Quốc hội thảo luận về dự án Luật Giá

Hiện nay chúng ta đang trong giai đoạn đầu của nền kinh tế thị trường nếu theo đúng lộ trình gia nhập WTO năm 2016 chúng ta mới được công nhận nền kinh tế thị trường. Do đó, cần cân nhắc thận trọng để tính toán lộ trình, bước đi của luật cho phù hợp, đáp ứng với yêu cầu thực tiễn của nước ta.

Thảo luận về dự án Luật Giá, có 15 đại biểu đăng ký và đã phát biểu tại Hội trường, đa số đại biểu tán thành các Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra cũng như sự cần thiết phải ban hành luật, nâng lên từ Pháp lệnh về giá; đánh giá cao sự chuẩn bị của Ban soạn thảo cũng như của công tác thẩm tra luật. Phát biểu của đại biểu tập trung vào cả nội dung và cả kỹ thuật của dự luật.

Về bình ổn giá thị trường, trong bối cảnh nước ta hiện nay bình ổn giá là rất cần thiết để góp phần điều tiết một số mặt hàng trong giai đoạn nhất định nhằm làm giảm tác động đến sản xuất, đời sống của người có thu nhập thấp, từ đó ổn định sản xuất và bảo đảm an sinh xã hội. Một số đại biểu nhất trí cần thiết phải quy định trong luật các tiêu chí cụ thể và danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc diện bình ổn giá; sự cần thiết phải bổ sung các quy định về nguồn lực, thực hiện biện pháp kiểm tra, kiểm soát, chế tài xử lý các vi phạm trong việc thực hiện chính sách về giá, về bình ổn giá; các quy định về thẩm quyền quyết định bình ổn giá và các biện pháp bình ổn giá.

Điều 17 về các trường hợp bình ổn giá trong dự án luật, một số đại biểu cho rằng quy định bình ổn giá được tiến hành khi một số mặt hàng trong danh mục có sự biến động bất thường và khi có ảnh hưởng đến ổn định kinh tế - xã hội là chưa rõ, điều này có thể dẫn đến những khó khăn khi thi hành luật. Chẳng hạn thế nào là bất thường, thế nào là ảnh hưởng đến ổn định kinh tế - xã hội. Các đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cần cụ thể đến mức cao nhất có thể hoặc có thể có một khoản thể hiện sự phân giao nhiệm vụ cho một cơ quan làm nhiệm vụ ban hành các tiêu chí để xác định rõ các khái niệm.

Nguyễn Thanh Phương (Cần Thơ)  thì cho rằng biện pháp bình ổn giá, là điều quan trọng nhất của luật, đồng thời khẳng định thời gian qua chúng ta chưa làm tốt việc bình ổn giá là do 3 nguyên nhân cơ bản: Một là, chúng ta chưa thực hiện nghiêm việc quản lý xuất nhập khẩu đối với các mặt hàng nông sản thực phẩm thuộc diện bình ổn giá gây ảnh hưởng đến việc làm tăng hoặc giảm giá của các loại hàng hóa này một cách không hợp lý. Hai là, chúng ta chưa có một kênh phân phối tốt, có quá nhiều trung gian, gây nên sự phân chia lợi nhuận bất hợp lý giữa các tác nhân tham gia chuỗi giá trị. Từ đó tạo ra sự chênh lệch giá quá cao từ nơi xuất xưởng đến nơi tiêu dùng Ba là, chúng ta chưa có một hệ thống số liệu thống kê dự báo tương đối chính xác. Thời gian vừa qua chúng ta loay hoay mãi với việc quyết định nhập hay không nhập đường, nhập hay không nhập thịt lợn, nhập hay không nhập muối v.v... Nguyên nhân là do chúng ta chưa có số liệu thống kê chính xác, số liệu dự báo chính xác được thống nhất giữa các bộ, ngành, giữa các hiệp hội làng nghề. Đại biểu cho rằng, các biện pháp bình ổn giá phải bảo đảm mức độ hài hòa về lợi ích giữa các nhóm, các vùng như nhóm những người có thu nhập cao với nhóm những người có thu nhập thấp, nhóm vùng nông thôn với nhóm vùng thành thị, vì nếu thực hiện chính sách bình ổn giá như hiện nay hoặc như thời gian vừa qua sẽ tồn tại sự bất cập trong việc bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các nhóm, các vùng. Vì các nhóm đối tượng có thu nhập thấp và nhóm đối tượng ở vùng nông thôn rất ít khi được hưởng lợi từ chính sách bình ổn giá này của nhà nước.

Về thành lập quỹ bình ổn giá để sử dụng cho một số mặt hàng, đại biểu đề nghị cần được cân nhắc thêm, có nên đưa vào Luật hay để các hiệp hội của các ngành hàng trích lợi nhuận thành lập, ngoại trừ những trường hợp đặc biệt có thể do Nhà nước điều phối, đặc biệt là sự bình ổn giá cần nên thực hiện qua cơ chế chính sách. Tôi được biết hiện nay Hiệp hội chế biến xuất khẩu và nuôi thủy sản Việt Nam đã được Chính phủ cho phép xây dựng quỹ bình ổn giá cá tra qua trích lợi nhuận xuất khẩu, cách làm này chắc chắn là người sản xuất sẽ có lợi hơn.

Về thẩm định giá Nhà nước, có đại biểu đề nghị nên bỏ quy định về thẩm định giá Nhà nước với những lý do sau:

- Thẩm định giá là một trong những loại hình dịch vụ dựa trên nguyên tắc trung gian, khách quan, độc lập là hoạt động kinh doanh có lợi nhuận được áp dụng phổ biến ở hầu hết các nước có nền kinh tế thị trường.

- Tránh được tình trạng lẫn lộn giữa chức năng quản lý nhà nước với hoạt động tư vấn kinh doanh.

- Giảm gánh nặng quản lý nhà nước phù hợp với cơ chế thị trường, xu thế hội nhập tương đồng với pháp luật của nhiều nước, hơn nữa chúng ta đang hướng tới năm 2016 sẽ được công nhận là nước có nền kinh tế thị trường. Cần có tổ chức thanh tra, kiểm tra chuyên ngành về giá.

Về bổ sung về các chế tài nhằm tăng cường hiệu lực nhà nước trong lĩnh vực quản lý giá, các đại biểu cho rằng sau khi luật có hiệu lực phải nghiên cứu bổ sung các chế tài cụ thể trên cơ sở các quy định cấm mà dự thảo luật đề cập ở Điều 10, Điều 11. Trên cơ sở quy định về giá hiện nay rất đặc thù, nên phải có cơ chế xử lý tranh chấp đặc thù. Thực tế cho thấy như Luật Dược của ta đã ra đời năm 2005 đến nay đã bao nhiêu năm mà chúng ta chưa quản lý được giá thuốc.

Về một số vấn đề khác như các khái niệm, đại biểu Đỗ Văn Vẻ - Thái Bình cho rằng không thể gọi tài nguyên như đất đai, khoáng sản của đất nước là hàng hóa. Đại biểu Thân Đức Nam - TP Đà Nẵng cũng lưu ý nếu coi tài nguyên cũng là hàng hóa thì định giá như thế nào?