Hội thảo quốc tế về khu vực kinh tế phi chính thức và việc làm phi chính thức

Hội thảo nói trên diễn ra vào ngày 6 và 7-5-2010, do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Tổng cục Thống kê, Viện Khoa học Xã hội và một số tổ chức quốc tế phối hợp tổ chức. Theo ông Đỗ Hoài Nam, Viện trưởng Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, đây là hội thảo quốc tế đầu tiên về khu vực kinh tế phi chính thức, là nơi gặp gỡ của các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu khoa học và những người quan tâm đến khu vực kinh tế phi chính thức; đồng thời là diễn đàn cởi mở, khoa học, đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn về khu vực kinh tế quan trọng này.

Mặc dù chiếm tỷ trọng lớn trong các nền kinh tế đang phát triển và quá độ, khu vực kinh tế phi chính thức và việc làm phi chính thức hiện vẫn ít được biết đến và được coi là “hố đen” chưa được tính đến trong hoạch định các chính sách công. Tuy nhiên, trong thời gian qua, số lượng các cuộc điều tra, thống kê về khu vực này ngày càng nhiều, đã có nhiều khái niệm và phương pháp đo lường được đưa ra, nhiều nghiên cứu có chất lượng đã được tiến hành tại các quốc gia. Vì vậy, đây là thời điểm thích hợp để tổng hợp các kinh nghiệm khác nhau, phân tích các cơ hội và thách thức trong tương lai.

Mục tiêu của hội thảo là: Thảo luận về các khái niệm và phương pháp đo lường, thống kê hiện tượng này, phân tích các tác động kinh tế của việc tồn tại và phát triển của khu vực kinh tế phi chính thức và nghiên cứu các biện pháp hiện hành cũng như các giải pháp cần áp dụng trong tương lai để phát triển khu vực này.

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Nguyễn Thanh Hoà đã phát biểu: Tại Việt Nam, có thể nói khu vực kinh tế phi chính thức là một trong những khu vực đi tiên phong trong tiến trình Đổi Mới và góp phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ kế hoạch hóa sang kinh tế thị trường. Rất nhiều doanh nghiệp phát đạt của Việt Nam ngày nay có khởi nguồn từ khu vực kinh tế phi chính thức. Khu vực này tuy không tạo nên những kỳ tích về kinh tế, nhưng đã để lại những dấu ấn quan trọng trong quá trình chuyển đổi và phát triển của nền kinh tế Việt Nam. Đây là khu vực kinh tế "bung ra" sớm nhất, mạnh nhất và với tốc độ nhanh nhất khi Việt Nam bắt đầu công cuộc Đổi Mới giữa thập niên 80 của thế kỷ trước. Đây cũng là khu vực kinh tế đóng vai trò quan trọng đưa nền kinh tế Việt Nam vượt qua thời kỳ khó khăn đầu thập niên 90 của thế kỷ trước khi các đối tác kinh tế và thị trường truyền thống là các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu và Liên Xô bị khủng hoảng. Đây cũng là khu vực thu hút nhiều lao động bị dôi dư khi các doanh nghiệp Nhà nước tổ chức sắp xếp lại. Khu vực này đã lấp được khoảng trống thiếu hụt về việc làm và thu nhập đối với một bộ phận lớn lao động khi nền kinh tế chuyển đổi. Với đặc thù là linh hoạt, đòi hỏi ít vốn và các nguồn lực khác, khu vực kinh tế phi chính thức đã đóng vai trò quan trọng trong những nỗ lực xóa đói giảm nghèo ở tại cộng đồng. Đặc biệt, gần đây nhất, khi nền kinh tế Việt Nam chịu tác động chung của cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính của thế giới, thì khu vực kinh tế phi chính thức đã chứng tỏ sự năng động của mình, thu hút hàng vạn lao động bị mất việc làm từ khu vực chính thức và nhờ vậy mà đã không tạo nên cú sốc về việc làm và thu nhập đối với xã hội.

Nhận thức được vai trò quan trọng của khu vực kinh tế phi chính thức trong việc tạo việc làm, thu nhập và giảm nghèo nên trong những năm qua, Việt Nam đã không ngừng bổ sung, hoàn thiện hệ thống luật pháp và chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế phi chính thức cũng như bảo vệ quyền lợi cho lực lượng lao động làm việc tại khu vực này. Với tỷ trọng lao động làm việc trong khu vực kinh tế chính thức còn thấp như hiện nay thì trong những năm tới, khu vực kinh tế phi chính thức sẽ tiếp tục là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Bởi vậy, Chính phủ Việt Nam sẽ tiếp tục bổ sung, hoàn thiện hệ thống luật pháp, chính sách tập trung vào những nội dung: an sinh xã hội, học nghề, an toàn vệ sinh lao động, tiếp cận thị trường,.. cho lao động làm việc ở khu vực phi chính thức./.