Nơi nông dân "đòi" giao đất cho doanh nghiệp

Bãi lắp ráp phân đoạn (Tổng công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu) - Ảnh: TL

Kể từ năm 2002 đến nay, trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu đã xây dựng những quy chế ưu đãi cho các gia đình giao đất. Chẳng hạn, mỗi gia đình có đất giao cho Tổng Công ty sẽ được tiếp nhận ít nhất 1 người vào làm việc tại đó. Điều này đã tạo niềm tin tưởng, phấn khởi cho các gia đình trong diện quy hoạch giao đất, họ nhận tiền đền bù, giúp Tổng Công ty nhanh chóng mở rộng quy mô sản xuất, trở thành một nhà máy đóng tàu hiện đại.

Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu thành lập năm 1966, tiền thân là Công trường Đóng tàu biển Z21, đóng tàu từ 50 tấn - 100 tấn phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Dù sống và làm việc trong điều kiện cực kỳ khó khăn, gian khổ, nhưng những thế hệ công nhân Z21 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Trong giai đoạn 1975 - 2000, cũng như ngành cơ khí nói chung, ngành công nghiệp tàu thủy gặp rất nhiều khó khăn: kết cấu hạ tầng cũ nát, trình độ quản lý, tay nghề của công nhân yếu kém. Công ty thường xuyên thiếu việc làm, đời sống cán bộ, công nhân viên gặp nhiều khó khăn, nhiều cán bộ công nhân viên bỏ nhà máy ra đi, tới năm 2000 chỉ còn 319 lao động. Ban lãnh đạo mất đoàn kết...

Thực hiện chủ trương của Đảng "ưu tiên tập trung phát triển cơ khí chế tạo và công nghiệp tàu thủy", chỉ trong 5 năm từ năm 2002 đến năm 2007, Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu đã tiến một bước quan trọng trên con đường phát triển và hội nhập của mình. Hiện nay, Tổng Công ty có một Công ty mẹ ở Hải Phòng và 25 Công ty thành viên trải dài từ Quảng Ninh đến Phú Yên, với tổng số13.000 lao động. Công ty mẹ đóng tại xã Tam Hưng, huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng có 8.000 cán bộ, công nhân viên, trong đó lực lượng kỹ thuật cótrình độ cửnhân là 1.700 người, tuổi đời bình quân là 25 tuổi, thu nhập bình quân đạt 3,5 triệu đồng/người/tháng.

Nhìn cơ ngơi của Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu hôm nay, với quy mô mặt bằng sản xuất hơn 200 ha, có kết cấu hạ tầng hiện đại, khoa học, đạt tiêu chuẩn của một nhà máy đóng tàu hiện đại; có hệ thống quản lý tiên tiến và nguồn nhân lực đủ năng lực để điều hành mới càng thấm thía nỗi buồn những ngày đầu nhỏ bé, lạc hậu. Vì sao như vậy? Trao đổi với Ban lãnh đạo của Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu, trong nhiều bài học hay, bổ ích, nổi bật lên bài học về giải phóng mặt bằng, thu hồi đất của nông dân một cách nhanh chóng và "xuôi chèo, mát mái", và thật lạ lùng là người nông dân còn muốn Tổng Công ty tiếp tục nhận thêm ruộng của họ. Tại sao người dân ở Tam Hưng lại mong muốn được giao thêm đất của mình cho Tổng Công ty, trong khi ở một số địa phương khác, việc này vấp phải khó khăn, thậm chí bị khiếu kiện rầm rộ và dai dẳng?

Trước hết, Tổng Công ty vận dụng linh hoạt, sáng tạo chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước một cách hợp lòng dân.

Muốn phát triển, điều kiện trước hết là có mặt bằng tương xứng. Tổng Công ty cho rằng, muốn dự án triển khai sớm thì công tác giải phóng mặt bằng phải được tiến hành khẩn trương, nhanh gọn. Nam Triệu thành lập Ban đền bù giải phóng mặt bằng và phối hợp với Ban đền bù và giải phóng mặt bằng của huyện Thủy Nguyên và thành phố Hải Phòng tiến hành đo đạc, chụp ảnh, định vị và giữ nguyên thực trạng khu đất theo quy hoạch, để không có tình trạng trồng cây, xây nhà mới nhằm trục lợi tiền đền bù. Sau đó, Ban quản lý đền bù và giải phóng mặt bằng lên phương án đền bù đất cho người dân một cách cụ thể. Để khắc phục những chỗ chưa thật hợp lý trong chính sách đền bù, giải phóng mặt bằng của Nhà nước và giảm bớt thiệt thòi cho người dân, Tổng Công ty bàn bạc với Ban quản lý đền bù giải phóng mặt bằng của huyện Thủy Nguyên và thành phố Hải Phòng cho phép doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ thêm cho hộ nông dân được thu hồi đất. Tam Hưng là một xã nghèo, lâu nay người dân sinh sống bằng nghề trồng rau, cấy lúa, thu nhập rất hạn chế. Bây giờ nếu giao hết đất cho Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu, với số tiền đền bù ít ỏi, họ và gia đình sẽ sống ra sao? Trước tình cảnh đó, Tổng Công ty đã đề ra một loạt các chính sách hỗ trợ cho người dân giao đất bằng cách: đào tạo nghề mới, nhận con em họ khi đủ tiêu chuẩn vào làm tại doanh nghiệp, hỗ trợ chuyển nghề. Theo tiêu chuẩn, mỗi hộ nông dân có đất thu hồi được Tổng Công ty nhận ngay một người vào làm việc, nếu đã có đủ trình độ học vấn và trình độ chuyên môn (tức là đã tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, công nhân kỹ thuật có ngành nghề phù hợp). Nếu chưa đủ trình độ thì Tổng Công ty cho đi học bổ túc văn hóa, đào tạo nghề hoặc giới thiệu học nghề, sau khi tốt nghiệp sẽ được tiếp nhận vào làm việc. Tổng Công ty ban hành Quy chế hỗ trợ học tập cho các gia đình nông dân, với 3 mức quyền lợi cụ thể:

+ Hộ gia đình giao đất dưới 300 m² phải tự túc 100% kinh phí đào tạo nghề cho con, cháu.

+ Hộ gia đình giao đất từ 300 m² đến 700 m² được Tổng Công ty hỗ trợ 50% và gia đình chịu 50% kinh phí đào tạo.

+ Hộ gia đình giao đất từ hơn 700 m² trở lên được Tổng Công ty hỗ trợ 100% kinh phí đào tạo.

Đối với những hộ gia đình quá nghèo, quá khó khăn không có kinh phí cho con em đi đào tạo, nếu được ủy ban nhân dân xã chứng nhận rõ ràng, cụ thể, Nam Triệu sẽ cho vay 100% kinh phí đào tạo và sẽ trừ dần vào lương với mức 50.000đ/tháng, sau khi họ về làm việc. Với số lao động chưa qua trường nghề hoặc không có điều kiện tiếp tục học nghề, sẽ bố trí dần vào các vị trí phù hợp như: tạp vụ, phun sơn, phun cát, vận chuyển, vệ sinh công nghiệp...

Hiện nay, Nam Triệu đang gửi 37 người học tại Trường Đại học Hàng hải; 384 người học nghề tại Trường Cao đẳng nghề VINASHIN. Cho đến thời điểm hiện nay, Nam Triệu đã tiếp nhận 1.171 lao động của xã Tam Hưng vào làm việc tại các đơn vị.

Hai là, chính sách khuyến khích người dân đến nhận tiền đền bù một cách nhanh nhất.

Ban quản lý đền bù, giải phóng mặt bằng xây dựng phương án đền bù, mức tiền đền bù và mức tiền thưởng. Sau khi có thông báo về thời gian nhận tiền đền bù, nếu hộ nào đến nhận ngay trong ngày đầu tiên thì được thưởng thêm 5% tổng số tiền được đền bù. Tương tự như vậy, các hộ đến nhận tiền đền bù từ ngày thứ hai, thứ ba, thứ tư và thứ năm thì mức tiền được thưởng tương ứng lần lượt là 4%, 3%, 2% và 1% tổng số tiền được đền bù. Nếu hộ nào đến nhận tiền đền bù vào ngày thứ sáu thì không được nhận tiền thưởng nữa. Với chính sách khuyến khích này, Nam Triệu nhận được mặt bằng xây dựng dự án nhanh nhất, có nơi nhận được mặt bằng 2 năm trước khi có quyết định giao đất của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng.

Ba là, quan tâm thiết thực đời sống tinh thần, tâm linh của nhân dân.

Trên mặt bằng đất giao cho Nam Triệu của xã Tam Hưng có một nghĩa trang khoảng hơn 2.000 ngôi mộ. Ban quản lý đền bù của Tổng Công ty thỏa thuận với người dân có ruộng xây dựng nghĩa trang để chuyển mộ đến; đồng thời bàn bạc giá đền bù di chuyển phù hợp cho mỗi ngôi mộ có danh cụ thể: mộ xây là 500.000đ; mộ đất là 200.000đ. Vấn đề nảy sinh là trong số hàng ngàn mộ có danh đó, có những ngôi mộ Tổ xây dựng rất cầu kỳ, kinh phí hàng mấy chục triệu đồng thì việc đền bù được tính toán thích đáng. Chẳng hạn, các họ di dời mộ Tổ thường phải họp "Họ" để bàn bạc, Tổng Công ty trợ giúp tiền ăn bằng 100.000đ/mâm cỗ và trợ giúp chi phí làm lễ khi di dời. Đồng thời với những ngôi mộ xây với kinh phí lớn, Tổng Công ty thành lập nhóm chuyên gia về xây dựng bàn bạc cùng đại diện gia đình, họ và địa phương định giá đền bù từng ngôi mộ. Nam Triệu sẽ trợ giúp số tiền chênh lệch giữa giá trị thực tế với mức đền bù 500.000đ/ngôi. Đối với những ngôi mộ vô danh, cán bộ của Ban quản lý chụp ảnh và đánh số thứ tự trước khi di dời lưu hồ sơ, đến nơi mới vẫn chôn theo thứ tự đã đánh để sau này thân nhân đến tìm dễ dàng. Với cách làm hợp tình, hợp lý đó, Tổng Công ty đã nhanh chóng hoàn tất việc giải phóng mặt bằng.

Nhờ giao đất cho Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy Nam triệu mà đời sống của người dân Tam Hưng ngày càng được cải thiện. Qua trao đổi với chúng tôi, cán bộ, lãnh đạo của xã và nhân dân đều vui mừng, hồ hởi trước sự thay da, đổi thịt của quê hương. Kết cấu hạ tầng (đường, điện, trường, trạm) được tu sửa và xây mới khang trang. Có thôn tới 98% số hộ có con em làm việc tại Nam Triệu với thu nhập tương đối cao. Đời sống của người dân nơi đây được nâng cao cả về vật chất lẫn tinh thần. Từ một xã nghèo trước đây của huyện, nay Tam Hưng vươn lên thành một xã tương đối khá giả của huyện Thủy Nguyên. Ngoài số lương của con em trong xã làm việc trong Tổng Công ty nhận được khoảng 3 tỉ đồng/tháng, các hộ gia đình còn có thể làm các dịch vụ, kinh doanh như cho công nhân thuê nhà, bán nông sảnv.v.. Vì vậy, khi hỏi: nếu Nam Triệu có nhu cầu tiếp tục mở rộng mặt bằng sản xuất thì người dân nơi đây có sẵn sàng giao đất không? Câu trả lời là sẵn sàng, thậm chí không ít hộ "đòi" được tiếp tục giao đất cho doanh nghiệp. Đó là sự thật!

Thực tế thu hồi đất của Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu đạt được thành công như trên do có nhiều nguyên nhân. Trong đó có thể kể, trước hết là sự quyết tâm, sáng suốt, tận tâm, vì lợi ích của người dân, vì sự phát triển của ngành đóng tàu của Ban lãnh đạo Tổng Công ty. Họ đoàn kết, đồng tâm hiệp lực từ ý tưởng, phương án đến các giải pháp thực hiện mà nhân tố có ý nghĩa quyết định là sự đoàn kết, thống nhất giữa Đảng ủy và Ban lãnh đạo. Trong các cuộc họp với người dân để bàn việc giải phóng mặt bằng, các quyết sách được phê duyệt ngay, không chần chừ, tạo lòng tin tuyệt đối nơi người dân. Thứ hai, lãnh đạo Tổng Công ty giải quyết các quyền lợi của người dân xuất phát từ cái tâm, từ lợi ích của người dân một cách hợp tình, hợp lý, trên cơ sở đường lối, chính sách chung. Điều đáng nhấn mạnh là cố gắng tránh những cách giải quyết đơn giản, cứng nhắc, thiếu sự đồng tình, ủng hộ của chính quyền địa phương và người dân. Thứ ba, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của Ban lãnh đạo Tổng công ty luôn được phát huy. Với các quyết sách cụ thể như hỗ trợ cho các gia đình giao đất, nhận con em họ vào làm việc tại doanh nghiệp... đã thuyết phục được nhân dân, đem lại niềm tin cho nhân dân, điều mà không ít nơi đang vướng mắc, thậm chí bó tay.

Dân chủ bàn bạc là cái chìa khóa vạn năng tháo gỡ mọi khó khăn, dù là to lớn đến mấy. Đó là con đường ngắn nhất để Tổng Công ty với người dân gặp nhau cùng giải quyết khó khăn.

Mọi quyết sách đều phải vì lợi ích chính đáng của Tổng Công ty trên nền tảng lợi ích của nông dân. Không như vậy, rất khó thành công./.