Bình Định: Mô hình tổ chức đảng ở cơ quan cấp huyện - những vấn đề đặt ra

Thực hiện hướng dẫn số 38-HD/BTCTW ngày 09-3-2010 của Ban Tổ chức Trung ương, tỉnh Bình Định đã triển khai thành lập đảng bộ cơ sở cơ quan Đảng, đoàn thể và đảng bộ cơ sở cơ quan chính quyền trực thuộc cấp ủy huyện. Mặt tích cực của mô hình này là đã giảm được đầu mối tổ chức cơ sở đảng trực thuộc cấp huyện. Nếu trước đây, mỗi ban xây dựng đảng, văn phòng huyện ủy, hội, đoàn thể và từng phòng, ban trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện là một tổ chức cơ sở đảng thì đến nay, các đơn vị này được tập hợp vào một đầu mối đảng bộ cơ sở lớn hơn. Thực hiện mô hình này, mỗi huyện sẽ giảm đi từ 20 - 25 tổ chức cơ sở đảng trực thuộc. Qua đó, cũng tăng cường trách nhiệm cho đảng bộ cơ sở trong việc chỉ đạo công tác xây dựng đảng và thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Ở một phương diện khác, việc giảm đầu mối trực thuộc cũng giảm đáng kể nguồn chi cấp ủy hằng quý…

Tuy nhiên, qua một thời gian hoạt động, mô hình này bộc lộ một số bất cập, như:

Thứ nhất, công tác lãnh đạo của mô hình đảng bộ cơ sở này rất chung chung, đặc biệt là đối với những đảng bộ không có lãnh đạo chuyên trách. Các thành viên trong Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ là những người kiêm nhiệm công tác. Ở đảng bộ cơ quan đảng, đoàn thể, đồng chí Bí thư Đảng ủy thường là Phó Bí thư cấp ủy huyện hoặc lãnh đạo một ban xây dựng đảng, đồng chí Phó Bí thư Đảng ủy cũng là đồng chí Thường vụ cấp ủy huyện hoặc chánh văn phòng huyện ủy. Tương tự, ở đảng bộ cơ quan chính quyền, đồng chí Bí thư Đảng bộ thường là Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân hoặc Ủy ban nhân dân huyện. Ủy viên Ban Chấp hành là các đồng chí bí thư chi bộ (đồng thời là lãnh đạo của các cơ quan, đơn vị). Việc kiêm nhiệm như trên dẫn đến thời gian tập trung cho nhiệm vụ chuyên môn sẽ nhiều hơn thời gian cho công tác của đảng bộ. Vì đảng bộ được tập hợp từ nhiều chi bộ có nhiệm vụ chính trị, chuyên môn khác nhau, nên việc chỉ đạo của đảng bộ mang tính chung chung, không sát với thực tiễn hoạt động từng tổ chức đảng theo cơ cấu chuyên môn.

Theo Điều lệ Đảng, đảng cơ sở cơ quan sẽ lãnh đạo toàn diện hoạt động, trong đó có công tác cán bộ. Tuy nhiên, thẩm quyền đề bạt, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ trong hệ thống các cơ quan Đảng, Nhà nước lại thuộc về Ban Thường vụ cấp ủy cùng cấp, mà cơ quan tham mưu chính là Ban Tổ chức huyện ủy và Phòng Nội vụ huyện. Thực tế trên cho thấy, Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng ủy cơ quan muốn tham gia sâu vào công tác tổ chức - cán bộ trong khối cũng khó “khả thi”.

Mặt khác, trong thời điểm các đảng bộ cơ quan đã và đang triển khai chỉ đạo đại hội chi bộ trực thuộc, một số nơi rất lúng túng trong công tác cơ cấu cấp ủy, bí thư, phó bí thư và cấp ủy viên cho nhiệm kỳ mới, trong khi việc cơ cấu này và bầu tại đại hội có liên quan rất lớn đến cơ cấu cấp ủy cấp huyện và phân công lãnh đạo tại các đơn vị đó. Đơn cử, nếu đồng chí A công tác tại Ban Tổ chức Huyện ủy được cơ cấu vào cấp ủy chi bộ và sau đại hội chi bộ bầu trúng chức danh bí thư chi bộ, thường thì phải giữ chức danh Trưởng Ban hoặc Phó trưởng Ban Tổ chức Huyện ủy. Tuy nhiên, nếu đại hội đảng bộ huyện sắp đến, đồng chí A không trúng vào cấp ủy huyện thì cơ cấu của chi bộ lại có sự thay đổi lần nữa. Công tác cán bộ này còn bất cập hơn nếu đồng chí cấp trưởng (là bí thư chi bộ) nghỉ hưu trước thời điểm đại hội cấp huyện; vị trí lãnh đạo chủ chốt của một số ban, phòng lại phụ thuộc rất lớn đến kết quả bầu tại Đại hội Đảng bộ huyện.

Thứ hai, công tác tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt của Đảng bộ cũng bộc lộ những bất cập. Mỗi đồng chí ủy viên Ban Chấp hành đảng bộ thường là các đồng chí lãnh đạo các phòng, ban, khi dự sinh hoạt định kỳ cũng thường cả nể nhau, mỗi người đều “giữ kẽ” cho mình, sợ phê bình khuyết điểm của nhau thì mếch lòng. Vì vậy, cuộc họp đảng ủy thường là nơi để báo cáo thành tích của đơn vị mình trong kỳ qua… Kiểm tra cấp ủy viên chấp hành cũng chỉ có vài ý kiến góp ý chung chung, hình thức.

Quy chế làm việc và phân công các thành viên trong Ban Chấp hành cũng không thực sự rõ ràng, không phát huy hết năng lực, trách nhiệm của từng đồng chí cấp ủy viên. Ngoài các chức danh bí thư, phó bí thư, chủ nhiệm ủy ban kiểm tra đảng ủy, văn phòng đảng ủy có nhiệm vụ cụ thể, các chức danh khác được gán kiểu như “đồng chí Nguyễn Văn A - đảng ủy viên, bí thư chi bộ X, được phân công phụ trách chi bộ X”… Tới kỳ, tới tháng đến sinh hoạt Đảng bộ, đồng chí ấy cứ việc báo cáo công tác của chi bộ mình là “đủ rồi”!

Thứ ba, cũng là vấn đề nóng nhất, đó là công tác phân loại, đánh giá, khen thưởng các danh hiệu cuối năm, đặc biệt là từ thời điểm năm 2014 trở đi, cấp trên đã bó hẹp lại chỉ tiêu con số tổ chức cơ sở đảng đạt danh hiệu trong sạch vững mạnh không được vượt quá 50% tổng số tổ chức đảng hoàn thành tốt nhiệm vụ (năm 2013 về trước, con số này là 75 - 80%). Điều bất cập này một mặt có nguyên nhân do cấp trên không điều chỉnh tiêu chí đặt ra từ đầu năm để các tổ chức đảng phấn đấu. Cuối năm, hầu hết các cơ quan, phòng, ban đều thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, được ngành dọc cấp trên công nhận, nhiều đơn vị được tặng cờ thi đua dẫn đầu ngành hoặc xuất sắc nhiều năm liền. Có một số cơ quan được đề nghị và “sắp được” ngành cấp trên tặng thưởng danh hiệu nếu tổ chức đảng cơ quan trong năm đạt danh hiệu trong sạch vững mạnh. Thực tế trên đặt ra, chọn ai, bỏ ai, đưa lên, đưa xuống thế nào không phải dễ. Có địa phương chọn phương pháp bốc thăm may rủi để lấy đúng tỷ lệ 50%, có nơi lại kiểu “thôi thì dĩ hòa vi quý, năm nay anh, năm sau đến lượt tôi”.

Như trên đã nói, việc nghiên cứu và chọn ra mô hình tổ chức đảng cơ sở sao cho phù hợp, hoạt động có hiệu quả, thực sự là hạt nhân chính trị lãnh đạo phong trào cơ sở để Đảng thực sự vững mạnh từ gốc. Mô hình tổ chức đảng như đã nói ở trên còn bộc lộ nhiều bất cập, khiến cho công tác xây dựng đảng ở cơ sở vướng không ít khó khăn. Thiết nghĩ, Đảng ta cần tổ chức sơ kết mô hình để tìm ra nguyên nhân, đánh giá tổng quát và có hướng chỉ đạo phù hợp, thiết thực hơn. /.