Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Giám sát có trọng tâm, trách nhiệm được xác định, kết quả đo bằng chuyển biến thực tế

Diễn đàn được tổ chức nhằm trao đổi, thảo luận, đánh giá những kết quả nổi bật về hoạt động giám sát, việc triển khai các định hướng, nhiệm vụ đã được đề ra từ Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát lần thứ nhất (năm 2025); tập trung vào việc thực hiện đổi mới tư duy trong hoạt động giám sát, nhất là sau khi Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và hội đồng nhân dân năm 2025 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật có hiệu lực, đặc biệt trong bối cảnh tổ chức triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Qua đó, rút ra những bài học kinh nghiệm, cách làm hay để tiếp tục phát huy và đề xuất các giải pháp góp phần thực hiện tốt hơn, tháo gỡ được các điểm nghẽn, cảnh báo sớm rủi ro, thúc đẩy hành động; nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả...

Phát biểu chỉ đạo Diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, giám sát là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội; là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực Nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh; là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của nhân dân. Những kết quả đạt được thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng yêu cầu phát triển mới của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia. Giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển. Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân. Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã nỗ lực, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Kể từ khi Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới được ban hành, Quốc hội đã khẩn trương xem xét, ban hành 122 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật. Tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá thể chế đã được cơ bản tháo gỡ, không còn điểm nghẽn về thể chế, vấn đề chính là tổ chức thực thi pháp luật như thế nào để bảo đảm có kết quả, có hiệu quả.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Diễn đàn tập trung làm rõ 4 định hướng. Theo đó, lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn", những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ. Gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật. Mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất. Cùng với đó, đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm. Siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện. 

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, sau khi luật được ban hành, phải giám sát luật thực hiện như thế nào, nghị định, thông tư có được ban hành đồng bộ hay không. Đồng thời, giám sát những vấn đề thực tiễn đặt ra để tiếp tục hoàn thiện thể chế; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tháo gỡ điểm nghẽn, vướng mắc ở Trung ương và địa phương, nhất là khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị các đại biểu phát huy cao nhất trí tuệ, trách nhiệm và kinh nghiệm thực tiễn; trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời 3 câu hỏi lớn: Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất? Giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất? Làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng? Kết quả của Diễn đàn phải được chắt lọc thành những định hướng, nhiệm vụ và giải pháp có tính khả thi, làm cơ sở xây dựng Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và tiếp tục hoàn thiện cơ chế tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và hội đồng nhân dân.

Phát biểu bế mạc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Diễn đàn nhấn mạnh, trên cơ sở chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các định hướng trên cũng chính là yêu cầu hành động của Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp trong suốt nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, nhằm xây dựng hoạt động giám sát ngày càng thực chất, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, kết quả Diễn đàn sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện các định hướng lớn về công tác giám sát trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp.

Ngay sau Diễn đàn, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan của Quốc hội khẩn trương tổng hợp, tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng, hoàn thiện các đề án, chương trình, văn bản có liên quan; đồng thời tiếp tục đổi mới phương thức giám sát theo hướng khoa học hơn, chuyên nghiệp hơn, gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển đất nước và nguyện vọng chính đáng của cử tri và nhân dân./.

Hà Phương (tổng hợp)