Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 14-2-2011 đến ngày 20-2-2011)

TCCSĐT - Trong hai ngày 18 và 19-2-2011, nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) đã gặp nhau trong chương trình nghị sự Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương, diễn ra ở Pa-ri (Pháp). Kết thúc Hội nghị, mục tiêu đặt ra cho cuộc họp các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng các quốc gia nhóm G20 về cơ bản đã đạt được, cho dù với rất nhiều khó khăn.

1. Khu vực đồng tiền chung châu Âu ấn định mức hỗ trợ tài chính mới

Ngày 14-2-2011, sau khi kết thúc cuộc họp tại Brúc-xen (Bỉ) Bộ trưởng Tài chính các nước thuộc khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đã đưa ra thỏa thuận sẽ thay thế Quỹ Ổn định tài chính châu Âu (FESF) bằng Quy mô của Cơ chế hỗ trợ tài chính của khu vực, dự kiến ra đời từ giữa năm 2013. Theo Chủ tịch Nhóm các nước sử dụng đồng tiền chung châu Âu Gin-Clau-đơ Giăng-cơ (Jean-Claude Juncker), các nước không thuộc Eurozone và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cũng được kêu gọi đóng góp thêm vào cơ chế hỗ trợ tài chính này. Cũng tại cuộc họp, các Bộ trưởng Tài chính châu Âu dự kiến nâng khả năng cho vay thực tế của Quỹ Ổn định tài chính châu Âu - cơ chế được thành lập từ tháng 5-2010 sau cuộc khủng hoảng nợ công Hy Lạp lên 440 tỉ ơ-rô, thay vì 250 tỉ ơ-rô như hiện nay. Tuy nhiên, các quyết định cuối cùng sẽ được các nhà lãnh đạo châu Âu đưa ra tại Hội nghị Thượng đỉnh Eurozone vào ngày 11-3 và Hội nghị Thượng đỉnh Liên minh châu Âu vào các ngày 24 và 25-3 tới.

2. Trung Quốc chính thức vượt Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới trong năm 2010

Ngày 14-2-2011, Văn phòng Nội Các Nhật Bản công bố các số liệu thống kê cho thấy GDP của nước này đã giảm trong quý IV năm 2010 do nhu cầu tiêu dùng giảm mạnh. Điều này đồng nghĩa với việc Nhật Bản đã phải nhường vị trí nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cho Trung Quốc trong năm 2010. Tính cả năm 2010, GDP của Nhật Bản tăng trưởng 3,9%, đạt 5.474 tỉ USD, tuy nhiên vẫn kém tăng trưởng của Trung Quốc với GDP đạt 5.8799 tỉ USD. Với đà phát triển tăng vọt, Trung Quốc đã chính thức trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới sau Mỹ, và Nhật Bản sau hơn 40 năm giữ ngôi vị "á quân" đã lùi xuống hàng thứ ba.

3. Liên khu vực của các nước vùng Vịnh và vùng phụ cận hợp tác chống khủng bố  

Ngày 14-2-2011, phát biểu tại cuộp họp liên khu vực của các nước vùng Vịnh và vùng phụ cận tại Thủ đô Ri-i-át (Riyadh) của A-rập Xê-út, Giám đốc Cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm Liên hợp quốc (UNODC) Y-u-ri Phe-đô-tốp (Yury Fedotov) đã nhấn mạnh sự cần thiết của việc hợp tác chặt chẽ giữa các lực lượng thực thi pháp luật trong khu vực cũng như liên khu vực trong cuộc chiến chống khủng bố, đồng thời cho rằng tất cả mọi quốc gia đều có lợi ích trong việc ngăn chặn hiểm họa này. Ông Phe-đô-tốp cho biết UNODC sẽ tập trung thúc đẩy sự hợp tác liên khu vực giữa Bắc Phi với Trung Đông và giữa khu vực vùng Vịnh và Nam-Tây Á.Trước mắt, UNODC đã phát động một chiến dịch tại Y-ê-men nhằm giải quyết các vấn đề an ninh như buôn bán ma túy, mạng lưới tội phạm, chủ nghĩa khủng bố và tài trợ khủng bố.

4. WB: Giá lương thực thế giới đang ở ngưỡng nguy hiểm

Ngày 15-2-2011, trong bài phát biểu với báo giới tại Oa-sinh-tơn, Chủ tịch Ngân hàng thế giới (WB) Rô-bớt B.Dô-ê-lích (Robert B. Zoellick) nhận định: giá lương thực thế giới đã tăng đến mức nguy hiểm, tăng 29% trong năm 2010 chỉ thấp hơn 3% so với mức giá thời khủng hoảng lương thực toàn cầu năm 2008, đẩy thêm ít nhất 44 triệu người ở các nước đang phát triển vào cảnh nghèo khó (bên cạnh hơn 900 triệu người đã phải sống cùng khổ trước đó), đe dọa sự ổn định chính trị. Nhân tố chủ yếu tác động tới sự tăng giá đột biến này là những biến động thời tiết và việc một số nước cấm xuất khẩu, khiến giá lúa mì tăng hơn gấp đôi trong khoảng thời gian từ tháng 6-2010 đến tháng 1-2011, giá ngô tăng 73%, giá đường tăng 20% và giá dầu ăn tăng 22%. Ông Dô-ê-lích cũng nhận định vụ mùa bội thu tại nhiều nước châu Phi và giá gạo không tăng vọt là hai nhân tố đã giúp hạn chế số người rơi vào cảnh nghèo khó. Chủ tịch WB kêu gọi có hành động toàn cầu để đảo ngược xu thế tăng giá lương thực nguy hiểm hiện nay.

5. IAEA khẳng định vật liệu hạt nhân ngày càng được kiểm soát tốt hơn

Ngày 15-2-2011, Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) khẳng định: các vật liệu hạt nhân đã được kiểm soát tốt hơn trên toàn cầu, sau khi các nhà lãnh đạo thế giới đạt được thỏa thuận siết chặt an ninh đối với những vật liệu nhạy cảm này tại Hội nghị Không phổ biến hạt nhân ở Oa-sinh-tơn năm 2010. Giám đốc IAEA về an toàn và an ninh hạt nhân, bà A-ni-ta Bi-ghi-ta Nin-sơn (Anita Birgitta Nilsson), nhấn mạnh: lượng vật liệu hạt nhân ngày càng được kiểm soát tốt hơn trên toàn cầu và ngày càng khó rơi vào tay các tổ chức khủng bố.Với ngân sách hàng năm gần 30 triệu USD, IAEA giúp các nước ngăn chặn tình trạng buôn lậu u-ra-ni, plu-tô-ni và các vật liệu khác có thể sử dụng để chế tạo thiết bị hạt nhân hoặc bom "bẩn," hỗ trợ đào tạo nâng cao năng lực kiểm soát biên giới cũng như hỗ trợ các thiết bị và phương tiện phát hiện hạt nhân khác.

6. Liên hợp quốc công bố ba nhân tố căn bản để thành công trong xóa đói, nghèo và bất bình đẳng

Ngày 16-2-2011, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hối thúc chính phủ các nước Trung Đông trợ giúp khẩn cấp cho những gia đình nghèo ở các nước này nhằm hạn chế ảnh hưởng của các cuộc biểu tình tới cuộc sống người dân. Từ Oa-sinh-tơn, ông Ma-xút A-mét (Masood Ahmed) - Giám đốc IMF phụ trách khu vực Bắc Phi, Trung Đông và Trung Á nêu rõ: các cuộc biểu tình tại các nước Trung Đông và Bắc Phi nhiều tuần qua cho thấy các chính phủ phải bảo đảm kinh tế tăng trưởng phục vụ lợi ích của mọi tầng lớp nhân dân chứ không chỉ phục vụ một nhóm người trong xã hội, cho thấy nhu cầu của người dân về một nền kinh tế tăng trưởng toàn diện hơn và chính sách quản lý hiệu quả hơn. Chính vì vậy, thay vì đưa ra những khoản trợ cấp chung chung chỉ mang lại lợi ích cho người giàu, chính phủ các nước khu vực này nên trợ giúp những người có nhu cầu nhất. Ông A-mét viện dẫn các chương trình xã hội tương tự ở các nước như Bra-xin và Mê-hi-cô, theo đó, chính phủ các nước này đã trợ giúp tiền mặt cho các hộ gia đình nghèo để trẻ em được đến trường và khám chữa bệnh, giúp các nước này thành công trong việc xóa đói giảm nghèo.

8. Bộ trưởng Ngoại giao Nga thăm Anh

Ngày 16-2-2011, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Xéc-gây La-vrốp kết thúc tốt đẹp chuyến thăm Anh trong 3 ngày nhằm cải thiện đáng kể quan hệ giữa hai nước. Kết quả chuyến thăm đã mở ra một chương mới hứa hẹn nhiều triển vọng tốt đẹp. Cùng với các đối tác Anh, phía Nga đã xác định 6 hướng then chốt trong sự phát triển quan hệ thương mại giữa hai nước. Đó là, tài chính; công nghệ cao; năng lượng và hiệu quả năng lượng; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; hợp tác trong việc sử dụng hạ tầng cơ sở đại hội thể dục thể thao quốc tế; cải thiện môi trường kinh doanh. Một trong những bằng chứng về sự cải thiện quan hệ giữa hai nước là hiện đại hóa đường dây điện thoại trực tiếp giữa Điện Crem-li và Phố Đâu-ninh theo hiệp định đã được Bộ trưởng Ngoại giao hai nước Nga và Anh ký kết. Trước đây, chỉ có đường dây liên lạc trực tiếp giữa lãnh đạo cấp cao nhất của Nga với với Mỹ, còn hiện nay Nga lại có thêm đường dây với Anh dựa trên cơ sở hạ tầng công nghệ cao.

9. Nhu cầu vàng thế giới tăng cao nhất trong một thập kỷ

Ngày 17-2-2011, Hội đồng Vàng thế giới (WGC) cho biết: nhu cầu vàng toàn cầu trong năm 2010 đã tăng lên mức cao nhất trong 10 năm, đạt hơn 3.812 tấn, trị giá 150 tỉ USD. Theo WGC, có trụ sở chính tại Anh, nhu cầu vàng trang sức trong năm 2010 đã tăng 17% so với cùng kỳ năm trước, đẩy mức tiêu thụ chung tăng thêm 9%, bất chấp giá mặt hàng này tăng mạnh. Tại thị trường Luân Đôn ngày 17-2-2011, giá vàng đã tăng trong phiên thứ tư liên tiếp, lên 1.378 USD/ ao-xơ, do giới đầu tư tăng cường mua vào sau những bất ổn chính trị và xã hội ở Trung Đông. Các ngân hàng Trung ương ở một loạt quốc gia đang phát triển như Trung Quốc, Nga và Thái Lan cũng tăng cường mua vàng nhằm bảo tồn và đa dạng hóa dự trữ ngoại tệ. WGC cho rằng, xu thế các ngân hàng bán nhiều hơn mua phản ánh “sự chấm dứt của một thời kỳ” trong đó các ngân hàng là nguồn cung chính trên thị trường vàng thế giới.

10. OSCE khẳng định vai trò lãnh đạo của Liên hợp quốc trong cuộc chiến toàn cầu chống khủng bố

Ngày 18-2-2011, tại diễn đàn Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Tổ chức an ninh và hợp tác châu Âu (OSCE) đã khẳng định vai trò lãnh đạo của Liên hợp quốc trong cuộc chiến toàn cầu chống khủng bố, đồng thời cam kết thúc đẩy hợp tác với các nỗ lực quốc tế do Liên hợp quốc lãnh đạo trong mọi lĩnh vực từ ổn định tình hình Áp-ga-ni-xtan đến chống khủng bố và tăng cường an ninh không gian mạng toàn cầu cũng như thúc đẩy khuôn khổ pháp lý phổ quát chống khủng bố. Chủ tịch OSCE nhấn mạnh hợp tác của Liên hợp quốc với các tổ chức an ninh khu vực cần thông qua các dự án cụ thể trong sự hợp tác chặt chẽ với nước sở tại, các đối tác và tổ chức khu vực, tăng cường phản ứng của OSCE trước các đe dọa xuyên quốc gia. Liên minh châu Âu cũng đã khẳng định cam kết thường trực của Liên minh 27 nước châu Âu này đối với chủ nghĩa đa phương hiệu quả, trong đó Liên hợp quốc là hạt nhân mạnh.

11. Bạo động liên tiếp tại các nước Bắc Phi và Trung Đông

Ngày 18-2-2011, các cuộc biểu tình tại nhiều nước ở Bắc Phi và Trung Đông có thêm những diễn biến phức tạp. Tại Ba-ranh,ít nhất 60 người đã bị thương trong các cuộc biểu tình tại quảng trường Ngọc trai ở thủ đô Ma-na-ma. Tại Li-bi, quân đội đã được triển khai tại thành phố Ben-ga-di khi hàng nghìn người tham dự lễ tang những người biểu tình thiệt mạng trong các vụ đụng độ với lực lượng an ninh hôm 17-2-2011. Các cuộc biểu tình lại tiếp diễn tại thành phố Ben-ga-di, nhiều trụ sở cơ quan công quyền đã bị phóng hỏa. Tại thủ đô Cai-rô của Ai Cập, khoảng 2 triệu người đã tham gia biểu tình ở Quảng trường Ta-hơ-ri-a để kỷ niệm cuộc biểu tình 18 ngày lật đổ Tổng thống Hô-xni Mu-ba-rắc. Tại I-ran,hàng chục nghìn người ủng hộ Chính phủ I-ran đã đổ ra các đường phố Tê-hê-ran đòi treo cổ hai thủ lĩnh phe đối lập là ông Hô-xê-in Mu-xa-vi và Mê-đi Ca-râu-bi vì tội "nổi loạn". Tại Gioóc-đa-ni,những người ủng hộ Chính phủ Hoàng gia Gioóc-đa-ni đã đụng độ với những thanh niên biểu tình chống chính phủ ở thủ đô Am-man, làm 8 người của cả hai bên bị thương. Tại Y-ê-men,bạo loạn đã làm 3 người thiệt mạng và 76 người khác bị thương. Tại Gi-bu-ti, hàng nghìn người đã xuống đường tham gia một cuộc biểu tình chưa từng thấy ở Gi-bu-ti, đòi Tổng thống I-xma-en Ô-ma Gu-ê-lê từ chức.

12. Chủ tịch WB kêu gọi thiết lập chế độ tiền tệ mới

Ngày 18-2-2011, trả lời phỏng vấn tờ "Thời báo Tài chính" của Anh, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB) Rô-bớt Dô-ê-lích (Robert Zoellick) kêu gọi thiết lập chế độ tiền tệ toàn cầu mới cho nền kinh tế thế giới đa cực mới. Ông Dô-ê-lích khẳng định nền kinh tế toàn cầu đang chuyển nhanh sang hệ thống đa cực mới. Vì vậy, thế giới cần đặc biệt chú ý nhận diện và khắc phục sớm những yếu kém của hệ thống tiền tệ quốc tế hiện nay đồng thời hiện đại hóa hệ thống đa phương này để định hình khuôn khổ hệ thống tiền tệ mới. Khuôn khổ mới này có thể là động lực khuyến khích các đối tác cả cũ lẫn mới trong nền kinh tế toàn cầu hướng tới hệ thống tiền tệ mới. Chủ tịch WB cũng lưu ý rằng trong khuôn khổ hệ thống tiền tệ mới, IMF cần giữ vai trò trọng tài có thể "thổi còi" các chính sách tiền tệ không phù hợp của các nước nhưng không áp đặt các trừng phạt.

13. EIU nâng mức dự báo lạm phát

Ngày 18-2-2011, mạng tin phân tích và tư vấn kinh tế (EIU) thuộc tạp chí "Nhà kinh tế" đã nâng mức dự báo cả tăng trưởng kinh tế và lạm phát toàn cầu. EIU dự báo tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu tính theo sức mua trong năm nay là 4,1%, cao hơn mức dự báo 4,0% đưa ra hồi tháng 1-2011. Theo EIU, những lý do dẫn đến triển vọng kinh tế toàn cầu đang được cải thiện nằm ở chỗ nền kinh tế Mỹ đã lấy lại được đà; Trung Quốc vẫn đang tiến lên một cách mạnh mẽ, điều này sẽ tạo đà cho sự tăng trưởng của nền kinh tế toàn cầu trong năm nay. EIU dự báo lạm phát toàn cầu trong năm nay sẽ là 3,3%, cao hơn mức 2,7% trong dự báo của tháng 1-2011. Theo EIU, tất cả các vấn đề trên làm cho các ngân hàng trung ương cần phải tăng lãi suất sớm hơn. EIU dự báo Ngân hàng Anh sẽ nâng lãi suất trong quý II tới, còn Ngân hàng trung ương châu Âu sẽ thực hiện điều này đầu năm 2012.

14. Nam Phi chính thức là thành viên nhóm BRIC

Từ ngày 18-2-2011, Nam Phi đã chính thức trở thành thành viên của Nhóm Các nền kinh tế mới nổi có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất (BRIC), gồm Bra-xin, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc. Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng trung ương Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G-20) diễn ra tại thủ đô Pa-ri (Pháp), Bộ trưởng Tài chính Ấn Độ Pra-náp Mu-khê-ri (Pranab Mukherjee) cho biết với việc Nam Phi trở thành thành viên chính thức, nhóm BRIC sẽ có tên gọi là BRICS, một diễn đàn kinh tế Nam-Nam quan trọng. Dự kiến, hội nghị thượng đỉnh BRICS sẽ diễn ra tại Trung Quốc vào tháng 4 tới. Các nhà phân tích cho rằng với sự gia nhập của Nam Phi - một thị trường rộng lớn và đầy tiềm năng ở châu Phi, BRICS sẽ trở thành một nhóm kinh tế hùng mạnh. Việc Nam Phi tham gia nhóm này sẽ giúp các nước mở rộng ảnh hưởng và tăng cường sự thâm nhập thị trường châu Phi với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú.

15. Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng trung ương tại Pháp

Trong hai ngày 18 và 19-2-2011, nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) đã gặp nhau trong chương trình nghị sự Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng trung ương, diễn ra ở Pa-ri (Pháp). Sau 2 ngày họp, Pháp có lẽ là quốc gia hài lòng nhất bởi vì mục tiêu đặt ra cho cuộc họp về cơ bản đã đạt được, cho dù với rất nhiều khó khăn. Đó là thỏa thuận về một danh sách các chỉ số nhằm đo lường tình trạng bất cân bằng kinh tế vĩ mô toàn cầu, bao gồm: nợ công và thâm hụt ngân sách, tiết kiệm và đầu tư, cán cân thương mại, cán cân thanh toán vãng lai. Những chỉ số này sẽ được sử dụng như một công cụ đo lường để trước mắt là đưa ra một bản chuẩn đoán chung những bất cân bằng lớn của kinh tế toàn cầu và tiếp đó, trong nửa sau của năm nay sẽ là đề xuất các chính sách kinh tế đối với những nước đang ở tình trạng thặng dư hoặc thâm hụt thái quá. Bên cạnh đó, các nước G20 cũng thảo luận về các biện pháp nhằm cải cách hệ thống tiền tệ quốc tế cũng như đối phó với tình trạng bất ổn của giá nguyên nhiên liệu trên thế giới.

16. Hàn Quốc sẵn sàng đàm phán với Triều Tiên

Ngày 20-2-2011, Tổng thống Hàn Quốc Li Min-bác (Lee Myung-bak) cho biết: ông muốn có một cuộc đàm phán "thẳng thắn" với Triều Tiên. Tuyên bố này được đưa ra vài ngày sau khi Triều Tiên bác bỏ mọi cuộc đàm phán trong tương lai. Căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên bùng phát năm ngoái do vụ chìm tàu chiến Chơ-nan và vụ pháo kích đảo Di-ơn-piêng. Hồi đầu tháng, các sỹ quan quân đội hai miền đã tiến hành đàm phán nhưng cuộc đàm phán đã không có kết quả và Bình Nhưỡng dọa sẽ không tiến hành bất cứ cuộc đàm phán nào với Xê-un nữa. Theo Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc, ông Li Min-bác cho biết Xê-un sẵn sàng đàm phán "thẳng thắn" với Bình Nhưỡng để thúc đẩy thay đổi thực sự trong quan hệ giữa hai miền. Tuy nhiên, theo ông, Triều Tiên "cần thay đổi cách hành xử".

*** Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 7-2-2011 đến ngày 13-2-2011)