Thực hiện mục tiêu “Hòa bình, độc lập, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc” trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam - Từ thực tiễn các tỉnh miền núi phía Bắc

Các đồng chí: PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; PGS, TS Nguyễn Vĩnh Thanh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực I đồng chủ trì hội thảo. 

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, khẳng định: Hệ mục tiêu “Hòa bình, độc lập, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc” vừa mang giá trị phổ quát của nhân loại, vừa là hệ mục tiêu, tiêu chí và đích đến xuyên suốt của sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Mặc dù cùng hướng tới những giá trị chung, song mỗi địa phương, mỗi vùng, miền, mỗi quốc gia đều có những dấu ấn riêng, những con đường và phương thức phù hợp để hiện thực hóa hệ mục tiêu xã hội chủ nghĩa trong những điều kiện lịch sử – cụ thể khác nhau. Trên tinh thần đó, Hội thảo khoa học trên thuộc Đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm được triển khai nhằm tiếp cận, làm rõ những dấu ấn, đặc điểm, yêu cầu và phương pháp đặc thù của từng địa bàn, nhất là khu vực các tỉnh miền núi phía Bắc trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, coi đây là mốc nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trước thềm Đại hội XIV của Đảng.

Theo đồng chí Nguyễn Ngọc Hà, trong quá trình thực hiện, đề tài đã chắt lọc được nhiều ý kiến khoa học giàu tâm huyết, có giá trị thực tiễn để gửi tới Ban soạn thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS, TS Nguyễn Vĩnh Thanh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực I cho biết trong bối cảnh hiện nay, các tỉnh miền núi phía Bắc đang phải đối mặt với nhiều biến động đến từ trong nước và quốc tế. Bên cạnh những thuận lợi cũng xuất hiện nhiều yếu tố khó khăn, thách thức, bản thân sự vận động biến đổi của vùng và các địa phương trong vùng cũng nảy sinh nhiều vấn đề mới, phức tạp. Điều này đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ mới trong việc thực hiện mục tiêu “hòa bình, độc lập, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc” trong vùng. Theo đồng chí Nguyễn Vĩnh Thanh, hệ mục tiêu "hòa bình, độc lập, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc” không chỉ là phương hướng phấn đấu mà còn là chuẩn mực giá trị để định hướng đi lên con đường xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Đối với khu vực miền núi phía Bắc, để thực hiện hệ mục tiêu nói trên, cần có cách tiếp cận đa chiều với sự tham gia của cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương, nhà khoa học, doanh nghiệp cùng các tổ chức chính trị - xã hội.

Đồng chí Nguyễn Vĩnh Thanh đề nghị, hội thảo tập trung làm rõ những vấn đề lý luận chung, đánh giá kết quả thực hiện hệ mục tiêu và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Đi sâu vào đặc thù của khu vực miền núi phía Bắc, TS Vũ Trường Giang, Trưởng khoa Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị khu vực I đã làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa vấn đề dân tộc và việc thực hiện hệ mục tiêu phát triển. Đồng chí Vũ Trường Giang khẳng định, giải quyết hài hòa quan hệ dân tộc, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc dựa trên lợi ích chung, tôn trọng sự khác biệt văn hóa là vấn đề mang tính chiến lược trong bối cảnh quốc gia có nhiều dân tộc/tộc người. Từ việc nhận diện những "điểm nghẽn" về khoảng cách phát triển, TS Vũ Trường Giang đề xuất một số giải pháp, như: Hoàn thiện thể chế và chính sách phát triển vùng phù hợp đặc thù từng dân tộc/tộc người, tránh áp đặt cơ học; phát triển kinh tế - xã hội toàn diện để thu hẹp khoảng cách vùng, miền; đẩy mạnh hợp tác liên kết vùng và tăng cường ứng dụng chuyển đổi số gắn với đổi mới phương thức quản lý trên không gian mạng.

Đóng góp ý kiến tại Hội thảo, PGS, TS Trần Thị Thu Hương, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Lịch sử Đảng đã tập trung luận giải cơ sở lý luận nhằm bổ sung và hoàn thiện hệ mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong bối cảnh mới, tư tưởng chủ đạo và đường lối phát triển cần kết hợp hài hòa giữa hội nhập quốc tế sâu rộng với giữ vững tinh thần “tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc”. Sự tự chủ này không chỉ giới hạn ở lĩnh vực kinh tế mà phải bao trùm cả trong việc hoạch định đường lối của Đảng, đáp ứng đúng nguyện vọng của nhân dân. Trên cơ sở đó, "hòa bình" phải được xác lập dựa trên nền tảng nội lực tự chủ và sự tôn trọng các nguyên tắc luật pháp quốc tế; "giàu mạnh" không đơn thuần là sự gia tăng về của cải vật chất mà phải gắn liền với nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng và khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; "phồn vinh" được biểu hiện sinh động qua việc phát huy đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân, gắn với xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh...

TS Trương Bảo Thanh, Trưởng khoa Kinh tế chính trị, Học viện Chính trị khu vực I tập trung phân tích việc tìm kiếm động lực tăng trưởng cho các tỉnh miền núi phía Bắc. Từ các thuận lợi và hạn chế của vùng, đồng chí đề xuất một số động lực tăng trưởng mới, gồm: Một là, tiên phong kích hoạt lực lượng tăng trưởng xanh, tăng trưởng dựa trên bảo vệ hệ sinh thái, quy hoạch trồng các sản phẩm, dược liệu quý, phát triển mỗi cánh rừng thành nguồn lực kinh tế; Hai là, phát triển kinh tế số và logistics xanh, chuyển dịch thương mại chính ngạch hiện đại, xây dựng môi trường cửa khẩu số thông minh, ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn; Ba là, phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa, nâng tầm thành chiến lược khẳng định văn hóa quốc gia. Bốn là, phát triển năng lượng tái tạo phân tán, áp dụng tư duy đầu tư mới, phát triển mạng lưới năng lượng tái tạo, giúp giảm chi phí sản xuất tại chỗ và tạo ra tự chủ nguồn điện.

Phân tích yêu cầu đổi mới toàn diện, TS Nguyễn Thị Hoa, Học viện Chính trị Khu vực IV đưa ra giải pháp trong cả hai khâu xây dựng và thực thi pháp luật. Về công tác xây dựng pháp luật, chính quyền địa phương cần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật để bảo vệ con người và giữ gìn ổn định xã hội. Quá trình này cần lấy an sinh con người, an sinh xã hội làm trung tâm, tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” của pháp luật hiện hành và kiểm soát hiệu quả quyền lực nhà nước. Đồng chí Nguyễn Thị Hoa nhấn mạnh, pháp luật phải mang tính dự báo cao, nhất là trong các vấn đề về môi trường sống và khắc phục thiên tai. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần xác định rõ trách nhiệm cá nhân trong từng khâu, đồng thời coi trọng phát huy vai trò của già làng, trưởng bản. Về công tác thực thi pháp luật, cần gắn kết chặt chẽ với chuyển đổi số, các công cụ số hóa cần được thiết kế đơn giản, dễ sử dụng, hỗ trợ đa ngôn ngữ và tránh áp đặt máy móc. Quá trình thực thi phải bảo đảm tính minh bạch, có cơ sở dữ liệu rõ ràng và quy định chặt chẽ cơ chế giám sát. Vì vậy, trong thời gian tới, xây dựng pháp luật phải sát với đặc thù vùng, miền và thực thi pháp luật phải bằng tinh thần phục vụ nhân dân.

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản bày tỏ sự trân trọng trước tinh thần làm việc nghiêm túc, khoa học và trách nhiệm của các đại biểu. Theo đó, các ý kiến thảo luận tại Hội thảo đã tập trung làm sáng tỏ ba vấn đề trọng tâm: 

Thứ nhất, các tham luận đã phân tích sâu sắc cơ sở lý luận về từng thành tố trong hệ mục tiêu của chủ nghĩa xã hội; 

Thứ hai, cung cấp những góc nhìn thực tiễn đa chiều, soi chiếu sinh động hệ mục tiêu này vào điều kiện đặc thù của các tỉnh miền núi phía Bắc; 

Thứ ba, gợi mở hệ thống giải pháp đồng bộ, khả thi từ hoàn thiện thể chế đến nguồn lực thực hiện.

Đồng chí Nguyễn Ngọc Hà gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các chuyên gia, nhà khoa học đã đóng góp trí tuệ, tâm huyết, cung cấp những tài liệu quý báu, góp xây dựng mục tiêu “hòa bình, độc lập, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc” trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam tại các tỉnh miền núi phía Bắc./.