Quảng Ninh tăng cường các giải pháp quản lý, kiểm soát tàu cá

Thực tế công tác quản lý, kiểm soát tàu cá thời gian qua

Với một vùng biển rộng lớn và đội tàu hơn trên 4.000 chiếc từ 6m trở lên, Quảng Ninh từ lâu đã là một trong những ngư trường sôi động và giàu tiềm năng ở miền Bắc. Hoạt động đánh bắt hải sản không chỉ là sinh kế của hàng chục nghìn ngư dân, mà còn có đóng góp đáng kể trong cơ cấu kinh tế biển của tỉnh. Tuy nhiên, sự phát triển luôn đi cùng với những thách thức trong công tác quản lý.  

Thực hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam về việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Quảng Ninh đã và đang quyết liệt triển khai nhiều biện pháp để quản lý, kiểm soát tàu cá, hướng tới nghề cá bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh, đến giữa tháng 12-2025, 100% tàu cá đủ điều kiện trên địa bàn tỉnh đã được đăng ký, cập nhật dữ liệu trên hệ thống Vnfishbase; tỷ lệ cấp giấy phép khai thác thủy sản đạt 100%, đăng kiểm còn hạn đạt gần 100%. Đây là kết quả của quá trình rà soát, làm sạch dữ liệu, kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện tham gia hoạt động khai thác.

Đồng chí Đỗ Đình Minh, Chi cục trưởng Chi cục Biển, Hải đảo, Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Ninh cho biết: “Quan điểm của tỉnh là không để sót, không để lọt tàu cá “3 không” (không đăng ký - không đăng kiểm - không giấy phép khai thác thủy sản). Cán bộ chuyên môn được bố trí xuống tận thôn, khu ven biển để rà soát từng phương tiện, hướng dẫn chủ tàu hoàn thiện hồ sơ, đồng thời kiên quyết đưa ra khỏi danh sách hoạt động những tàu không còn nhu cầu hoặc không đủ điều kiện”.

Phường Hà An là một trong những địa phương có số lượng tàu cá đang hoạt động đông nhất của tỉnh. Trên địa bàn phường hiện có 346 phương tiện tàu cá các loại; trong đó có 262 tàu cá có chiều dài từ 6 đến 12m; 57 tàu cá có chiều dài từ 12 đến 15m; 27 tàu cá trên 15m. Theo Văn bản số 7791/SNN&MT, ngày 29-8-2025, của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh về việc thông báo danh sách tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đang hoạt động trên địa bàn tỉnh chưa được đăng ký chính thức, phường Hà An có 61 phương tiện.

Trên cơ sở danh sách các phương tiện chưa hoàn thiện thủ tục, chính quyền phường phối hợp với ngành chức năng trực tiếp gặp gỡ chủ tàu, phân loại rõ từng trường hợp. Kết quả, nhiều phương tiện đã cũ, không còn hoạt động đã được xóa đăng ký; những tàu đã bán đi nơi khác cũng được cập nhật thông tin đưa ra khỏi danh sách quản lý. Với những phương tiện đủ điều kiện đăng ký, chính quyền địa phương cũng đã chủ động phối hợp với các ngành chức năng liên quan, hướng dẫn, hỗ trợ để người dân hoàn thiện giấy tờ một cách thuận lợi nhất… Nhờ cách làm linh hoạt, minh bạch, đến nay 100% tàu cá trên địa bàn phường đã được đăng ký, đăng kiểm và cấp phép khai thác theo đúng quy định.

Tương tự, tại Đặc khu Vân Đồn, nơi có đội tàu hùng hậu lên tới 1.350 phương tiện, công tác quản lý tàu cá cũng được triển khai quyết liệt. Ngay từ đầu năm, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ ngư dân đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác tàu cá; đồng thời kiên quyết xử lý các trường hợp cố tình vi phạm. Nhờ kết hợp hài hòa giữa vận động và chế tài, đến nay 100% tàu cá trên địa bàn đã được đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác thủy sản. Địa phương đã chủ động phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường để quản lý tất cả phương tiện. Các trường hợp có nguy cơ cao vi phạm IUU được khoanh vùng, theo dõi sát sao. Điển hình như 3 phương tiện nằm trong diện nguy cơ, qua rà soát thực tế 2 tàu đã được xóa khỏi danh sách tàu được phép hoạt động và 1 tàu đã chuyển nhượng đi nơi khác, bảo đảm dữ liệu quản lý sạch và chính xác.

Đặc biệt, Vân Đồn chú trọng rà soát các tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU, phối hợp đồng bộ với Chi cục Biển, Hải đảo, Thủy sản và Kiểm ngư, lực lượng Biên phòng, Cảng vụ… tổ chức cho 100% chủ tàu khai thác xa bờ ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài.

Cùng với công tác đăng ký, đăng kiểm, việc kiểm soát tàu cá ra vào các cảng cũng được tăng cường. Ghi nhận tại các cảng cá như Cái Rồng, hoạt động kiểm tra, kiểm soát tàu cá ra vào cảng luôn được siết chặt. Mọi phương tiện trước khi xuất bến đều phải bảo đảm đầy đủ thủ tục pháp lý, trang thiết bị an toàn. Công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) được thực hiện nghiêm túc, minh bạch.

Các đơn vị, lực lượng chức năng, như Ban quản lý cảng cá Cái Rồng đã phối hợp chặt chẽ với Đồn biên phòng Hạ long, Chi cục Biển, Hải đảo, Thủy sản và Kiểm ngư để tăng cường công tác tuyên truyền cho ngư dân biết về các quy định của Luật thủy sản; về các cái hành vi khai thác bất hợp pháp IUU theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu EC. Chúng tôi cũng giám sát chặt chẽ các phương tiện tàu cá ra vào cảng.

Không chỉ tại Vân Đồn, công tác quản lý, kiểm soát tàu cá đang được triển khai đồng bộ trên toàn tỉnh Quảng Ninh. Các lực lượng chức năng đã duy trì lực lượng trực 24/24h tại 9 điểm kiểm tra, kiểm soát tàu cá ở các bến cảng, khu neo đậu tránh trú bão. Trong 9 tháng đầu năm 2025, các điểm kiểm soát tàu cá đã tiếp nhận và làm thủ tục khai báo cho 11.159 lượt tàu, trong đó tàu cập cảng là 5.386 lượt tàu, rời cảng 5.773 lượt tàu. Các tổ cấp phát 1.054 cuốn nhật ký khai thác, báo cáo khai thác thủy sản, thu 1.658 cuốn khai thác, báo cáo khai thác thủy sản. Sản lượng thủy sản khai thác kê khai, giám sát là 48.600,92 tấn.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tàu cá được đẩy mạnh. 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình VMS; dữ liệu tàu cá, ngư dân được cập nhật đầy đủ trên hệ thống Vnfishbase. Đặc biệt, việc truy xuất nguồn gốc thủy sản thông qua khai báo điện tử (eCDT) đang dần trở thành quy định bắt buộc, giúp minh bạch hóa chuỗi cung ứng. Việc này không chỉ giúp kiểm soát chặt chẽ sản lượng thủy sản khai thác mà còn đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cho người tiêu dùng. Kết quả từ đầu năm 2025 đến nay, lực lượng chức năng của tỉnh đã thực hiện khai báo điện tử cho cho 1.437 lượt tàu, trong đó có 800 lượt tàu rời cảng, 637 lượt tàu cập cảng. Sản lượng thủy sản khai thác khai báo điện tử đạt 2.124 tấn.

Song song với giải pháp kỹ thuật, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tiếp tục được chú trọng. Trong năm 2025, Quảng Ninh đã tổ chức hàng chục cuộc tuyên truyền trực tiếp cho hàng nghìn lượt ngư dân, cấp phát hàng nghìn tờ rơi, tài liệu về chống khai thác IUU. Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm trên biển cũng được tăng cường, trong năm, toàn tỉnh đã xử lý hàng trăm trường hợp, nộp ngân sách hàng tỷ đồng.

Thời gian tới Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tham mưu với các cơ quan chức năng của tỉnh nhằm khắc phục những tồn tại trong quản lý tàu cá; tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, vận động tàu thuyền không xâm phạm vùng biển nước ngoài; đồng thời cơ cấu lại đội tàu, giảm khai thác ven bờ, chuyển sang nuôi trồng thủy sản và phát triển đội tàu khai thác vùng lộng, vùng khơi để nâng cao giá trị gia tăng ngành thủy sản.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của ngư dân, nghề cá Quảng Ninh đang từng bước chuyển mình theo hướng bền vững, có trách nhiệm. Những kết quả đạt được hôm nay chính là nền tảng để kinh tế biển Quảng Ninh tiếp tục vươn ra biển lớn, khẳng định vị thế và mang lại sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân ven biển.

Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tàu cá thời gian tới

Từ thực tiễn công tác quản lý, kiểm soát tàu cá trên địa bàn tỉnh thời gian qua cho thấy, để nâng cao hiệu quả quản lý trong thời gian tới, Quảng Ninh cần tiếp tục triển khai đồng bộ một số giải pháp trọng tâm sau:

Trước hết, tiếp tục quản lý chặt chẽ đội tàu ngay từ khâu đăng ký, đăng kiểm, cấp phép và cập nhật dữ liệu. Việc rà soát thường xuyên, làm sạch cơ sở dữ liệu tàu cá, kiên quyết không để phát sinh tàu cá “3 không”, đồng thời thực hiện “giải bản” đối với các tàu không đủ điều kiện hoặc không còn nhu cầu hoạt động là yêu cầu xuyên suốt nhằm bảo đảm quản lý thống nhất, minh bạch.

Hai là, cần phát huy vai trò, trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong quản lý tàu cá. Thực tiễn cho thấy, khi chính quyền xã, phường trực tiếp vào cuộc, phối hợp với cơ quan chuyên môn để rà soát, phân loại và hướng dẫn chủ tàu hoàn thiện hồ sơ, hiệu quả quản lý được nâng lên rõ rệt. Đây là giải pháp quan trọng để quản lý sát thực tế, hạn chế phát sinh vi phạm ngay từ cơ sở.

Ba là, tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát tàu cá. Việc duy trì hoạt động ổn định của hệ thống giám sát hành trình (VMS), cập nhật dữ liệu trên hệ thống Vnfishbase và mở rộng khai báo, truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) sẽ góp phần minh bạch hóa hoạt động khai thác, phục vụ hiệu quả công tác kiểm soát IUU.

Bốn là, siết chặt việc kiểm soát tàu cá ra, vào cảng. Các cảng cá, bến cá phải thực hiện nghiêm việc kiểm tra điều kiện pháp lý, thiết bị an toàn, nhật ký khai thác và xác nhận nguồn gốc thủy sản, kiên quyết không cho xuất bến đối với tàu cá không đủ điều kiện theo quy định.

Năm là, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của ngư dân trong chấp hành pháp luật về thủy sản. Việc tuyên truyền gắn với vận động, ký cam kết không vi phạm IUU, đặc biệt đối với tàu khai thác xa bờ, sẽ góp phần hình thành ý thức tự giác, chủ động tuân thủ quy định trong cộng đồng ngư dân.

Sáu là, tiếp tục duy trì công tác kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời gắn quản lý tàu cá với cơ cấu lại ngành thủy sản theo hướng giảm khai thác ven bờ, phát triển khai thác vùng lộng, vùng khơi và nuôi trồng thủy sản bền vững, qua đó giảm áp lực lên nguồn lợi và nâng cao hiệu quả kinh tế biển./.