Hai mặt của chiến thắng

Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan và Đảng AKP không chỉ thắng cử lần thứ ba liên tiếp, mà còn với kết quả ủng hộ cao tới 50,2% (trong các cuộc bầu cử trước, Đảng AKP nhận được 34% ủng hộ năm 2002 và 46,5% năm 2006), giành 326 trong tổng số 550 ghế Quốc hội, đủ để độc tôn cầm quyền và tiếp tục chính sách “Hồi giáo hóa” Thổ Nhĩ Kỳ.

Cuộc bầu cử này có ý nghĩa rất quan trọng đối với cả Thổ Nhĩ Kỳ và khu vực vì trong hai nhiệm kỳ cầm quyền vừa qua, Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan và Đảng AKP đã làm thay đổi đất nước Thổ Nhĩ Kỳ và các mối quan hệ đối ngoại của Thổ Nhĩ Kỳ với đồng minh cũng như đối tác, với đối thủ cũng như các tổ chức quốc tế và khu vực ở mức độ chưa từng thấy trong lịch sử gần một trăm năm nay của Thổ Nhĩ Kỳ.

Về chính trị và xã hội nội bộ, cuộc bầu cử này như thể sự lựa chọn giữa quá khứ và tương lai vì thắng cử của Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan và Đảng AKP đồng nghĩa với việc đất  nước này ngày càng xa thêm định hướng chính trị cho thể chế nhà nước và xã hội được đề ra khi lập quốc là tách nhà nước với tôn giáo và hiện đại hóa chứ không Hồi giáo hóa. Với đa số tuyệt đối hiện có, Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan và Đảng AKP không chỉ đơn thuần cảm nhận thấy định hướng chính sách của họ được cử tri xác nhận, mà sẽ tiếp tục thúc đẩy định hướng này mạnh mẽ và triệt để hơn trong thời gian tới. Thắng cử này trên thực tế đã đưa Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan và Đảng AKP lên tới tận đỉnh cao của quyền lực ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Cuộc bầu cử quốc hội này ở Thổ Nhĩ Kỳ được các đối tác bên ngoài của Thổ Nhĩ Kỳ đặc biệt quan tâm vì tương lai chính trị ở đây như thế nào và đường  hướng chính sách của đảng cầm quyền sau bầu cử ra sao ảnh hưởng và tác động trực tiếp đến hàng loạt nước láng giềng trong khu vực và tới cả EU lẫn NATO.

Ở Thổ Nhĩ Kỳ có vấn đề người Cuốc và vấn đề này liên quan tới cộng đồng người Cuốc ở I-răc. Thổ Nhĩ Kỳ có biên giới chung với Xi-ri mà Xi-ri lại đang có những biến động chính trị, xã hội nội bộ. Đã có không ít người Xi-ri lánh nạn sang Thổ Nhĩ Kỳ. Thổ Nhĩ Kỳ lại có quan hệ khá thân thiết với Chính phủ Li-bi và I-ran mà NATO đang tiến hành chiến tranh ở Li-bi và phương Tây vẫn còn mắc mớ chưa dễ sớm khắc phục với I-ran trên lĩnh vực hạt nhân. Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan trong thời gian vừa qua cũng đã làm thay đổi khá cơ bản mối quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ với I-xra-en theo hướng ít đồng minh hơn và nhiều đối đầu hơn. Không có sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ thì cũng sẽ không khắc phục được sự chia cắt đảo Síp và cũng sẽ chẳng bầu được vị Tổng Thư ký mới cho Tổ chức An ninh và hợp tác châu Âu (OSCE).

Nhưng thắng cử của Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan và Đảng AKP cũng lại có mặt trái. Thủ tướng và Đảng AKP đã không đạt được mục tiêu đề ra là giành được đa số hai phần ba vốn cần có thì mới có thể thay đổi được Hiến pháp. Không chỉ người Cuốc có nhiều đại diện trong nghị viện mới (35 ghế) mà lực lượng dân tộc chủ nghĩa cực đoan cũng hiện diện với hơn 13% trong Quốc hội. Điều đó có nghĩa là Đảng AKP có mạnh lên, nhưng phái của người Cuốc và lực lượng dân tộc chủ nghĩa cực đoan cũng mạnh lên và thậm chí còn hơn trước rất nhiều làm cho vấn đề người Cuốc và cuộc đấu tranh về định hướng chính sách giữa quá khứ và tương lai nói trên sẽ còn quyết liệt hơn trong nội bộ xã hội và trên chính trường.

Thắng cử của Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan và Đảng AKP cũng đồng nghĩa với việc Thổ Nhĩ Kỳ còn phải mất thêm nhiều thời gian hơn và phải vượt qua nhiều trở ngại hơn trước thì mới được gia nhập EU. Cả EU lẫn NATO rồi sẽ thêm khó xử trong quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ bởi chiều hướng “Hồi giáo hóa” còn mạnh thêm hơn ở Thổ Nhĩ Kỳ. Nguy cơ bị nghi ngại, thậm chí cả cô lập, ở không ít đồng minh và đối tác trong tương lai chính là cái vị đắng trong chiến thắng vang dội này của Thủ tướng Tay-íp Éc-đô-gan và Đảng AKP ở Thổ Nhĩ Kỳ./.