẩy hợp tác với Tô-ki-ô trong nỗ lực nhằm tăng cường sử dụng hiệu quả năng lượng cũng như phát triển công nghệ không gian và thông tin. Về phần mình, ông Ma-ê-ha-ra cho biết thương mại Nhật - Nga có tiềm năng tăng trưởng, trong khi con số hiện tại chỉ bằng 1/3 thương mại Trung - Nga và bằng 1/13 thương mại Nhật - Trung. Theo ông Ma-ê-ha-ra, việc tăng cường hợp tác kinh tế với Nga "sẽ vô cùng quan trọng trong việc khôi phục nền kinh tế của Nhật Bản". Ngoại trưởng Nhật Bản Ma-ê-ha-ra đang có chuyến thăm Nga nhằm góp phần mở rộng hợp tác và củng cố sự tin cậy lẫn nhau giữa hai nước. Kim ngạch trao đổi hàng hóa giữa Nhật Bản và Nga trong năm 2010 đạt 24 tỉ USD, tăng gấp đôi so với năm 2009.

12. Diễn biến tình hình Ai Cập

Đến ngày 13-2-2011, quân đội Ai Cập đã kiểm soát quảng trưởng Ta-hơ-ria (Tahrir, trung tâm thủ đô Cai-rô), tụ điểm chính của người biểu tình trong 18 ngày qua. Giao thông tại thủ đô đã được thông suốt. Tuy nhiên, các cuộc biểu tình nhỏ vẫn xảy ra tại một số nơi. Hàng chục người đã biểu tình trước cửa đài truyền hình nhà nước nhằm phản đối tham nhũng. Trong khi đó, khoảng 2.000 cảnh sát biểu tình bên ngoài trụ sở Bộ Nội vụ yêu cầu tăng lương và hành hình cựu Bộ trưởng Ha-bíp En Át-li (Habib el-Adli). Quân đội phải bắn cảnh cáo và xô xát đã xảy ra. Cùng ngày, tại thành phố Sam En Sếch (Sharm El-Sheikh) và En Gô-ra (El Gorah) trên bán đảo Xi-nai (Sinai), hơn 700 người đã biểu tình ngồi đòi tăng lương và cải thiện điều kiện làm việc. Những người biểu tình này là nhân viên một công ty cung cấp dịch vụ cho các lực lượng gìn giữ hòa bình đa quốc gia giám sát hiệp định hòa bình Ai Cập - I-xra-en ký năm 1979. Trong khi đó, tại thành phố A-rít (Arish, miền Bắc Xi-nai), khoảng 300 người đã phát động cuộc đình công tại bệnh viện và các khu mỏ đòi công ăn việc làm ổn định và chế độ bảo hiểm y tế. Các diễn biến trên xảy ra bất chấp việc Hội đồng Tối cao các lực lượng vũ trang Ai Cập, hiện đang nắm quyền quản lý đất nước, đã giải tán Quốc hội, bãi bỏ hiến pháp và ấn định thời gian biểu bầu cử trong vòng sáu tháng./.

 *** Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 31-1-2011 đến ngày 6-2-2011)