Phản bác âm mưu lợi dụng danh nghĩa “giá trị phổ quát” nhằm phủ nhận giá trị của chủ nghĩa xã hội

Hiểu đúng về “giá trị phổ quát”

Hiện nay, các thế lực thù địch đang đẩy nhanh chiến lược “diễn biến hòa bình”, “bạo loạn lật đổ” dưới chiêu bài phổ cập “giá trị phổ quát” như tự do, dân chủ, nhân quyền trên toàn thế giới⁽¹⁾. Những biến động chính trị gần đây tại một số quốc gia, khu vực trên thế giới là hồi chuông cảnh báo đối với loại hình chiến tranh mới sử dụng “sức mạnh mềm”⁽²⁾.

“Giá trị phổ quát” có thể tiếp cận dưới góc độ là “những nguyên tắc hoặc chuẩn mực được chấp nhận rộng rãi, có tính nền tảng cho sự chung sống của nhân loại, bất kể khác biệt về văn hóa, tôn giáo hay hệ thống chính trị”⁽³⁾. Những nguyên tắc, chuẩn mực đó được cụ thể thông qua việc “tôn trọng đối với nhân quyền và phẩm giá con người, pháp quyền, công lý, bình đẳng và không phân biệt đối xử; một thế giới tôn trọng sự đa dạng về chủng tộc, dân tộc và văn hóa… một thế giới công bằng, khoan dung, cởi mở và hòa nhập xã hội, nơi nhu cầu của những người dễ bị tổn thương nhất được đáp ứng”⁽⁴⁾. Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) chỉ rõ “giá trị phổ quát” bao gồm tự do, bình đẳng, công lý, hòa bình và tôn trọng quyền con người⁽⁵⁾.

Như vậy, “giá trị phổ quát” theo đúng nghĩa cần được hiểu là việc tôn trọng sự đa dạng, khác biệt về văn hóa, hệ thống chính trị và những giá trị mà hầu hết các quốc gia và dân tộc trên thế giới chấp nhận và đồng thuận, được thiết lập thông qua quy trình chặt chẽ, được ghi nhận trong hệ thống các quy định chính thức của các tổ chức quốc tế uy tín như Liên hợp quốc, bởi đây “là chủ thể có thẩm quyền trong việc xác định các giá trị phổ quát toàn nhân loại. Nói cách khác, những giá trị mà Liên hợp quốc tôn vinh cũng có thể và cần được xem là giá trị phổ quát toàn nhân loại”⁽⁶⁾. Chỉ như vậy, các giá trị phổ quát mới có thể thuyết phục và tránh sự “dán nhãn” cái gọi là “các giá trị phổ quát”, nhưng bản chất chỉ do một, một nhóm chủ thể chính trị nào đó tự đặt ra, áp đặt lên các tổ chức, quốc gia khác, lấy đó làm nguyên cớ can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ, thậm chí dùng vũ lực, chiến tranh, gây thiệt hại to lớn cho các quốc gia khác.

Việc phân định rõ giá trị phổ quát được quốc tế công nhận so với chiêu bài khoác áo “tự do”, “dân chủ”, “nhân quyền” không đơn thuần là cuộc tranh luận học thuật, mà là việc góp phần vạch rõ ranh giới về hệ giá trị tư tưởng. Điều quan trọng là phải làm rõ: Giá trị phổ quát không thể bị độc quyền bởi bất kỳ quốc gia hay nền văn minh nào. Không một quốc gia nào được quyền áp đặt chuẩn mực của mình lên phần còn lại của thế giới.

Tuy nhiên, hiện nay, các thế lực thù địch, phần tử cơ hội, phản động cố tình tuyệt đối hóa mô hình tự do, dân chủ phương Tây, xem đó như chuẩn mực phổ quát duy nhất của nhân loại; trong logic ấy, “tự do”, “dân chủ” bị giản lược thành các thủ tục bầu cử, cạnh tranh đảng phái hay mô hình tam quyền phân lập kiểu phương Tây; mọi con đường phát triển khác biệt đều dễ dàng bị quy kết là “phi dân chủ” hay “đi ngược giá trị nhân loại” hoặc thậm chí bị quy chụp trở thành “mối đe dọa đối với trật tự quốc tế”. Với cách nhìn phiến diện, mọi mô hình phát triển khác biệt đều bị quy kết là “thiếu dân chủ”, “chuyên chế”, “phi tự do”, bất chấp thực tiễn lịch sử, điều kiện văn hóa, trình độ phát triển và quyền tự quyết của mỗi dân tộc.

Đối với Việt Nam, giá trị khoa học, cách mạng triệt để và nhân văn của hệ tư tưởng của Đảng ta, các giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đang phấn đấu xây dựng là sự kết tinh giá trị của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, truyền thống văn hóa dân tộc và khát vọng phát triển của nhân dân Việt Nam. Chủ nghĩa xã hội mà Việt Nam xây dựng là “một xã hội tốt đẹp, hướng tới các giá trị tiến bộ, nhân văn”⁽⁷⁾. “Chúng ta cần tiếp thu, bổ sung một cách có chọn lọc trên tinh thần phê phán và sáng tạo những thành tựu mới nhất về tư tưởng và khoa học để chủ nghĩa, học thuyết của chúng ta luôn luôn tươi mới, luôn luôn được tiếp thêm sinh lực mới”⁽⁸⁾, nhưng tuyệt đối không phải là sự sao chép máy móc, rập khuôn bất kỳ học thuyết, mô hình nào từ bên ngoài.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) khẳng định: Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới. Đảng ta khẳng định: “Mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, lấy hạnh phúc, ấm no của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu”⁽⁹⁾. Qua đó cho thấy, giá trị cốt lõi của của chế độ xã hội chủ nghĩa là vì con người, bảo đảm công bằng, nhân phẩm và sự phát triển toàn diện của con người, là dấu ấn nhận diện quan trọng giữa hệ giá trị xã hội chủ nghĩa với những cái nguỵ “giá trị phổ quát”.

Bóc trần chiêu bài truyền bá “giá trị phổ quát” để thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”

Hiện nay, thế giới đang bị đặt vào một cuộc cạnh tranh hệ thống, nơi các giá trị được sử dụng như tiêu chuẩn để phân tuyến, tập hợp lực lượng và tái cấu trúc quyền lực toàn cầu. Khi “giá trị” trở thành công cụ chính trị, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia cũng không dừng ở lợi ích kinh tế hay quân sự mà dịch chuyển sang các giá trị “sức mạnh mềm”. Trong bối cảnh hiện nay, cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra ở biên giới lãnh thổ hay thị trường công nghệ, mà còn nằm ở quyền định nghĩa chuẩn mực, dẫn dắt nhận thức và thiết lập mô hình phát triển cho thế giới. So với thời kỳ Chiến tranh Lạnh, cách thức diễn đạt đã có sự thay đổi đáng kể. Tuy nhiên, dã tâm, bản chất chiến lược đó vẫn là mục tiêu duy trì ảnh hưởng, áp đặt hệ giá trị và định hình trật tự thế giới theo quỹ đạo có lợi cho những mưu đồ riêng. Cách diễn đạt về “giá trị phổ quát” trở thành công cụ phục vụ đắc lực cho chiến lược “diễn biến hòa bình” trong giai đoạn mới.

Nhiều năm qua, dưới chiêu bài quảng bá, xuất khẩu “giá trị phổ quát”, một số thế lực thâm nhập vào đời sống chính trị, văn hóa và nhận thức xã hội của nhiều quốc gia bằng các phương thức tinh vi và khó nhận diện hơn. Sự phát triển của mạng internet, các phương tiện truyền thông xã hội, nền tảng truyền thông xuyên biên giới đã trở thành “đường dẫn” “giá trị phương Tây” thâm nhập vào đời sống chính trị - xã hội của các quốc gia không đi theo mô hình của họ. Điểm đáng chú ý là, trong thời đại truyền thông số, việc truyền bá hệ giá trị tư sản được lồng ghép trong các sản phẩm văn hóa truyền thông đại chúng, điện ảnh, âm nhạc, thời trang, lối sống, ngôn ngữ mạng và các xu hướng xã hội... Đơn cử, những bộ phim đề cao chủ nghĩa cá nhân cực đoan, những quan niệm tuyệt đối hóa quyền cá nhân tách rời trách nhiệm xã hội lặp đi lặp lại với tần suất cao trên không gian mạng không chỉ tác động đến thị hiếu văn hóa, vô hình  trung gây ra sự thay đổi trong cách nghĩ, hành vi và nhiều giá trị của xã hội, cổ xúy cho lối sống hưởng thụ, tách mình khỏi trách nhiệm xã hội, vô cảm trước cộng đồng. Trong thực tế, những biến thể nguy hiểm của chiến lược “diễn biến hòa bình” đã khơi mào nên những cuộc “cách mạng màu”, “cách mạng nhung”, “cách mạng đường phố” tại một số nước trên thế giới…, với mẫu số chung là dựa trên cái gọi là “giá trị phổ quát”, kích động chiến tranh tư tưởng gây bất ổn chính trị...

Phòng, chống cái gọi là “giá trị phổ quát”, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Một là, xây dựng phòng tuyến vững chắc về chính trị, tư tưởng

Cần coi trọng xây dựng “lá chắn miễn dịch” cho cán bộ, đảng viên và người dân, nhất là thế hệ trẻ, từ việc nhận thức rõ và niềm tin vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam với những giá trị tốt đẹp, ưu việt của chế độ mà toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta đang nỗ lực phấn đấu.

Công tác tư tưởng cần đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức, bồi đắp niềm tin dựa trên cơ sở lý luận vững chắc, chiều sâu lịch sử và sức thuyết phục từ thực tiễn phát triển đất nước.

Hai là, không ngừng bồi đắp và hiện thực hoá giá trị  tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội. Các giá trị xã hội xã hội chủ nghĩa đang hằng ngày được chúng ta nỗ lực hiện thực hóa, đem lại cuộc sống tốt đẹp cho nhân dân. Trong giai đoạn hiện nay, cần làm cho hệ giá trị ấy trở nên sống động, có hấp dẫn, có khả năng quy tụ, tập hợp toàn dân hướng về mục tiêu “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”⁽¹⁰⁾. Phải để mỗi người dân nhìn thấy sự hiện diện của giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội trong cuộc sống hằng ngày, trong hiệu quả quản trị quốc gia, trong cơ hội phát triển mỗi người và trong cảm nhận về dân chủ, công bằng, nhân văn, hạnh phúc…

Ba là, chủ động định hướng dư luận xã hội trên không gian mạng

Quy định số 19-QĐ/TW, ngày 8-4-2026, của Ban Chấp hành Trung ương, “Về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng” đề ra yêu cầu: “Kịp thời định hướng tư tưởng, chính trị trong Đảng, trong xã hội, tích cực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên quyết đấu tranh với những quan điểm sai trái, thù địch không để bị động, bất ngờ”⁽¹¹⁾. Cần tăng cường xây dựng thế tiến công chủ động trên không gian mạng.

Bốn là, đặc biệt coi trọng giáo dục thế hệ trẻ

Coi trọng giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ, giúp người trẻ hiểu lịch sử bằng sự thật, yêu nước bằng tri thức, niềm tin sắt son với Đảng thông qua trải nghiệm thực tiễn, tiếp biến văn hoá bên ngoài bằng sự khôn ngoan để "gạn đục khơi trong". Việc coi trọng bồi đắp hệ giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đổi mới của Đảng ta sẽ giúp thế hệ trẻ biết phân biệt những giá trị thực sự và những nguỵ giá trị, để thêm tự hào là công dân Việt Nam, thêm bản lĩnh và bản sắc trở thành những công dân toàn cầu./.

-------------------

(1) Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề về đường lối quân sự, chiến lược quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa thời kỳ mới, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2024, tr. 307
(2) Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề về đường lối quân sự, chiến lược quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa thời kỳ mới, Sđd, tr. 61
(3) Schwartz, S: “Are there universal aspects in the structure and contents of human values?” (Tạm dịch: “Có tồn tại những yếu tố phổ quát trong cấu trúc và nội dung của các giá trị con người hay không?”), Journal of Social Issues, 50(4), 1994, p. 19 - 45
(4) United Nations (2015): Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (Chuyển đổi thế giới của chúng ta: Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững), p. 3, para. 8
(5) UNESCO: Declaration of principles on tolerance (Tạm dịch: Tuyên bố về các nguyên tắc khoan dung), 1995, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/ pf0000127162
(6) Vũ Công Giao: Các giá trị phổ quát toàn nhân loại, bước đầu nhận diện và liên hệ với Việt Nam, Tạp chí Kiểm sát, số 2-2015, tr. 11
(7) Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022, tr. 17
(8) Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Tạp chí Cộng sản, số 966 (tháng 5-2021)
(9) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t. I, tr, 28
(10) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, t. I, tr. 14
(11) Khoản 3 Điều 3 Quy định số 19-QĐ/TW, ngày 8-4-2026, của Ban Chấp hành Trung ương, “Về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng”