Giải pháp đột phá để bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy sự ổn định tổng thể khu vực Tây Nguyên sau sáp nhập bộ máy hành chính

PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; PGS, TS Đoàn Triệu Long, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực III đồng chủ trì hội thảo. 

Cùng tham dự hội thảo có lãnh đạo Vụ Địa bàn 5, Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương; Vụ Địa phương 2, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Bộ Tư lệnh Quân khu 5; Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên; cán bộ, giảng viên Học viện Chính trị khu vực III; các chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu tại các học viện, trường đại học, viện nghiên cứu và các đồng chí cán bộ, biên tập viên của Cơ quan Thường trực Tạp chí Cộng sản tại miền Trung - Tây Nguyên.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS, TS Đoàn Triệu Long, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực III khẳng định, chính sách an sinh xã hội hướng tới cho con người, vì con người, có vị trí, vai trò quan trọng trong đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước. Thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội là tiền đề cho phát triển con người của mỗi quốc gia - dân tộc, để thực hiện quan điểm xuyên suốt của Đảng, Nhà nước: Con người vừa là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, đồng thời là động lực, nguồn lực của sự phát triển. Do đó, trong mọi điều kiện, hoàn cảnh việc bảo đảm an sinh xã hội cho khu vực Tây Nguyên, đặc biệt là đối tượng yếu thế, người dân vùng sâu, vùng xa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hội thảo cần tập trung làm rõ sự cần thiết phải bảo đảm an sinh xã hội sau công cuộc “sắp xếp lại giang sơn” ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên; nhận diện rõ đối tượng bị tổn thương và phân tích nguyên nhân dẫn đến những bất cập trong tiếp cận an sinh xã hội. Trên cơ sở đó, phân tích những yếu tố tác động và đề xuất giải pháp bảo đảm an sinh xã hội, nhằm thúc đẩy sự ổn định toàn diện cho khu vực Tây Nguyên trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Phát biểu tham luận tại hội thảo, PGS, TS Lưu Trang, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng đánh giá, những năm qua, khu vực miền Trung - Tây Nguyên công tác bảo đảm an sinh xã hội đạt nhiều kết quả toàn diện, tiến tới bao phủ toàn dân với các chính sách phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro cho người dân, bảo đảm trợ giúp cho các nhóm đối tượng yếu thế, được đánh giá là bảo đảm cơ bản an sinh xã hội, quan tâm hơn phúc lợi xã hội cho người dân; thực hiện ngày càng tốt hơn chính sách đối với người có công; tiếp tục cải thiện chính sách tiền lương; mở rộng bảo hiểm xã hội. Bên cạnh đó, PGS, TS Lưu Trang cũng chỉ rõ một số hạn chế, như chất lượng dịch vụ y tế, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số; chính sách tiền lương, thu nhập, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, phúc lợi xã hội chưa thật sự hiệu quả, mức độ thụ hưởng của người dân từ thành tựu phát triển của đất nước chưa hài hòa giữa các vùng, miền, đặt ra yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện chính sách an sinh xã hội theo hướng công bằng, bền vững hơn.

Phát biểu tham luận tại hội thảo, PGS, TS Nguyễn Văn Quang, Học viện Chính trị khu vực III nhấn mạnh, Tây Nguyên là địa bàn có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh của cả nước, đồng thời giữ vị trí trọng yếu về địa lý, chính trị, kinh tế và văn hóa. Là khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, Tây Nguyên luôn là trọng điểm của các thế lực thù địch lợi dụng để thực hiện âm mưu chống phá, gây mất ổn định an ninh, chính trị và trật tự an toàn xã hội. Những năm qua, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở Tây Nguyên có những diễn biến phức tạp, đặc biệt là hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, vấn đề tranh chấp đất đai, tội phạm hình sự và tệ nạn xã hội gia tăng. Theo đó, trong thời gian tới cần thực hiện đồng bộ giải pháp nhằm bảo đảm an ninh ninh chính trị ở khu vực Tây Nguyên.

Phát biểu tham luận tại hội thảo, PGS, TS Bùi Quang Bình, Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng chỉ rõ, việc sáp nhập các tỉnh Tây Nguyên với các tỉnh duyên hải miền Trung từ ngày 1-7-2025 đánh dấu một giai đoạn cải tổ hành chính quan trọng, mang lại cả cơ hội và thách thức đối với công tác an sinh xã hội. Các tỉnh, thành mới hình thành có quy mô lớn hơn, nguồn lực phong phú hơn và không gian phát triển đa dạng hơn. Tuy nhiên, sau sáp nhập bộ máy hành chính bộc lộ một số hạn chế cần khắc phục, như nghèo đa chiều của vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thiếu hụt dịch vụ y tế - giáo dục, năng lực quản trị còn hạn chế... Theo đó, cần xây dựng một chiến lược an sinh xã hội chủ động, mang tính liên vùng, lấy người dân làm trung tâm.

PGS, TS Bùi Quang Bình đề xuất một số khuyến nghị chính sách: Thứ nhất, cần ban hành chiến lược an sinh xã hội giai đoạn 2026 - 2030 cho từng tỉnh, trong đó ưu tiên vùng cao, vùng dân tộc thiểu số, xác định rõ mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bảo đảm tiếp cận dịch vụ cơ bản và nâng cao năng lực tự chủ của cộng đồng. Thứ hai, áp dụng cơ chế phân bổ ngân sách dựa trên mức độ dễ tổn thương, để nguồn lực được tập trung vào các xã vùng sâu, vùng biên giới và khu vực dân tộc thiểu số. Thứ ba, củng cố hệ thống dịch vụ công, tăng cường đầu tư cho y tế cơ sở, trường dân tộc nội trú, bán trú, cấp nước sạch và hạ tầng thông tin. Đặc biệt, nên phát triển các chính sách thu hút, đãi ngộ cho bác sĩ, giáo viên và cán bộ về vùng sâu, vùng khó tiếp cận công tác. Thứ tư, nâng cao năng lực quản trị thông qua số hóa dữ liệu an sinh xã hội, phân cấp hợp lý, đào tạo cán bộ cơ sở,… 

Cũng tại hội thảo, các đại biểu, nhà khoa học, nhà quản lý tập trung làm rõ thêm các vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra đối với công tác bảo đảm an sinh xã hội khu vực Tây Nguyên trong bối cảnh sáp nhập bộ máy hành chính. Trọng tâm thảo luận là: 1- Hoàn thiện thể chế, chính sách an sinh xã hội, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, phù hợp với bối cảnh phát triển mới và yêu cầu tổ chức lại bộ máy hành chính; tăng cường tính bao trùm, công bằng và bền vững của các chính sách an sinh. 2- Bảo đảm việc làm và thu nhập ổn định cho người dân; gắn an sinh xã hội với phát triển kinh tế, tạo sinh kế bền vững, nhất là cho người lao động ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. 3- Giảm nghèo bền vững và thu hẹp chênh lệch xã hội; khắc phục tình trạng chênh lệch lớn về thu nhập, mức sống, khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản giữa các vùng, miền và các nhóm dân cư. 4- Nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội, đặc biệt là y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, thông tin; chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ ở vùng khó khăn, bảo đảm người dân được tiếp cận bình đẳng. 5- Chăm lo nhóm đối tượng yếu thế, như người nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em, phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số; bảo đảm trợ giúp xã hội kịp thời, phù hợp và hiệu quả…

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, hội thảo đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tổ chức nghiêm túc, hiệu quả, thể hiện qua 10 tham luận trình bày trực tiếp tại hội thảo và 63 bài tham luận đăng kỷ yếu, tập trung vào một số vấn đề: quan điểm, chính sách pháp luật về bảo đảm an sinh xã hội; các mô hình an sinh xã hội; thực tiễn bảo đảm an sinh xã hội của nhân dân; khả năng tiếp cận, thụ hưởng quyền an sinh xã hội của các nhóm yếu thế: người nghèo, khuyết tật, lao động di cư, người dân tộc thiểu số ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên... Trên tinh thần đó, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách an sinh xã hội phù hợp với điều kiện đặc thù của khu vực Tây Nguyên và không gian phát triển mới sau sáp nhập, bảo đảm nguyên tắc “Toàn diện - Đa tầng - Hiện đại - Bền vững”. Đồng thời, cần phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực, tránh dàn trải; gắn an sinh xã hội với phát triển kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân; chú trọng bảo đảm an sinh xã hội cho các nhóm đối tượng yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa; nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục và phúc lợi xã hội…

Đồng chí Nguyễn Ngọc Hà khẳng định, hội thảo đã thể hiện tinh thần đồng thuận với chủ trương mới của Trung ương, thể hiện sự quyết tâm trong hành động để tiếp tục nghiên cứu và đưa ra các giải pháp khai thác những thuận lợi, khắc phục mặt khó khăn, gia tăng giá trị, sức mạnh, tạo thêm động lực phát triển khu vực miền Trung trong giai đoạn mới./.