Vai trò của lãnh đạo cơ quan báo chí trong quản trị tòa soạn về tài chính hiện nay

Quản trị toà soạn về tài chính gắn liền với vai trò lãnh đạo cơ quan báo chí

Quản trị tòa soạn được xác định là một chỉnh thể thống nhất, bao gồm quản trị nội dung, quản trị tổ chức - nhân sự và quản trị tài chính tòa soạn. Các nội dung này có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong quá trình tổ chức và vận hành hoạt động báo chí, cùng hướng tới việc thực hiện tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí. Trong chỉnh thể đó, quản trị tài chính tòa soạn giữ vai trò bảo đảm các điều kiện nguồn lực cần thiết cho việc triển khai hoạt động chuyên môn, đồng thời tạo nền tảng cho sự ổn định và phát triển của tòa soạn. Từ góc độ lý luận quản trị, quản trị được tiếp cận như một tiến trình gồm các chức năng cơ bản nhằm bảo đảm sự vận hành thống nhất và hiệu quả của tổ chức. Cách tiếp cận này cho thấy quản trị tài chính tòa soạn cần được đặt trong tổng thể các chức năng quản trị của cơ quan báo chí, gắn với hoạch định, tổ chức và điều hành hoạt động chung ⁽¹⁾. 

Trong quá trình tổ chức và vận hành hoạt động báo chí hiện nay, quản trị tài chính tòa soạn thường được tiếp cận gắn với công tác thu - chi, kế toán và quyết toán ngân sách. Cách tiếp cận này phản ánh một khía cạnh quan trọng của hoạt động tài chính trong cơ quan báo chí. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu đổi mới tổ chức, phương thức vận hành và nâng cao hiệu quả hoạt động, các quyết định liên quan đến tổ chức bộ máy, sản xuất nội dung, đầu tư phát triển và duy trì hoạt động thường xuyên đều gắn trực tiếp với việc huy động và sử dụng nguồn lực tài chính. Do đó, quản trị tài chính tòa soạn cần được đặt trong mối quan hệ thống nhất với mục tiêu và định hướng phát triển của cơ quan báo chí, trở thành một nội dung quan trọng trong tổng thể quản trị tòa soạn. Trong thực tiễn, nhiều quyết định trong hoạt động báo chí còn chịu sự chi phối của những giá trị công ích, văn hóa và xã hội. Vì vậy, quản trị tài chính tòa soạn cần hướng tới sự dung hòa giữa yêu cầu bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực với việc thực hiện chức năng phục vụ công chúng của báo chí ⁽²⁾.

Mục tiêu phát triển, lựa chọn ưu tiên và tổ chức phân bổ nguồn lực tài chính gắn liền với vai trò lãnh đạo của cơ quan báo chí. Khi các quyết định về tài chính được đặt trong khuôn khổ lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, hoạt động quản trị tài chính có điều kiện bảo đảm tính chủ động, định hướng và hiệu quả. Đặt quản trị tài chính đúng vị trí trong tổng thể quản trị báo chí tạo cơ sở để các quyết định về tài chính phục vụ trực tiếp cho việc thực hiện tôn chỉ, mục đích, đồng thời đặt ra yêu cầu làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan báo chí trong quản trị tòa soạn về tài chính hiện nay.

Vai trò của người đứng đầu cơ quan báo chí trong quản trị toà soạn về tài chính

Trong cơ cấu quản trị tòa soạn báo chí, chủ thể quản trị là đội ngũ giữ chức năng lãnh đạo, quản lý và điều hành cơ quan báo chí, trong đó người đứng đầu giữ vai trò quyết định cao nhất. Quyền quản trị được phân cấp theo vị trí công tác, song các quyết định mang tính chiến lược và định hướng phát triển đều gắn với trách nhiệm của Tổng Biên tập hoặc người đứng đầu cơ quan báo chí⁽³⁾.

Trong cơ cấu tổ chức của cơ quan báo chí, người đứng đầu giữ vai trò quyết định đối với việc định hướng hoạt động và tổ chức sử dụng các nguồn lực. Các quyết định lớn liên quan đến tài chính, từ xác định mục tiêu phát triển, lựa chọn ưu tiên đầu tư đến tổ chức phân bổ và kiểm soát nguồn lực, đều gắn trực tiếp với trách nhiệm lãnh đạo của người đứng đầu. Quản trị tài chính tòa soạn, vì vậy, trước hết là trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan báo chí, thể hiện ở vai trò chỉ đạo, điều hành và chịu trách nhiệm đối với hiệu quả sử dụng nguồn lực trong toàn bộ hoạt động của tòa soạn. Trách nhiệm này cũng được thể chế hóa trong các quy định hiện hành về cơ chế tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó Nghị định số 60/2021/NĐ-CP xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong việc tổ chức quản lý, sử dụng nguồn lực tài chính, bảo đảm đúng quy định pháp luật và gắn với nhiệm vụ được giao.

Trong thực tiễn quản trị, cần phân định rõ trách nhiệm lãnh đạo với chức năng tham mưu và tổ chức thực hiện của các bộ phận chuyên môn. Các đơn vị làm công tác tài chính, kế toán thực hiện nhiệm vụ tham mưu, triển khai các quy trình nghiệp vụ và bảo đảm tuân thủ các quy định hiện hành. Lãnh đạo cơ quan báo chí là chủ thể quyết định các vấn đề mang tính định hướng, chịu trách nhiệm về kết quả quản trị tài chính và sự thống nhất giữa các quyết định tài chính với mục tiêu, nhiệm vụ của cơ quan báo chí. Sự phân định rõ ràng giữa vai trò lãnh đạo và chức năng tham mưu tạo cơ sở để bảo đảm tính thống nhất, kỷ cương và hiệu lực trong quản trị tài chính tòa soạn.

Báo chí Việt Nam là thiết chế chính trị - xã hội đặc thù, hoạt động theo tôn chỉ, mục đích và gắn với nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền của Đảng và Nhà nước. Tòa soạn báo chí là cơ quan ngôn luận của một tổ chức nhất định, được thành lập theo quy định của pháp luật để thực hiện tôn chỉ, mục đích đã xác định. Đặc thù này chi phối toàn bộ hoạt động báo chí, trong đó có việc tổ chức và sử dụng các nguồn lực tài chính. Trách nhiệm của người đứng đầu trong quản trị tài chính tòa soạn không chỉ nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực, mà còn gắn với việc giữ vững định hướng chính trị và chất lượng thông tin của cơ quan báo chí. Trách nhiệm này được đặt trong khuôn khổ pháp lý hiện hành, theo đó, lãnh đạo cơ quan báo chí chịu trách nhiệm trước pháp luật và cơ quan quản lý nhà nước về toàn bộ hoạt động của cơ quan báo chí, trong đó có việc tổ chức và sử dụng các nguồn lực tài chính⁽⁴⁾.

Gắn quản trị tài chính với mục tiêu và nhiệm vụ của cơ quan báo chí có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả hoạt động và sự ổn định của tòa soạn. Sự thống nhất giữa định hướng lãnh đạo và công tác quản trị tài chính tạo điều kiện để cơ quan báo chí chủ động trong tổ chức hoạt động, duy trì tính liên tục của thông tin và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Từ đó đặt ra yêu cầu đối với lãnh đạo cơ quan báo chí trong việc tiếp tục hoàn thiện cách thức quản trị tòa soạn về tài chính, bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu phát triển, điều kiện nguồn lực và trách nhiệm chính trị trong điều kiện hiện nay.

Một số yêu cầu đặt ra đối với lãnh đạo cơ quan báo chí trong quản trị toà soạn về tài chính hiện nay

Một là, đổi mới tư duy lãnh đạo về quản trị tòa soạn về tài chính.

Bối cảnh hoạt động báo chí hiện nay đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy lãnh đạo đối với quản trị tòa soạn về tài chính theo hướng tiếp cận quản trị, gắn với mục tiêu và chiến lược phát triển của cơ quan báo chí. Quản trị tài chính cần được nhìn nhận trong mối quan hệ thống nhất với tổ chức hoạt động và định hướng nội dung, thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi nghiệp vụ hành chính. Việc đổi mới tư duy lãnh đạo theo hướng này tạo cơ sở để các quyết định về tài chính phục vụ trực tiếp cho việc thực hiện tôn chỉ, mục đích và nhiệm vụ của cơ quan báo chí.

Hai là, nâng cao năng lực lãnh đạo và điều hành trong quản trị tài chính tòa soạn.

Năng lực lãnh đạo và điều hành có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả quản trị tài chính tòa soạn. Lãnh đạo cơ quan báo chí cần có hiểu biết toàn diện về quản trị, tài chính công và đặc thù hoạt động báo chí, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp với điều kiện nguồn lực và mục tiêu phát triển của tổ chức. Khi năng lực lãnh đạo được nâng cao, công tác quản trị tài chính có điều kiện gắn kết chặt chẽ hơn với kế hoạch hoạt động và nâng cao hiệu quả tổ chức, vận hành tòa soạn.

Ba là, tăng cường kỷ cương, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản trị tài chính tòa soạn.

Quản trị tài chính tòa soạn cần được tổ chức gắn với kỷ cương, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc xây dựng và thực hiện nghiêm các quy trình quản trị tài chính góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tăng cường sự thống nhất trong nội bộ và củng cố niềm tin của xã hội đối với hoạt động báo chí. Yêu cầu này phù hợp với tinh thần của cơ chế tự chủ tài chính hiện nay, trong đó quyền tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập được gắn chặt với trách nhiệm giải trình, kiểm soát và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính theo quy định của pháp luật.

Quản trị tài chính tòa soạn là một trong những nội dung quan trọng gắn liền với vai trò lãnh đạo của cơ quan báo chí trong quá trình tổ chức và vận hành hoạt động. Vai trò của người đứng đầu có ý nghĩa quyết định đối với việc định hướng sử dụng nguồn lực, bảo đảm hiệu quả hoạt động và thực hiện tốt tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí. Trong bối cảnh yêu cầu đổi mới hoạt động báo chí ngày càng rõ và cơ chế tự chủ tài chính ngày càng được đẩy mạnh, việc nâng cao vai trò lãnh đạo trong quản trị tài chính tòa soạn trở thành yêu cầu cấp thiết, góp phần bảo đảm sự ổn định và phát triển bền vững của các cơ quan báo chí hiện nay./.

--------------------

(1) Fayol, H. (1916). Administration Industrielle et Générale. Paris
(2) Picard, R. G. (2005). Media Product Portfolios: Issues in Management of Multiple Products and Services. Lawrence Erlbaum Associates, p. 13
(3) Trương Thị Kiên (2016), Lao động nhà báo và quản trị tòa soạn báo chí, NXB Lý luận Chính trị, tr. 156-157
(4) Luật Báo chí (sửa đổi) năm 2025