“Ngoại giao chủ động, tích cực hội nhập quốc tế”

Các đồng chí: Nguyễn Thị Doan, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước; Nguyễn Xuân Phúc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ; Trần Đại Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; Trần Quốc Vượng, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng; các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương; nguyên lãnh đạo Bộ Ngoại giao các thời kỳ, các cán bộ lão thành trong ngành ngoại giao Việt Nam và hơn 700 đại biểu là trưởng cơ quan đại diện tại nước ngoài, cán bộ ngoại giao, cán bộ ngoại vụ địa phương; đại diện các cơ quan thông tấn, báo chí cùng một số tập đoàn kinh tế lớn tham dự Hội nghị.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh đã điểm lại những thành tựu ngoại giao nổi bật kể từ Hội nghị Ngoại giao 27 đến nay. Đó là:

Ngoại giao chính trị đã được triển khai tích cực, đưa quan hệ với các đối tác quan trọng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả, ổn định và lần đầu tiên xác lập khuôn khổ quan hệ với toàn bộ các đối tác quan trọng. Trong năm 2013, chúng ta đã thiết lập thêm 5 quan hệ đối tác chiến lược và 2 quan hệ đối tác toàn diện. Đến nay, Việt Nam đã thiết lập được 13 quan hệ đối tác chiến lược, 11 quan hệ đối tác toàn diện, trong đó có 5 nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc; những đối tác quan trọng trên thế giới như Nhật Bản, Ấn Độ, Đức, Hàn Quốc; những nước nòng cốt trong ASEAN như In-đô-nê-xi-a, Xin-ga-po, Thái Lan; quan hệ với các nước bạn bè truyền thống ở khu vực châu Phi, Mỹ La-tinh tiếp tục được củng cố và mở rộng.

Ngoại giao kinh tế đã hỗ trợ đắc lực cho việc thực hiện Chiến lược Phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020 và Kế hoạch 5 năm 2011 - 2015; chủ động nghiên cứu, dự báo các xu hướng phát triển lớn và kinh nghiệm của các nước để góp phần tham mưu cho Chính phủ trong điều hành và ổn định kinh tế vĩ mô, tái cơ cấu nền kinh tế. Trong hai năm qua, chúng ta đã vận động thêm được 14 nước, nâng tổng số nước công nhận quy chế kinh tế thị trường cho Việt Nam lên 43 nước, trong đó có 8 nước G20.

Ngoại giao đa phương triển khai mạnh mẽ chủ trương hội nhập quốc tế. Chúng ta đã chuyển từ tham gia sang giai đoạn chủ động, tích cực đề xuất sáng kiến và đóng góp thực chất với trách nhiệm cao trong các vấn đề an ninh, phát triển chung của khu vực và thế giới, góp phần nâng cao vị thế đất nước ở khu vực và trên thế giới. Ở tầm khu vực, chúng ta đã phát huy tư thế của một thành viên có trách nhiệm, góp phần đẩy mạnh xây dựng Cộng đồng ASEAN, củng cố đoàn kết và tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN trong các vấn đề khu vực, thúc đẩy thực hiện DOC và tham vấn giữa ASEAN - Trung Quốc về Bộ Quy tắc ứng xử Biển Đông (COC). Trên bình diện quốc tế, Việt Nam quyết định tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc với số phiếu cao nhất, được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA), và lần đầu tiên được bầu vào Ủy ban liên Chính phủ của Công ước 1972 về Di sản thế giới của Tổ chức UNESCO. Những thành quả đạt được đã nâng cao thêm uy tín và vị thế của nước ta trên thế giới.

Công tác biên giới lãnh thổ được triển khai hiệu quả, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền ở Biển Đông.

Công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã quan tâm hỗ trợ bảo vệ quyền lợi chính đáng của bà con kiều bào ta gặp khó khăn ở nước ngoài, động viên khuyến khích đồng bào gìn giữ phong tục, nuôi dưỡng bản sắc dân tộc, hướng về quê hương, đất nước.

Công tác thông tin đối ngoại có nhiều cải tiến, góp phần tạo đồng thuận xã hội về những vấn đề phức tạp; chuyển đi những thông điệp chính xác để cộng đồng quốc tế hiểu đúng và ủng hộ các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta, kiên quyết đấu tranh đối với những hành động vi phạm chủ quyền biển đảo và những luận điệu xuyên tạc về dân chủ, nhân quyền và tôn giáo.

Công tác bảo hộ công dân ngày càng được coi trọng khi Việt Nam mở cửa và hội nhập ngày một sâu rộng với thế giới. Chúng ta đã kịp thời bảo hộ cho đồng bào ta khi gặp những rủi ro, nguy hiểm ở những điểm nóng, những vùng có thảm họa thiên tai.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh, nếu như Hội nghị Ngoại giao lần thứ 27 (tháng 12-2011) diễn ra với chủ đề “Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, triển khai toàn diện hoạt động đối ngoại góp phần thực hiện thắng lợi nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng” có nhiệm vụ quán triệt quan điểm, chủ trương, đường lối của Đại hội XI để xây dựng chương trình hành động cụ thể trên lĩnh vực đối ngoại thì Hội nghị lần này là dịp để kiểm điểm, đánh giá hai năm triển khai thực hiện vừa qua, cũng là hơn nửa nhiệm kỳ thực hiện Nghị quyết Đại hội XI, đồng thời đề xuất các nhiệm vụ đối ngoại trọng tâm cho những năm tới, nhằm tiếp tục thực hiện Nghị quyết Đại hội XI. Đây cũng là dịp để khởi động việc trao đổi, gợi mở nghiên cứu một số vấn đề lớn, vấn đề mới về đối ngoại, chuẩn bị cho Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhiệt liệt hoan nghênh và biểu dương toàn ngành đối ngoại về những thành tích nổi bật trong những năm qua. Tổng Bí thư nêu rõ, từ sau Đại hội XI của Đảng đến nay, tình hình thế giới và trong nước, bên cạnh những thuận lợi cơ bản, cũng có nhiều khó khăn, thách thức rất lớn và phức tạp, nhưng với sự cố gắng nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, công tác đối ngoại đã đạt được nhiều kết quả và thành tích đáng trân trọng. Đó là:

Thứ nhất, giữ vững và củng cố được môi trường hòa bình, ổn định, tạo thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh tình hình khu vực và quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, kinh tế thế giới và kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, việc chúng ta tiếp tục duy trì được môi trường hòa bình, ổn định, từng bước ổn định kinh tế vĩ mô, có tăng trưởng khá, bảo đảm an sinh xã hội, huy động được đáng kể các nguồn tài trợ phát triển chính thức (ODA), vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mở rộng được thị trường, tăng kim ngạch xuất khẩu... là những thành tựu rất đáng khích lệ. Nó khẳng định và làm nổi rõ hình ảnh của một nước Việt Nam hòa bình, ổn định và đang phát triển - đối tác tin cậy của các nước và cộng đồng quốc tế.

Thứ hai, chúng ta tiếp tục giữ vững được độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, kịp thời giải quyết thỏa đáng các vấn đề nảy sinh trên biển.

Thứ ba, tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ rộng rãi của bạn bè quốc tế. Quan hệ song phương và đa phương ngày càng được củng cố, phát triển và dần dần đi vào chiều sâu. Các mối quan hệ đối tác chiến lược, đối tác toàn diện được xác lập giữa Việt Nam với một số nước, nhất là với các nước lớn, tạo ra bước chuyển mới về chất trong hoạt động đối ngoại, tạo thuận lợi cho nhiệm vụ hội nhập quốc tế của nước ta trong giai đoạn mới.

Thứ tư, đã thực sự phát huy được vai trò là thành viên tích cực của các thể chế khu vực và toàn cầu. Nước ta đã tham gia ngày càng sâu rộng vào quá trình liên kết khu vực Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương thông qua các tổ chức và diễn đàn: ASEAN, Diễn đàn An ninh khu vực (ARF), Cộng đồng Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn cấp cao Đông Á (EAS); đã tham gia 8 hiệp định thương mại tự do song phương và khu vực và đang đàm phán 6 hiệp định khác, trong đó có 2 hiệp định có phạm vi rộng lớn chưa từng có là Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Hiệp định Đối tác hợp tác kinh tế khu vực (RCEP). Việt Nam đã cùng các nước thành viên, đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng cộng đồng ASEAN và có vị trí, uy tín ngày càng cao trong cộng đồng khu vực. Lần thứ hai, Việt Nam đã chính thức ứng cử làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (nhiệm kỳ 2020 - 2021); đăng cai tổ chức Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) lần thứ 132 (năm 2015); và cũng lần thứ hai đứng ra đăng cai tổ chức Hội nghị cấp cao APEC (năm 2017); được bầu vào Hội đồng Thống đốc Tổ chức năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Ủy ban Di sản thế giới của UNESCO và lần đầu tiên được bầu vào Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc (nhiệm kỳ 2014 - 2016) với số phiếu rất cao. Kết quả đó thể hiện uy tín quốc tế của nước ta và lòng tin của Cộng đồng quốc tế dành cho Việt Nam.

Thứ năm, đã có những chuyển biến rõ rệt trong công tác vận động cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài theo tinh thần Nghị quyết số 36 của Bộ Chính trị. Người Việt ở xa đất nước ngày càng hướng về quê hương, gắn bó và có nhiều đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã và đang làm tốt nhiệm vụ bảo hộ công dân, thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy của cộng đồng người Việt sinh sống và làm việc ở nước ngoài.

Tổng Bí thư nhấn mạnh, những thành tích và kết quả nêu trên là sự kiểm chứng sinh động đối với đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng ta, đồng thời cũng thể hiện sự vận dụng sáng tạo và hiệu quả các bài học của thời kỳ đổi mới. Chúng ta đã luôn quán triệt tư tưởng đặt lên hàng đầu lợi ích quốc gia, dân tộc với mục tiêu xuyên suốt là giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững chế độ chính trị - xã hội chủ nghĩa, kết hợp chặt chẽ với nhiệm vụ tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi nhất cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội nhằm xây dựng một nước Việt Nam "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh".

Phân tích bối cảnh tình hình thế giới và trong nước đang đặt ra cả cơ hội và thách thức đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, Tổng Bí thư chỉ rõ: Nhiệm vụ hàng đầu của ngành ngoại giao là phải tiếp tục quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả các quan điểm và tư tưởng chỉ đạo của Đảng, chủ động, tích cực vận động, xây dựng và tranh thủ những cơ hội mới để xây dựng và bảo vệ đất nước. Tổng Bí thư nhấn mạnh 8 nhiệm vụ mà ngành ngoại giao cần tập trung thực hiện tốt trong thời gian tới: Một là, tiếp tục đóng vai trò đi đầu trong việc bảo đảm môi trường hòa bình thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và các nhiệm vụ chiến lược về phát triển kinh tế - xã hội để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Hai là, kiên trì đường lối đổi mới, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; đưa các mối quan hệ láng giềng thân thiện, hữu nghị, quan hệ đối tác chiến lược, đối tác toàn diện đi vào chiều sâu thực chất, tạo dựng sự gắn bó hữu cơ về lợi ích an ninh và phát triển giữa nước ta với các đối tác. Ba là, xây dựng lộ trình và các bước đi phù hợp, đưa Nghị quyết số 22 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế vào cuộc sống. Bốn là, kiên trì xử lý đúng đắn vấn đề biên giới, lãnh thổ, trước hết là tranh chấp ở Biển Đông. Năm là, tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao văn hóa, thông tin đối ngoại, tăng cường phổ biến và đề cao những giá trị văn hóa của dân tộc, góp phần nâng cao vai trò, uy tín và hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế. Sáu là, tiếp tục đẩy mạnh công tác nghiên cứu cơ bản và dự báo chiến lược. Bảy là, kiên định nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối và thống nhất quản lý hoạt động đối ngoại. Tám là, kiện toàn bộ máy tổ chức và xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của cách mạng nước ta. Tổng Bí thư đề nghị Ban Cán sự đảng Bộ Ngoại giao, các cấp ủy Đảng trong ngành phải hết sức chú trọng công tác xây dựng đội ngũ, thực hiện tốt công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI và Chỉ thị số 03 của Bộ Chính trị về học tập, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Cán bộ ngoại giao phải là một đội ngũ đặc biệt tin cậy về phẩm chất, nhạy bén về thời thế, linh hoạt, khôn khéo trong đàm phán và tinh tế trong ứng xử. Cán bộ ngoại giao phải luôn rèn luyện bản lĩnh chính trị và tư tưởng vững vàng, kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, biết tự bảo vệ mình và bảo vệ tổ chức đảng. Từng cán bộ ngoại giao phải làm rạng danh hình ảnh con người và đất nước Việt Nam.

Tại phiên khai mạc Hội nghị, Lãnh đạo Bộ Công an, Ban Đối ngoại Trung ương, Bộ Quốc Phòng, Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội đã phát biểu tham luận, đóng góp ý kiến, đưa ra những nhận định quan trọng về tình hình thế giới, khu vực; đồng thời cũng nêu bật những thành tựu mà ngành ngoại giao đạt được từ Hội nghị Ngoại giao 27 đến nay, đánh giá cao công tác phối hợp giữa ngoại giao với các ngành trên mặt trận đối ngoại. Các tham luận cũng đã nêu phương hướng, biện pháp, những đề xuất để nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác đối ngoại trong thời gian tới.

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 28 dự kiến sẽ diễn ra trong 5 ngày, từ ngày 16 đến 20-12-2013./.