Xây dựng đội ngũ nhà báo cách mạng, chuyên nghiệp, đổi mới sáng tạo, trách nhiệm xã hội sâu sắc, phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới

Sứ mệnh của báo chí cách mạng Việt Nam

Báo chí cách mạng Việt Nam ra đời và phát triển gắn liền với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Từ tờ Thanh Niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập năm 1925 đến hệ thống báo chí hiện đại ngày nay, báo chí luôn là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, là diễn đàn của nhân dân, là vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng - văn hóa. Trong từng giai đoạn cách mạng, đội ngũ những người làm báo đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đổi mới, hội nhập và phát triển đất nước.

Báo chí Việt Nam đang đứng trước những biến đổi sâu rộng và mạnh mẽ của môi trường truyền thông toàn cầu. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ số, các phương tiện truyền thông xã hội và các nền tảng xuyên biên giới đã làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Công chúng không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn tham gia sản xuất, chia sẻ, bình luận, kiểm chứng và lan truyền thông tin. Báo cáo Digital News Report 2025 của Reuters Institute cho thấy truyền thông truyền thống ở nhiều quốc gia gặp khó khăn trong kết nối với công chúng, trong khi xu hướng tiêu thụ tin tức qua các phương tiện truyền thông xã hội và nền tảng video làm gia tăng môi trường thông tin phân mảnh, nơi các nhà sáng tạo nội dung, podcaster, YouTuber, TikToker và influencer (người có sức ảnh hưởng) ngày càng tác động mạnh mẽ tới công chúng.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực then chốt của tăng trưởng”⁽¹⁾. Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024, của Bộ Chính trị, “Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” “là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới”⁽²⁾. Quyết định số 348/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 đặt mục tiêu xây dựng các cơ quan báo chí theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, giữ vững vai trò dẫn dắt, định hướng dư luận xã hội và chủ quyền thông tin trên không gian mạng⁽³⁾. Vì vậy, phát triển đội ngũ nhà báo phải gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ, thích ứng với môi trường truyền thông số, đồng thời giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của báo chí cách mạng.

Tập trung xây dựng đội ngũ nhà báo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới

Xây dựng đội ngũ nhà báo chuyên nghiệp, hiện đại, có đủ phẩm chất, năng lực trước hết xuất phát từ bản chất và sứ mệnh của báo chí cách mạng Việt Nam. Báo chí cách mạng là một bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, văn hóa; là phương tiện tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân; đấu tranh với cái sai, cái xấu, cái tiêu cực; bảo vệ cái đúng, cái tốt, cái tiến bộ; góp phần xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh và thúc đẩy phát triển xã hội.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng là nền tảng quan trọng trong xây dựng đội ngũ người làm báo. Người khẳng định: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ. Để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang của mình, cán bộ báo chí cần phải tu dưỡng đạo đức cách mạng...”⁽⁴⁾. Quan điểm đó xác định rõ vị trí, vai trò, trách nhiệm chính trị và đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Nhà báo cách mạng phải có lập trường chính trị vững vàng, trung thành với lý tưởng cách mạng, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; đồng thời không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ văn hóa, chính trị và nghiệp vụ chuyên môn.

Yêu cầu xây dựng đội ngũ nhà báo còn bắt nguồn từ sự biến đổi của môi trường truyền thông. Nếu trước đây báo chí hoạt động chủ yếu trong mô hình truyền thông tuyến tính thì nay môi trường số đã làm thay đổi toàn diện cấu trúc truyền thông. Thông tin được tạo ra liên tục, lan truyền tức thời, vượt qua giới hạn địa lý, loại hình, nền tảng và biên giới quốc gia. Nhà báo hiện đại không chỉ thực hiện các sản phẩm báo chí truyền thống mà còn phải thành thạo sản xuất các loại hình nội dung đa phương tiện như video, podcast, infographic, sản phẩm dữ liệu và nội dung tương tác, nội dung tối ưu cho nền tảng di động và mạng xã hội; đồng thời phải có khả năng kiểm chứng thông tin, phân tích dữ liệu, nhận diện việc thao túng truyền thông, bảo vệ an toàn thông tin và ứng xử đạo đức trong môi trường số.

Thực tiễn phát triển của báo chí Việt Nam cho thấy đội ngũ người làm báo đã có bước trưởng thành quan trọng. Nhiều nhà báo được đào tạo bài bản, có tinh thần trách nhiệm, năng lực, nghiệp vụ chuyên môn tốt, khả năng làm chủ công nghệ, dũng cảm phản ánh những vấn đề nóng bỏng của đời sống xã hội, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, bảo vệ chủ quyền quốc gia, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam. Nhiều cơ quan báo chí đã chủ động đổi mới mô hình tòa soạn, phát triển báo chí đa nền tảng, ứng dụng công nghệ số, từng bước xây dựng tòa soạn hội tụ.    

Tuy nhiên, một bộ phận người làm báo chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số, thiếu kỹ năng dữ liệu, kỹ năng đa phương tiện, kỹ năng khai thác nền tảng số và năng lực đổi mới sáng tạo. Khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn tác nghiệp ở một số cơ quan, đơn vị còn lớn. Vẫn có hiện tượng nhà báo thiếu bản lĩnh chính trị, thiếu chuẩn mực đạo đức, chạy theo thông tin giật gân, câu khách, vi phạm quy trình kiểm chứng, thậm chí lợi dụng nghề nghiệp để trục lợi. Những biểu hiện đó làm suy giảm niềm tin của công chúng, ảnh hưởng đến uy tín của báo chí chính thống và đi ngược lại sứ mệnh nhân văn của báo chí cách mạng.

Thứ nhất, nhà báo phải vững vàng về phẩm chất chính trị trong không gian truyền thông số. Phẩm chất chính trị là “cái gốc” của người làm báo cách mạng. Trong môi trường truyền thông số, yêu cầu này không giảm đi mà còn cao hơn, phức tạp hơn. Nhà báo phải nhận diện đúng bản chất chính trị - xã hội của các dòng thông tin trên không gian mạng; phân biệt giữa phản biện xã hội chính đáng với thông tin xuyên tạc, kích động, thao túng; giữa nhu cầu thông tin hợp pháp của công chúng với các chiến dịch truyền thông nhằm làm nhiễu loạn nhận thức xã hội. Bản lĩnh chính trị không chỉ là sự kiên định về lập trường, mà còn là năng lực xử lý thông tin tỉnh táo, khoa học, có căn cứ, không bị cuốn theo tâm lý đám đông, không chạy theo xu hướng giật gân, cực đoan hoặc cảm xúc nhất thời. Nhà báo cần chủ động khai thác hiệu quả các công cụ truyền thông số nhằm lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, củng cố niềm tin xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.      

Thứ hai, nhà báo phải có đạo đức nghề nghiệp và đạo đức số trong sáng. Đạo đức nghề nghiệp là nền tảng tạo nên uy tín, danh dự và sức mạnh xã hội của báo chí. Trong môi trường số, đạo đức nghề nghiệp càng cấp thiết bởi tốc độ lan truyền thông tin rất nhanh, phạm vi tác động rộng và hậu quả của sai lệch thông tin có thể rất nghiêm trọng. Nhà báo phải trung thực, khách quan, công tâm, đặt lợi ích của đất nước và nhân dân lên trên hết, trước hết. Đạo đức nghề nghiệp trong môi trường số còn là đạo đức số nên cần kiểm chứng nguồn tin trước khi đăng tải; không khai thác dữ liệu cá nhân trái phép; không sử dụng hình ảnh, âm thanh, video, dữ liệu do công nghệ tạo sinh tạo ra mà không thẩm định; không cắt ghép, đặt tiêu đề, dựng bối cảnh làm sai lệch sự việc; không chạy theo lượt xem bằng mọi giá; không biến nỗi đau, đời tư hoặc bi kịch cá nhân thành phương tiện câu khách.

Ngày nay, trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh, học máy và phân tích dữ liệu lớn vừa tạo ra khả năng đổi mới quy trình sản xuất - phân phối tin tức, vừa gia tăng nguy cơ tạo ra thông tin sai lệch, làm mờ ranh giới giữa thật và giả. Trí tuệ nhân tạo đáng tin cậy trong báo chí phải được tiếp cận từ trung tâm dữ liệu, trong đó chất lượng dữ liệu, sự minh bạch, trách nhiệm và đạo đức là điều kiện bảo đảm niềm tin vào sản phẩm báo chí có sử dụng AI. Vì vậy, nhà báo có thể sử dụng công nghệ để hỗ trợ hoạt động nghề nghiệp nhưng không được phó mặc phán đoán nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội cho công cụ.  

Thứ ba, nhà báo phải tinh thông nghiệp vụ chuyên môn báo chí. Sự chuyên nghiệp của nhà báo trước hết đo bằng năng lực nghề nghiệp như nắm vững lý luận báo chí, quy trình sản xuất tác phẩm, kỹ năng phát hiện đề tài, thu thập thông tin,  phỏng vấn, điều tra, kiểm chứng, xử lý tư liệu, biên tập, xuất bản và tương tác với công chúng. Trong kỷ nguyên số, chuyên môn nghiệp vụ không còn giới hạn ở kỹ năng viết. Nhà báo phải biết tác nghiệp đa phương tiện, sử dụng hình ảnh, âm thanh, video, đồ họa, dữ liệu và công cụ số để kể chuyện báo chí một cách sinh động, chính xác và thuyết phục; biết tư duy theo sản phẩm, theo công chúng và theo nền tảng; biết tổ chức nội dung phù hợp với báo điện tử, mạng xã hội, thiết bị di động, truyền hình số, podcast hoặc các hình thức truyền thông mới.

Thứ tư, nhà báo phải có năng lực truyền thông số và tư duy nền tảng. Năng lực truyền thông số không chỉ là khả năng sử dụng thiết bị kỹ thuật hay đăng tải nội dung lên môi trường mạng, mà là năng lực tư duy, tổ chức, sản xuất, phân phối và đánh giá hiệu quả thông tin trong hệ sinh thái số. Mỗi nền tảng có đặc điểm công chúng, thuật toán phân phối, hình thức thể hiện, nhịp độ tiếp nhận và văn hóa tương tác khác nhau. Vì vậy, nhà báo phải biết chuyển hóa một vấn đề thành nhiều sản phẩm phù hợp với từng nền tảng, nhưng vẫn bảo đảm tính thống  nhất về thông điệp, tính chính xác về nội dung và tính chuẩn mực về định hướng. Nhà báo cũng phải biết vận dụng các công cụ đo lường truyền thông số, sử dụng dữ liệu công chúng để cải tiến sản phẩm, nâng cao chất lượng phục vụ, không chạy theo thị hiếu tầm thường.  

Thứ năm, nhà báo phải có năng lực phân tích dữ liệu và làm báo dữ liệu. Trong xã hội số, dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên quan trọng của báo chí. Nhiều vấn đề xã hội phức tạp, như kinh tế, giáo dục, y tế, môi trường, giao thông, dân số, thị trường lao động, biến đổi khí hậu, ngân sách công, chính sách xã hội, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực chỉ có thể được phản ánh sâu sắc nếu nhà báo biết khai thác, xử lý và phân tích dữ liệu. Năng lực phân tích dữ liệu bao gồm khả năng tìm kiếm nguồn dữ liệu tin cậy; làm sạch, sắp xếp và đối chiếu dữ liệu; phát hiện xu hướng, mối tương quan, điểm bất thường; trực quan hóa dữ liệu; diễn giải dữ liệu bằng ngôn ngữ báo chí dễ hiểu, chính xác và có trách nhiệm.

Thứ sáu, nhà báo phải có năng lực ứng dụng công nghệ mới, nhất là trí tuệ nhân tạo. Công nghệ đang trở thành yếu tố cấu thành trực tiếp của hoạt động báo chí hiện đại. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên, nhận diện hình ảnh, công cụ kiểm chứng số, tự động hóa tòa soạn, nền tảng quản trị nội dung, hệ thống phân tích hành vi công chúng đang làm thay đổi cách nhà báo tác nghiệp. Các công cụ như ChatGPT, Bard, DALL-E có thể được sử dụng trong nhiều khâu của quy trình báo chí, đặc biệt ở giai đoạn sản xuất và phân phối tin tức, đồng thời cũng đặt ra rủi ro liên quan đến độ chính xác, minh bạch, trách nhiệm và chuẩn mực nghề nghiệp. Vì vậy, đào tạo năng lực AI cho nhà báo không chỉ dừng ở việc sử dụng công cụ, mà phải bao gồm năng lực hiểu, đánh giá, kiểm chứng, phản biện và chịu trách nhiệm khi ứng dụng AI trong tác nghiệp.     

Thứ bảy, nhà báo phải có năng lực sản xuất nội dung số đa phương tiện trong tòa soạn hội tụ. Trong tòa soạn hội tụ, nhà báo không thể chỉ thành thạo một kỹ năng đơn lẻ, mà cần biết viết, chụp ảnh, quay video, ghi âm, dựng âm thanh, dựng hình, thiết kế đồ họa cơ bản, sản xuất infographic, podcast, video ngắn, bản tin tương tác, sản phẩm dữ liệu và các sản phẩm chuyên biệt cho nền tảng số. Quan trọng hơn, nhà báo phải có tư duy kể chuyện đa phương tiện: biết lựa chọn hình thức thể hiện tối ưu cho từng nội dung, từng nhóm công chúng và từng bối cảnh truyền thông. Truyền thông hội tụ không phải là sự cộng gộp cơ học của báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình và mạng xã hội, mà là sự thay đổi căn bản về mô hình tổ chức sản xuất, phương thức quản trị nội dung, quy trình vận hành tòa soạn và cách tiếp cận công chúng.

Những vấn đề đặt ra và giải pháp xây dựng đội ngũ nhà báo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới

Quá trình xây dựng đội ngũ nhà báo hiện nay đang đứng trước một số vấn đề cần tập trung giải quyết. Trước hết là khoảng cách giữa yêu cầu của tòa soạn hiện đại với năng lực thực tế của một bộ phận nhân lực báo chí. Nhiều cơ quan báo chí đã chuyển sang mô hình tòa soạn hội tụ, báo chí đa nền tảng, sản xuất nội dung liên tục và phân phối trên nhiều kênh, trong khi một số nhà báo vẫn quen với phương thức tác nghiệp truyền thống, thiếu kỹ năng công nghệ, thiếu năng lực phân tích dữ liệu và chưa thành thạo sản xuất nội dung số. 

Bên cạnh đó, vẫn còn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn nghề nghiệp ở  một số cơ quan, đơn vị. Một số chương trình đào tạo còn nặng lý thuyết, tỷ lệ thực hành chưa cao; nội dung cập nhật về AI, dữ liệu, kiểm chứng số, an toàn thông tin, kinh tế báo chí số, quản trị nền tảng và sản xuất nội dung đa phương tiện chưa tương xứng với tốc độ phát triển của ngành. Thách thức đạo đức trong môi trường truyền thông số cũng ngày càng phức tạp. Áp lực cạnh tranh tốc độ, lượt xem, tương tác và doanh thu có thể làm gia tăng xu hướng giật gân hóa, cảm xúc hóa và thương mại hóa thông tin; trong khi AI tạo sinh làm xuất hiện nguy cơ nội dung giả, hình ảnh giả, video giả, giọng nói giả, dữ liệu sai lệch và vi phạm bản quyền.

Đáng chú ý, bản lĩnh chính trị và năng lực đấu tranh tư tưởng trong không gian mạng của một bộ phận nhà báo chưa đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Các quan điểm sai trái, thông tin xuyên tạc, chiến dịch thao túng nhận thức có thể được tổ chức tinh vi, sử dụng công nghệ cao và lan truyền nhanh qua nền tảng xuyên biên giới. Cùng với đó, cơ chế sử dụng, đãi ngộ và phát triển nghề nghiệp của nhà báo cần tiếp tục hoàn thiện, bởi nghề báo là nghề sáng tạo, áp lực cao, rủi ro lớn, đòi hỏi sự dấn thân, trách nhiệm và cập nhật liên tục. Nếu môi trường làm việc không khuyến khích sáng tạo, không bảo vệ người làm báo chân chính, không có cơ chế đãi ngộ tương xứng sẽ khó thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao.

Để khắc phục những tồn tại trên, cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ sau để xây dựng đội ngũ nhà báo Việt Nam cách mạng, chuyên nghiệp, đổi mới sáng tạo, có trách nhiệm xã hội sâu sắc và phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới. 

Một là, xây dựng khung năng lực nhà báo trong kỷ nguyên số. Khung năng lực yêu cầu phải có các nhóm năng lực cốt lõi như phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, chuyên môn báo chí, truyền thông số, phân tích dữ liệu, ứng dụng công nghệ mới, sản xuất nội dung đa phương tiện, kiểm chứng thông tin, làm việc trong tòa soạn hội tụ, hội nhập quốc tế và học tập suốt đời. Khung năng lực cần được cụ thể hóa theo vị trí việc làm, là cơ sở cho tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng đánh giá, sử dụng nhà báo.   

Hai là, tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội cho các nhà báo. Công tác này phải tiến hành thường xuyên, liên tục, trong đào tạo, bồi dưỡng, quản lý và sử dụng nhà báo. Việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng cần gắn với tình huống nghề nghiệp cụ thể trong tác nghiệp, biên tập, xuất bản, sử dụng mạng xã hội và xử lý khủng hoảng truyền thông. Mỗi cơ quan báo chí phải xây dựng văn hóa nghề nghiệp dựa trên các giá trị trung thực, khách quan, công tâm, nhân văn, trách nhiệm, thượng tôn pháp luật và phụng sự nhân dân.  

Ba là, đổi mới chương trình đào tạo báo chí theo hướng tích hợp số và thực hành. Các cơ sở đào tạo cần tích hợp lý luận chính trị, đạo đức nghề nghiệp, chuyên môn báo chí, công nghệ số và thực hành tòa soạn hội tụ. Những học phần như báo chí dữ liệu, sản xuất nội dung đa nền tảng, AI trong báo chí, kiểm chứng thông tin số, an toàn thông tin, phân tích công chúng số, thiết kế sản phẩm báo chí số, quản trị tòa soạn hội tụ cần đưa vào chương trình một cách hệ thống. Phương pháp đào tạo cần chuyển mạnh từ giảng dạy lý thuyết sang đào tạo theo dự án, sản phẩm và tình huống nghề nghiệp.   

Bốn là, đẩy mạnh đào tạo lại, bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ nhà báo đang làm việc và phải là quá trình học tập suốt đời. Các cơ quan báo chí cần bồi dưỡng định kỳ về kỹ năng số, phân tích dữ liệu, AI, sản xuất nội dung đa phương tiện, kiểm chứng thông tin, an toàn số và đạo đức nghề nghiệp trong môi trường mạng; đồng thời phân loại nhu cầu bồi dưỡng theo từng nhóm, theo vị trí việc làm như phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, lãnh đạo ban chuyên môn và lãnh đạo cơ quan báo chí.

Năm là, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và mô hình tòa soạn hội tụ. Đầu tư đồng bộ hệ thống quản trị nội dung, kho dữ liệu dùng chung, nền tảng phân tích công chúng, công cụ kiểm chứng thông tin, hệ thống sản xuất video, audio, đồ họa, phần mềm quản lý quy trình biên tập và xuất bản đa nền tảng. Việc hiện đại hóa hạ tầng không chỉ là trang bị máy móc, mà quan trọng hơn là thiết lập quy trình làm việc mới, trong đó mỗi đề tài lớn được thiết kế ngay từ đầu theo phương án đa nền tảng.   

Sáu là, phát triển đội ngũ chuyên gia dữ liệu, công nghệ và sản phẩm số trong cơ quan báo chí. Bên cạnh các vị trí việc làm như phóng viên, biên tập viên truyền thống, cần có thêm các vị trí việc làm như nhà báo dữ liệu, biên tập viên dữ liệu, chuyên gia phân tích công chúng, kỹ sư dữ liệu, chuyên gia sản phẩm số, chuyên gia tối ưu hóa tìm kiếm, chuyên gia truyền thông xã hội, chuyên gia kiểm chứng số, chuyên gia an toàn thông tin. Các vị trí việc làm truyền thống cần phối hợp hiệu quả với các chuyên gia công nghệ. Bên cạnh đó, cần có chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ, dữ liệu, thiết kế, truyền thông số.

Bảy là, thiết lập quy trình đạo đức và pháp lý đối với ứng dụng công nghệ mới. Các cơ quan báo chí cần ban hành quy định nội bộ về sử dụng AI, dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, nguồn tin số và tài khoản mạng xã hội của nhà báo; làm rõ trách nhiệm kiểm chứng, ghi chú khi sử dụng công nghệ hỗ trợ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xử lý sai sót. Cần có quy trình kiểm chứng bắt buộc đối với thông tin từ mạng xã hội, nội dung do AI tạo ra, hình ảnh và video có dấu hiệu bị chỉnh sửa, dữ liệu không rõ nguồn gốc. Trong môi trường truyền thông số, tốc độ quan trọng nhưng không thể thay thế sự thật.

Tám là, tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo, cơ quan báo chí và doanh nghiệp công nghệ. Hình thành hệ sinh thái hợp tác, trong đó nhà trường cung cấp nền tảng lý luận và phương pháp, cơ quan báo chí cung cấp môi trường thực tiễn, doanh nghiệp công nghệ cung cấp công cụ, nền tảng và tri thức kỹ thuật. Sự liên kết này cần thực hiện thông qua việc xây dựng chương trình đào tạo, mời nhà báo và chuyên gia công nghệ tham gia giảng dạy, tổ chức phòng thí nghiệm báo chí số, triển khai dự án báo chí dữ liệu, xây dựng học liệu số, huấn luyện ngắn hạn về AI, dữ liệu, kiểm chứng và sản xuất đa phương tiện.

Chín là, đổi mới cơ chế đánh giá, sử dụng, chế độ chính sách cán bộ, xây   dựng văn hóa đổi mới sáng tạo trong tòa soạn. Việc đánh giá nhà báo không nên chỉ dựa vào số lượng tin, bài hoặc lượt xem, mà cần dựa vào chất lượng tác phẩm, mức độ chính xác, giá trị xã hội, tính sáng tạo, hiệu quả lan tỏa, khả năng sử dụng dữ liệu, năng lực sản xuất đa nền tảng và việc tuân thủ đạo đức nghề nghiệp. Bảo vệ nhà báo chân chính, khuyến khích nhà báo sáng tạo tác phẩm chất lượng cao, tác phẩm dữ liệu, tác phẩm đa phương tiện, tác phẩm có giá trị định hướng xã hội và lan tỏa giá trị nhân văn. Mỗi tòa soạn cần trở thành một cơ quan, đơn vị, tổ chức học tập; khuyến khích thử nghiệm, hợp tác liên ngành, tôn trọng dữ liệu, đề cao sự thật và giữ vững đạo đức nghề nghiệp./.  

-----------------------

(1) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, t. I, tr. 31
(2) Xem: “TOÀN VĂN: Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, Báo Điện tử Chính phủ, ngày 21-5-2026, https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-ve-dot-pha-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-va-chuyen-doi-so-quoc-gia-119241224180048642.htm
(3) Quyết định số 348/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2023/4/348-ttg.signed.pdf
(4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 13, tr. 466