Thời đại số và yêu cầu nâng cao hiệu quả của truyền thông chính sách trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Thời đại số và tác động đối với hoạt động truyền thông chính sách

Thời đại số (Digital Age) là giai đoạn mà công nghệ số, nhất là internet, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data) và nền tảng kỹ thuật số trở thành cơ sở quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Thời đại số đánh dấu một cuộc cách mạng toàn diện trong cách con người kết nối, sáng tạo và vận hành xã hội. Thông tin không còn bị giới hạn trong không gian vật lý, mà được luân chuyển liên tục qua nền tảng số, tạo ra một môi trường tương tác xuyên biên giới. Dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, giúp cá nhân, tổ chức đưa ra quyết định chính xác hơn dựa trên phân tích sâu rộng thông qua nền tảng dữ liệu lớn. Thành tựu khoa học, công nghệ, như trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây (Cloud Computing), internet vạn vật (Internet of Things)... đã làm thay đổi cách con người học tập, làm việc và giao tiếp, thúc đẩy sự tự động hóa và cá nhân hóa mọi lĩnh vực, giúp tối ưu hóa hiệu suất, nâng cao tương tác và mở rộng khả năng kết nối toàn cầu...

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đã tạo ra thay đổi sâu sắc trong mọi lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực truyền thông chính sách. Trong bối cảnh mới, truyền thông chính sách cũng đang từng bước chuyển mình, bứt phá bằng việc tăng cường ứng dụng công nghệ số, mở rộng môi trường số trong hoạt động nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại mới, bảo đảm thông tin được truyền tải hiệu quả, minh bạch, gần gũi và có sự tương tác đối với công chúng. Với rất nhiều loại hình khác nhau, hệ sinh thái truyền thông chính sách đã trở nên đa dạng hơn bao giờ hết. Bên cạnh sách, báo, tạp chí in, truyền thanh, truyền hình truyền thống, hoạt động truyền thông chính sách còn được thực hiện trên các kênh, như sách, báo, tạp chí điện tử; diễn đàn trực tuyến; mạng xã hội (Facebook, YouTube, TikTok, Zalo...); báo chí dữ liệu⁽¹⁾ (ứng dụng phân tích dữ liệu lớn để trực quan hóa thông tin chính sách qua infographic, biểu đồ, bản đồ tương tác, giúp công chúng dễ tiếp cận hơn); truyền thông đa phương tiện (kết hợp video ngắn, podcast, livestream để giúp truyền tải chính sách sinh động, hấp dẫn và tạo không gian tương tác với công chúng); hệ thống phản hồi và chatbot (ứng dụng trí tuệ nhân tạo giúp giải đáp thắc mắc, cung cấp thông tin chính sách một cách nhanh chóng, cá nhân hóa nội dung theo từng đối tượng)... Điều này không chỉ làm cho thông tin lan truyền nhanh chóng, mà còn tăng sự kết nối giữa cơ quan truyền thông và công chúng.

Bên cạnh sự thay đổi về phương tiện truyền tải, cách thức sản xuất nội dung cũng có nhiều chuyển biến mang tính cách mạng. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn giúp cơ quan truyền thông phân tích hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng, từ đó tối ưu hóa nội dung theo từng nhóm đối tượng. Các công cụ như livestream, chatbot, báo chí dữ liệu không chỉ hỗ trợ việc truyền tải thông tin nhanh chóng, mà còn tăng cường khả năng tương tác và kết nối giữa công chúng với thông tin về chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật. Ngoài ra, bằng việc ứng dụng những thành tựu trong thời đại số, hoạt động truyền thông chính sách đã có chuyển biến sâu sắc theo hướng mở rộng tính đa nền tảng, bảo đảm nội dung có thể tiếp cận được trên nhiều thiết bị khác nhau, như máy tính, điện thoại thông minh, máy tính bảng và ti-vi thông minh. Điện toán đám mây cũng giúp quy trình sản xuất thông tin trở nên đa dạng hơn, linh hoạt hơn, thông tin được cung cấp ở mọi nơi, mọi lúc một cách chính xác, kịp thời.

Yêu cầu nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách trong bối cảnh mới

Đất nước ta đang chuẩn bị bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với mục tiêu phát triển giàu mạnh, thịnh vượng; đó cũng là kỷ nguyên của khát vọng lớn và quyết tâm cao, tư duy đột phá nhằm khơi dậy mạnh mẽ mọi nguồn lực, kết hợp chặt chẽ sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để hiện thực hóa ước mơ “hóa Rồng”. Đây là thời điểm để nước ta định hình tương lai, nắm bắt cơ hội, đẩy lùi thách thức, gia tăng mạnh mẽ nguồn lực, chăm lo cho nhân dân, làm giàu cho đất nước, xây dựng tương lai ngày càng tốt đẹp với tinh thần tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc và khát vọng phát triển đất nước⁽²⁾. Với những thành tựu to lớn sau 80 năm thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhất là sau gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, với thế và lực đã tích lũy được, kỷ nguyên mới đang đặt ra yêu cầu cấp thiết có quyết tâm chính trị cao nhất để nắm bắt thời cơ, phát huy nội lực, giữ vững bản lĩnh, tự chủ, tự tôn, tự trọng, tự cường và hành động quyết liệt, không do dự, không chờ đợi, vì sự hùng cường và phát triển của đất nước; phải mở tầm viễn kiến chiến lược, hoạch định quyết sách chính trị đúng đắn, đề ra và thực thi hệ giải pháp phù hợp, tổng thể, đồng bộ và đủ mạnh, tạo ra tốc độ phát triển vượt bậc cho đất nước, khẳng định mạnh mẽ uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đó là vấn đề rất lớn, khó, phức tạp, cần được tiến hành liên thông, đồng bộ, mà trước hết cần được thông tin, truyền thông chính xác, đầy đủ, khách quan, toàn diện đến mọi cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhằm tạo ra sự thống nhất về mặt nhận thức và hành động, tạo dựng niềm tin xã hội mạnh mẽ, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, chung sức đồng lòng, từ đó tạo động lực to lớn để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược phát triển đất nước, góp phần quảng bá hình ảnh, vị thế, uy tín của Việt Nam với thế giới.

Trong khi đó, thời đại số cùng với phương tiện, cách thức mới đã tạo ra một môi trường số rộng mở chưa từng có cho công tác truyền thông, thông tin, cho hoạt động truyền thông chính sách và dư luận xã hội, cộng đồng cư dân mạng trong nước và nước ngoài đều được cung cấp thông tin và trao đổi thông tin. Điều này có tác động quan trọng đến cách tìm kiếm thông tin và tri thức, cách suy nghĩ, nhìn nhận về cuộc sống và hoạt động xã hội, cách phản hồi, hành động của công chúng, đặc biệt là của thế hệ trẻ. 

Trước biến đổi mạnh mẽ của công nghệ và yêu cầu to lớn của nhiệm vụ chính trị, hoạt động truyền thông chính sách cần xây dựng một hệ sinh thái thông tin thực sự lành mạnh, tích cực, an toàn và phát triển, phục vụ đất nước và nhân dân. Muốn vậy, phải có một nền tảng tư tưởng vững chắc, một nền văn hóa đầy sức sống cùng thông điệp chính trị thuyết phục, bên cạnh một hạ tầng truyền thông vững mạnh, cơ chế quản lý hoàn thiện. 

Do đó, các yêu cầu cơ bản sau cần được cân nhắc đối với hoạt động truyền thông chính sách trong bối cảnh mới là:

Thứ nhất, về yêu cầu chung đối với hoạt động truyền thông chính sách:

- Gắn bó chặt chẽ với công tác thông tin, tuyên truyền và định hướng dư luận xã hội, bảo đảm bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bảo đảm lập trường rõ ràng theo chủ trương, đường lối của Đảng; lấy trọng tâm, trọng điểm là phục vụ sự phát triển của đất nước, gìn giữ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường và thịnh vượng; tăng cường phản bác những luận điệu xuyên tạc, bôi nhọ của các thế lực thù địch với âm mưu chống phá đất nước ta. Dù phương tiện, công cụ truyền thông phát triển và thay đổi đến mức nào, nguyên tắc Đảng lãnh đạo phải luôn được bảo đảm, phải đặt chủ trương, đường lối của Đảng lên hàng đầu.

- Làm tốt vai trò tiên phong trong phổ biến đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, phản ánh trung thực thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân, thúc đẩy tiến bộ xã hội và khơi dậy sự tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, vì mục tiêu hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

- Tập trung hướng đến đoàn kết xã hội, duy trì sự hài hòa, ổn định và phát triển bền vững của xã hội; tuyệt đối không được phép cung cấp kênh để truyền bá tư tưởng, thông tin chệch hướng, phát ngôn sai sự thật hay thông tin giả mạo, độc hại hòng hướng lái dư luận xã hội.

- Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những thách thức khó lường, cần tích cực truyền thông về việc phát huy sức mạnh của toàn Đảng, toàn dân, huy động tinh thần sáng tạo, chủ động của mọi tầng lớp xã hội, trong đó nhân dân là đối tượng cơ bản, trung tâm của quá trình truyền thông chính sách, bởi truyền thông chính sách hướng đến mục tiêu cuối cùng là cung cấp thông tin, tạo sự hiểu biết, đồng thuận và tham gia của người dân vào quá trình thực hiện chính sách.

Thứ hai, về thông điệp truyền thông, trước thềm Đại hội XIV của Đảng, thời điểm bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc; truyền thông chính sách cần quảng bá về hình ảnh đất nước, con người Việt Nam:

- Truyền thông mạnh mẽ về một Việt Nam trong kỷ nguyên mới với tầm nhìn chiến lược, tư duy đột phá, chủ động kiến tạo, phát triển bứt tốc cũng như quyết tâm cao, nỗ lực lớn, sẵn sàng hành động quyết liệt, hiệu quả của toàn Đảng, toàn dân vì mục tiêu phát triển chung của đất nước trong bối cảnh mới. Đó còn phải là thông điệp khẳng định sự kiên trì về con đường phát triển của Việt Nam “vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội” phù hợp với thực tiễn và xu thế thời đại; thể hiện tinh thần đoàn kết, “chung sức, đồng lòng, của toàn dân tộc nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong thời gian tới”; thể hiện hệ giá trị cốt lõi mà Việt Nam theo đuổi: “hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc” - yếu tố nền tảng cho sự phát triển bền vững, thịnh vượng của đất nước; khẳng định ý chí “tự tin, tự cường, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” để không ngừng vươn lên, đổi mới và phát triển hùng cường.

- Truyền thông về hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tự lực, tự cường, kiên trì đấu tranh vì độc lập, tự do, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân; xây dựng, phát triển đất nước với vị thế, uy tín quốc tế ngày càng lớn mạnh. Cần thể hiện chân thực, sinh động giá trị văn hóa đặc sắc, phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam - điểm tựa tạo nên sức mạnh phát triển đất nước hôm nay và mai sau. Đồng thời, tăng cường lan tỏa hình ảnh một dân tộc kiên cường, không chấp nhận lạc hậu, vươn lên chiến thắng đói nghèo, xây dựng đất nước thịnh vượng, hội nhập quốc tế mạnh mẽ, sâu rộng.

- Làm nổi bật thông điệp về thành tựu của Việt Nam trong việc tạo lập môi trường kinh tế, chính trị, xã hội ổn định, thân thiện, cùng với đổi mới, phát triển về đời sống vật chất và tinh thần của Việt Nam trong thời đại mới...; từ đó, làm bật lên sức sống mới của đất nước và con người Việt Nam với phẩm chất tốt đẹp, văn minh, tiên tiến, sáng tạo, là điểm đến đầy triển vọng cho hoạt động giao lưu, hợp tác phát triển quốc tế. 

- Gửi tới thế giới thông điệp của Việt Nam “là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế”⁽³⁾, góp phần xây dựng một thế giới hòa bình, hợp tác cùng phát triển, tôn trọng các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế. Việt Nam chủ động, tích cực đóng góp cho vấn đề chung của khu vực và thế giới, phù hợp với năng lực của Việt Nam... Việt Nam luôn kiên định thực hiện “đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại”⁽⁴⁾. Việt Nam chủ trương tôn trọng và bảo vệ, đề cao sự chung sống hài hòa giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ khác nhau, ủng hộ trao đổi và đối thoại trên cơ sở tôn trọng sự khác biệt, đồng thời thúc đẩy xây dựng một cộng đồng quốc tế cởi mở và hội nhập.

Thứ ba, về phương tiện truyền thông, cần đáp ứng yêu cầu của thời đại số và thực tiễn phát triển của đất nước:

- Hoạt động truyền thông chính sách cần kịp thời hơn, chính xác hơn và có độ phủ rộng hơn. Phương tiện truyền thông không thể chỉ dừng lại ở sách, báo, tạp chí in hay phát thanh, truyền hình truyền thống, mà cần phát triển mạnh hệ thống báo chí, xuất bản điện tử, nền tảng mạng xã hội và công cụ tương tác số để đưa thông tin đến đúng đối tượng. Công nghệ dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo cần được ứng dụng rộng rãi để phân tích nhu cầu thông tin của công chúng, giúp việc xây dựng và sản xuất nội dung thông tin thực tế hơn.

- Khi hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng đã thay đổi theo hướng ưu tiên dạng nội dung trực quan, như video ngắn, đồ họa thông tin và báo chí tương tác thay vì bài báo dạng văn bản, hình ảnh khô khan, truyền thông chính sách cần điều chỉnh theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, sinh động hơn và có khả năng tương tác hơn. Phương tiện truyền thông cũng cần có khả năng cá nhân hóa nội dung, giúp mỗi nhóm đối tượng tiếp nhận thông tin phù hợp với nhu cầu riêng.

- Cần hoạt động trên nền tảng minh bạch, số hóa và tích hợp đa nền tảng. Cơ quan xuất bản, báo chí, truyền thông cần sử dụng công nghệ tiên tiến để phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách kịp thời; sử dụng thông tin dữ liệu và hệ thống phản hồi trên môi trường số để lắng nghe, tiếp nhận ý kiến công chúng, góp phần phản ánh ý kiến đóng góp, điều chỉnh chính sách kịp thời và linh hoạt hơn. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách, mà còn tạo điều kiện tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình xây dựng chính sách.

- Việc khẳng định hình ảnh và vị thế quốc gia đòi hỏi truyền thông chính sách có sự đổi mới mạnh mẽ về nội dung, hình thức và chiến lược triển khai. Tận dụng báo chí dữ liệu, công nghệ số và nền tảng trực tuyến nhằm tạo ra nội dung có sức lan tỏa rộng rãi đến cộng đồng quốc tế về một đất nước Việt Nam ổn định, thân thiện, hội nhập.

- Tăng cường hợp tác, kết nối với nền tảng truyền thông quốc tế, ứng dụng truyền thông đa ngôn ngữ và sử dụng công nghệ truyền tải hiện đại sẽ giúp Việt Nam không chỉ phổ biến thông tin chính sách trong nước, mà còn tạo niềm tin với đối tác quốc tế.

Một số vấn đề đặt ra để nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách, góp phần lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới

Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, để nâng cao hiệu quả của truyền thông chính sách, một số giải pháp trọng tâm sau cần được cân nhắc:

Một là, xây dựng chiến lược quốc gia về chuyển đổi mô hình hoạt động truyền thông chính sách thời đại số. Được thúc đẩy bởi việc ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ mới, thời đại số với trụ cột là ứng dụng công nghệ trên nền tảng số đang phát triển với tốc độ nhanh chóng. Nhiều quốc gia đã và đang tích cực xây dựng chiến lược, chương trình, kế hoạch quốc gia trong lĩnh vực truyền thông chính sách và thúc đẩy toàn diện sự phát triển của hoạt động truyền thông chính sách bằng đột phá phát triển công nghệ số. Với sự trợ giúp của lợi thế việc ứng dụng công nghệ trên nền tảng số, truyền thông chính sách đã vượt ra ngoài phạm vi truyền tải thông tin đơn lẻ và trở thành một lĩnh vực quan trọng liên quan đến hình ảnh quốc gia, lợi ích quốc gia và chiến lược quốc gia. Nó đã trở thành biểu hiện cụ thể của sức mạnh mềm văn hóa, làm nên sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Do đó, trong thời gian tới, cần xây dựng chiến lược chuyển đổi mô hình hoạt động truyền thông chính sách hiện đại dựa trên nền tảng đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trong đó ứng dụng công nghệ trên nền tảng số là nòng cốt, góp phần làm tốt hơn nữa công tác thông tin - tư tưởng, định hướng dư luận trong nước và quốc tế.

Hai là, thúc đẩy phát triển công nghệ số và tích hợp đa phương tiện trong hoạt động truyền thông chính sách.

- Tăng cường nghiên cứu, lập kế hoạch, chiến lược tổng thể và thúc đẩy tích hợp phương tiện truyền thông thông qua phát triển công nghệ số. Đẩy mạnh chuyển đổi số hệ thống truyền thông chính sách, chuyển từ mô hình truyền thống sang nền tảng số hóa toàn diện. Việc ứng dụng công nghệ đa nền tảng như mạng xã hội, báo chí dữ liệu, thực tế ảo (VR/AR) sẽ giúp chính sách tiếp cận công chúng hiệu quả hơn. Đồng thời, xây dựng các nền tảng tương tác, hệ thống phản hồi trực tuyến để bảo đảm công chúng có thể tham gia đóng góp ý kiến, từ đó tăng cường sự kết nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Việc nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động truyền thông chính sách đòi hỏi đội ngũ nhà khoa học, nhà báo, biên tập viên hợp tác với nhau, cùng nhau đổi mới, cùng nhau khám phá, gợi mở cách thức, phương pháp, cách tiếp cận mới để tối ưu hóa việc ứng dụng công nghệ tiên tiến; phát huy tác dụng, nâng cao giá trị của hoạt động truyền thông chính sách trong kỷ nguyên mới.

Ba là, xây dựng thông điệp truyền thông hấp dẫn, hiệu quả, tích hợp đa phương tiện, đa thể loại, đa hình thức để lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

- Xây dựng thông điệp truyền thông đa dạng, phong phú về thể loại, hình thức thể hiện nhằm cung cấp thông tin chính xác, toàn diện, thuyết phục, phản ánh sự phát triển và tiềm năng, thế mạnh của Việt Nam; quảng bá thành tựu đất nước theo cách đa chiều, giúp nâng cao vị thế và uy tín quốc tế của đất nước, tạo cơ hội để thế giới hiểu rõ hơn về đất nước, con người Việt Nam.

- Thiết kế nội dung thông điệp phản ánh chân thực, sinh động, khơi gợi cảm xúc và nhận thức của công chúng, truyền tải thông tin, hình ảnh, sự kiện lịch sử, văn hóa, sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, giúp nâng cao sự quan tâm của quốc tế về đất nước, con người, tiềm năng, ưu thế phát triển của Việt Nam.

- Xây dựng nội dung thông điệp bằng cách sử dụng ngôn ngữ hiện đại, dễ tiếp cận, diễn đạt theo cách ngắn gọn, rõ ràng và gần gũi với công chúng. Sử dụng lối kể chuyện (storytelling), hình ảnh trực quan, video ngắn và infographic giúp truyền tải thông điệp một cách sinh động, hấp dẫn.

- Xây dựng các thông điệp phù hợp với từng nhóm đối tượng, từ người dân, doanh nghiệp đến đối tác quốc tế. Theo đó, cần tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, chuỗi khối (blockchain) để phân tích hành vi người dùng, giúp tối ưu hóa nội dung và hình thức truyền tải chính sách theo nhu cầu thực tế và hỗ trợ việc kiểm chứng thông tin, cá nhân hóa nội dung cũng như xây dựng hệ thống truyền thông chính sách thông minh, hiệu quả hơn.

- Xây dựng thông điệp đa ngôn ngữ, hợp tác với các kênh truyền thông toàn cầu để quảng bá hình ảnh Việt Nam trong kỷ nguyên số. Điều này giúp nâng cao vị thế quốc gia và tạo cơ hội phát triển trong môi trường quốc tế.

Bốn là, xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách, quy định để tạo ra một hệ sinh thái truyền thông chính sách chuẩn hóa trong thời đại số.

Xây dựng thể chế, chính sách, quy định linh hoạt, cập nhật, bảo đảm tính chính xác, bảo mật và hiệu quả trong việc truyền tải thông tin chính sách, góp phần thúc đẩy minh bạch và tạo sự đồng thuận trong xã hội. Cụ thể là:

- Hoàn thiện khung pháp lý về quản lý nội dung số là yêu cầu cấp thiết đầu tiên. Cần nghiên cứu hình thành quy định về bảo đảm tính chính xác của thông tin chính sách, ngăn chặn tin giả và thông tin sai lệch. Cùng với đó, hệ thống pháp luật cần xác định quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong sản xuất, phát hành, rà soát, phân loại, đánh giá nội dung số.

- Xây dựng cơ chế bảo mật và bảo vệ dữ liệu số nhằm bảo đảm an toàn thông tin trong truyền thông chính sách. Với sự phát triển của công nghệ, nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân, dữ liệu quan trọng ngày càng gia tăng, đòi hỏi có quy định chặt chẽ về an toàn thông tin, hệ thống giám sát mạng, mã hóa dữ liệu và bảo vệ quyền riêng tư của người dùng.

- Đổi mới thể chế để thúc đẩy ứng dụng công nghệ, khuyến khích sáng tạo trong truyền thông chính sách là giải pháp cần thiết. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ báo chí, truyền thông số bằng cách xây dựng hệ sinh thái công nghệ, khuyến khích đổi mới sáng tạo trong nền tảng truyền thông. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, chuỗi khối (blockchain) trong truyền thông chính sách sẽ giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả tiếp cận.

- Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị, doanh nghiệp công nghệ nhằm nâng cao năng lực quản lý truyền thông số. Việc hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và nền tảng mạng xã hội giúp tạo ra môi trường truyền thông lành mạnh, đồng thời phát triển công cụ rà soát, phân loại, đánh giá nội dung, cảnh báo tin giả và tối ưu hóa cách thức truyền tải thông tin chính sách.

Năm là, xây dựng và khai thác tốt nền tảng truyền thông quốc tế. Cần tận dụng tốt nền tảng truyền thông quốc tế để đưa tin một cách khách quan, trung thực, sinh động về môi trường kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của Việt Nam. Hiện nay, công nghệ mới nổi không ngừng được phổ biến, tạo nên thay đổi sâu sắc trong nền tảng truyền thông quốc tế. Trong số đó, công nghệ thông tin mà đại diện là công nghệ 5G đã tạo điều kiện cho sự phát triển của các nền tảng truyền thông quốc tế với các đặc điểm, như băng thông lớn, độ trễ thấp và kết nối mạnh, hình thành một phương thức thu thập, xử lý và phân phối thông tin mới, giúp củng cố việc xây dựng về khả năng liên lạc quốc tế của mỗi quốc gia; do đó, thói quen tiếp nhận thông tin của cư dân toàn cầu cũng có thay đổi lớn. Điều này đặt ra yêu cầu sử dụng tốt nền tảng truyền thông quốc tế.

Trước thay đổi lớn về công nghệ truyền thông, hệ sinh thái dư luận và bối cảnh truyền thông, việc tăng cường xây dựng năng lực truyền thông quốc tế đòi hỏi nắm bắt cơ hội mới do sự phát triển của công nghệ thông tin tiên tiến mang lại, đẩy nhanh việc bố trí nền tảng truyền thông mới, tích cực sử dụng 5G và công nghệ thông tin, công nghệ mạng... để thực hiện hoạt động truyền thông. Tiếp tục nâng cao hiệu quả phổ biến nội dung truyền thông và hình thức phổ biến quốc tế đa kênh, chính xác. Đẩy nhanh xây dựng nền tảng truyền thông di động, đổi mới hình thức công bố thông tin đa dạng, như video ngắn, micro video, phát sóng trực tiếp trên đám mây, phát sóng thoại để thu hút nhiều hơn bạn bè quốc tế đến với Việt Nam, cũng như quảng bá, giới thiệu hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến bạn bè thế giới.

Sáu là, đào tạo nguồn nhân lực truyền thông chính sách nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, tư duy số hóa và khả năng thích ứng với môi trường truyền thông hiện đại.

- Đổi mới nội dung đào tạo theo hướng công nghệ số là yếu tố quan trọng. Chương trình đào tạo về báo chí, truyền thông cần tích hợp kiến thức về trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, truyền thông số đa nền tảng, giúp đội ngũ truyền thông chính sách không chỉ giỏi về nghiệp vụ, mà còn thành thạo ứng dụng công cụ số để tối ưu hóa quá trình truyền tải thông tin.

- Phát triển tư duy phản biện và đạo đức truyền thông là yếu tố cốt lõi giúp bảo đảm tính chính xác, khách quan trong truyền tải chính sách. Trong thời đại thông tin đa chiều, đội ngũ truyền thông cần có kỹ năng xác minh thông tin, chống tin giả, bảo vệ sự minh bạch của truyền thông chính sách và định hướng dư luận xã hội một cách lành mạnh.

- Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống đào tạo, ứng dụng nền tảng học tập trực tuyến, trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, tạo môi trường đào tạo linh hoạt, cá nhân hóa theo từng nhóm kỹ năng. Đây sẽ là bước đi quan trọng giúp Việt Nam phát triển đội ngũ nhân lực truyền thông chính sách chất lượng cao, góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông, củng cố vị thế, uy tín quốc gia trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển.

- Đẩy mạnh trao đổi, hợp tác giữa tổ chức nghiên cứu về truyền thông chính sách Việt Nam với nước ngoài, đồng thời có chính sách hỗ trợ cho nghiên cứu về hoạt động này trong bối cảnh công nghệ số phát triển bùng nổ và trước yêu cầu mới đối với hoạt động truyền thông chính sách trong kỷ nguyên phát triển mới của Việt Nam.

- Phát triển giáo dục - đào tạo ngành truyền thông chính sách, phát triển năng lực tư vấn về truyền thông chính sách; chú trọng hơn nữa nguồn nhân lực, nhân tài chuyên ngành truyền thông chính sách trong cơ sở giáo dục đại học, học viện, viện nghiên cứu khoa học và tổ chức truyền thông trong nước và nước ngoài, đồng thời tăng cường xây dựng đội ngũ nhân lực hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này./.

----------------------

(1) Báo chí dữ liệu (Data Journalism) là một hình thức báo chí sử dụng dữ liệu để thu thập, phân tích và trình bày thông tin; trong đó tối ưu hóa việc khai thác tập dữ liệu lớn, số liệu thống kê và công nghệ phân tích để tạo ra nội dung có chiều sâu, cung cấp thông tin một cách sinh động về vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội,... Các bài viết chuyển đổi việc trình bày dữ liệu khô khan thành biểu đồ, sơ đồ, hình ảnh trực quan, giúp người đọc hiểu sâu hơn về vấn đề được đề cập.
(2) GS, TS Tô Lâm: “Một số nhận thức cơ bản về kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, Tạp chí Cộng sản, số 1050 (tháng 11-2024)
(3) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t. I, tr. 101
(4) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Sđd, t. I, tr. 101