Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 10-02 đến ngày 16-02-2014)

Liên minh Thái Bình Dương tăng cường hội nhập nội khối và hợp tác quốc tế

Ngày 10-02-2014, tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ tám Liên minh Thái Bình Dương (AP) ở Ca-ta-ghê-na (Cô-lôm-bi-a), các nước thành viên đã ký Hiệp định khung nhằm tạo thuận lợi trong việc tiếp cận thị trường hàng hóa và dịch vụ. Đây là văn kiện quan trọng nhất được Chi-lê, Cô-lôm-bi-a, Mê-xi-cô và Pê-ru ký kể từ khi các nước này thành lập liên minh nhằm tăng cường hội nhập nội khối và thúc đẩy quan hệ với các quốc gia bên kia bờ Thái Bình Dương. Theo đó, 92% các sản phẩm trao đổi nội khối sẽ được miễn thuế ngay sau khi văn bản được quốc hội các nước thông qua; 8% các sản phẩm còn lại - là những sản phẩm nông sản “nhạy cảm” đối với một số nước - sẽ được bãi bỏ thuế quan trong vòng 17 năm. Theo Tổng thống Cô-lôm-bi-a Hoan Ma-nu-en Xan-tốt (Juan Manuel Santos), mới đây, khối đã thông qua đề nghị của Phần Lan, Xin-ga-po, I-xra-en và Mô-rốc-cô làm quan sát viên, nâng tổng số các nước giữ quy chế này lên 30. Ngoài bãi bỏ thị thực nhập cảnh đối với công dân của các nước kia, AP áp dụng thị thực chung, cho phép công dân các nước ngoài khối có thể thăm các nước thành viên AP với thị thực nhập cảnh duy nhất. Mặt khác, AP đã bắt đầu triển khai chia sẻ trụ sở đại sứ quán, cơ quan lãnh sự hoặc văn phòng thương mại nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả hoạt động của các cơ quan đại diện ngoại giao này. Với 212 triệu người tiêu dùng và tổng sản phẩm nội địa (GDP) trên 2.000 tỷ USD, chiếm 36% GDP của khu vực Mỹ La-tinh, AP đạt tăng trưởng bình quân 5% trong năm 2012, cao hơn mức trung bình 3% của thế giới. Liên minh này cũng chiếm 50% kim ngạch thương mại của Mỹ La-tinh.

EU và ASEAN thúc đẩy hợp tác về hàng không

Hội nghị thượng đỉnh hàng không của Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) diễn ra tại Xin-ga-po từ ngày 11-02 đến ngày 12-02-2014 đã nhất trí thúc đẩy quá trình đàm phán tiến tới ký hiệp định vận tải hàng không toàn diện giữa EU và ASEAN. Tại Hội nghị, các đại biểu thảo luận những cơ hội trong thị trường hàng không của EU và ASEAN cũng như những lợi ích đem lại cho cả hai khối từ việc tiếp cận sâu rộng hơn thị trường và thống nhất hệ thống cung cấp dịch vụ hàng không. Ngoài ra, các biện pháp tăng cường hiệu quả trong quản lý vận tải hàng không và hài hòa các tiêu chuẩn về an toàn và an ninh, những lợi ích tiềm năng cho người dân cũng như các doanh nghiệp ở cả hai khu vực châu Âu và Đông Nam Á từ việc thực hiện hiệp định vận tải hàng không toàn diện giữa EU và ASEAN cũng là trọng tâm của Hội nghị. Hội nghị đã thông qua Tuyên bố chung, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác và vai trò quan trọng của dự án xây dựng Thị trường Hàng không thống nhất (SAM) của ASEAN do EU tài trợ. Tuyên bố khẳng định Hội nghị đã tạo nền móng hữu ích cho việc làm sâu sắc hơn đối thoại hàng không chiến lược giữa ASEAN và EU; xác định những lĩnh vực ưu tiên và các biện pháp cần thực hiện để tăng cường hợp tác. Hai bên thống nhất thành lập Nhóm làm việc chung trong khu vực hàng không để bàn thảo và giám sát tiến độ thực hiện các biện pháp trong tất cả các lĩnh vực hợp tác.

Thông qua Tuyên bố Luân Đôn chống buôn bán trái phép động vật hoang dã

Kết thúc hai ngày làm việc tại Thủ đô Luân Đôn của Anh, chiều ngày 13-02-2014, lãnh đạo cấp cao của 46 quốc gia trên thế giới đã thông qua Tuyên bố Luân Đôn về chống buôn bán trái phép động vật hoang dã. Thể hiện quyết tâm ngăn chặn nạn buôn bán trái phép động vật hoang dã, Tuyên bố Luân Đôn đưa ra nhiều giải pháp quan trọng như xóa bỏ thị trường tiêu thụ các sản phẩm từ động vật hoang dã, tăng cường hiệu quả của hệ thống pháp luật ở các quốc gia, nâng cao vai trò của cộng đồng dân cư, thúc đẩy sự phát triển bền vững... Ủng hộ việc tiếp tục áp dụng một số lệnh cấm hiện nay, Tuyên bố còn yêu cầu cần phải có biện pháp ngăn chặn các sản phẩm được chế biến từ những loài có nguy cơ tuyệt chủng. Các đại biểu tham dự Hội nghị cũng nêu lên sự cần thiết phải sửa đổi luật pháp để xác định hoạt động buôn bán trái phép động vật hoang dã là “một loại tội phạm nghiêm trọng” xét theo các điều khoản của Công ước Liên hợp quốc về phòng, chống tội phạm có tổ chức và xuyên quốc gia. Trong Tuyên bố Luân Đôn, các nguyên thủ quốc gia, bộ trưởng và đại diện cấp cao đến từ 46 nước đã cảnh báo nạn buôn bán trái phép động vật hoang dã không chỉ ngày càng trở nên nghiêm trọng, có nguy cơ bùng phát thành khủng hoảng nếu không được ngăn chặn kịp thời, mà còn gây hậu quả xấu trên cả lĩnh vực môi trường, xã hội và kinh tế. Đáng quan ngại hơn, nhiều mạng lưới tội phạm có tổ chức lại đứng sau và “bảo kê” cho vấn nạn này, làm nảy sinh tham nhũng và đe dọa sự nghiêm minh của pháp luật. Theo ước tính, nạn buôn bán trái phép ngà voi, sừng tê giác, hổ... đã mang lại lợi nhuận “đen” khoảng 19 tỷ USD/năm cho các tổ chức tội phạm. Số liệu của các nhà sinh thái cũng cho thấy mức độ săn bắn trái phép tê giác trong năm ngoái đã tăng 75 lần so với năm 2007.

Viện trợ phát triển phải hỗ trợ giải quyết khủng hoảng

Ngày 14-02-2014, trong báo cáo nhan đề “Xu hướng và số liệu nhân đạo thế giới 2013” do Văn phòng điều phối các vấn đề nhân đạo (OCHA) đưa ra, Liên hợp quốc cho rằng nhu cầu ngày càng tăng, cùng với sự bất lực trong giải quyết các cuộc khủng hoảng kéo dài và tác động từ những nhân tố mới đang khiến các chính phủ và tổ chức cứu trợ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc đối phó một cách hiệu quả với các thách thức trong viện trợ nhân đạo. Báo cáo nêu rõ biến đổi khí hậu, dân số tăng, đô thị hóa nhanh, bất ổn an ninh lương thực và nguồn nước đang khiến ngày càng nhiều người gặp rủi ro khủng hoảng. Các cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn hiện nay thường kéo dài và ít dấu hiệu cải thiện, trong đó có một số cuộc khủng hoảng kéo dài trong nhiều năm như ở Xu-đăng, Cộng hòa dân chủ Công-gô và Xô-ma-li. Tại một số nước khác, khủng hoảng tuy không kéo dài nhưng hay tái diễn do những “cú sốc” thời tiết, xung đột, giá cả. Theo báo cáo trên, trợ giúp nhân đạo hiện chủ yếu vẫn mang tính đối phó tình thế, trong khi viện trợ phát triển thường không nhằm vào các đối tượng đối mặt với rủi ro nhất. Số liệu công bố trong báo cáo cho thấy chỉ có gần 5% viện trợ nhân đạo và chưa đến 1% viện trợ phát triển được chi cho việc ngăn ngừa khủng hoảng. Qua những bài học từ cuộc khủng hoảng năm 2011 tại vùng Sừng châu Phi, báo cáo nhấn mạnh viện trợ nhân đạo và phát triển phải cùng đóng góp cho quản lý rủi ro khủng hoảng.

Đàm phán thất bại tại vòng hai của Hội nghị Giơ-ne-vơ II

Ngày 15-02-2014, Đặc phái viên chung của Liên hợp quốc và Liên đoàn A-rập (AL) về Xy-ri La-khơ-đa Bra-hi-mi (Lakhdar Brahimi) cho biết, vòng đàm phán thứ hai giữa Chính phủ Xy-ri và phe đối lập trong khuôn khổ Hội nghị Giơ-ne-vơ II diễn ra tại Thụy Sĩ đã kết thúc mà không đạt bất kỳ tiến triển nào, cũng như không ấn định được thời điểm tổ chức vòng đàm phán thứ ba. Các nhà phân tích cho rằng vòng đàm phán lần này thất bại là do những bất đồng xung quanh việc Chính phủ Xy-ri muốn cuộc chiến chống khủng bố phải là chủ đề chính trong chương trình nghị sự và vấn đề tương lai của Tổng thống Ba-sa An Át-xát (Bashar al-Assad) không được bàn đến trong vòng đàm phán hiện nay. Trong khi phía đối lập cho rằng giải pháp duy nhất để chấm dứt cuộc xung đột hiện nay là thành lập một chính phủ chuyển tiếp mà không có sự tham gia của ông B. Át-xát. Ông L. Bra-hi-mi cho biết, sẽ sớm trở lại Niu Oóc (Mỹ) để báo cáo với Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun về kết quả vòng đàm phán này.

Mỹ ủng hộ lập trường và nỗ lực duy trì hòa bình, an ninh, ổn định của ASEAN

Chiều 16-02-2014, trong khuôn khổ chuyến thăm In-đô-nê-xi-a từ ngày 15-02 đến ngày 17-02-2014, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kery) đã tới thăm Ban Thư ký Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và gặp gỡ Tổng Thư ký ASEAN Lê Lương Minh. Trong cuộc gặp, Tổng Thư ký Lê Lương Minh hoan nghênh và đánh giá cao chuyến thăm của Ngoại trưởng G. Ke-ri, đồng thời bày tỏ mong muốn tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác và đối tác đối thoại giữa ASEAN và Mỹ. Về phần mình, Ngoại trưởng G. Ke-ri tái khẳng định cam kết của Mỹ hỗ trợ tiến trình hội nhập khu vực và xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015. Theo ông G. Ke-ri, Mỹ ủng hộ lập trường cũng như các nỗ lực duy trì hòa bình, an ninh và ổn định của ASEAN ở khu vực Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương. Mỹ nhất trí với phương thức giải quyết các tranh chấp lãnh thổ trên cơ sở luật pháp quốc tế, thông qua đối thoại, đàm phán hòa bình, không sử dụng và không đe dọa sử dụng vũ lực. Trước đó, cam kết này cũng đã được Tư lệnh quân đội Mỹ tại Thái Bình Dương (US PACOM), Đô đốc Xa-mu-en Lốc-lia (Samuel Locklear) khẳng định với Phó Tổng thư ký phụ trách Cộng đồng chính trị - an ninh ASEAN Ni-an Lin (Nyan Lynn) trong chuyến thăm Ban Thư ký ASEAN ngày 07-02. Đô đốc X. Lốc-lia nhấn mạnh US PACOM có đủ khả năng và các nguồn lực hỗ trợ, giúp đỡ ASEAN. Chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ G. Ke-ri và Tư lệnh US PACOM X. Lốc-lia một lần nữa khẳng định vị trí và vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình cũng như trong chính sách xoay trục an ninh sang châu Á - Thái Bình Dương của Mỹ hiện nay./.