Thứ Tư, 28/6/2017
Phú Xuyên - Khởi sắc kinh tế làng nghề truyền thống
27/4/2017 21:41' Gửi bài này In bài này
Ảnh minh họa. Ảnh: TTXVN
“Phú xuyên là đất trăm nghề”

Vốn là huyện chiêm trũng của tỉnh Hà Tây (cũ) nay là Hà Nội, sau những ngày chính vụ, với bản chất cần cù, chịu thương chịu khó, người dân nhiều làng ở Phú Xuyên đã đến nhiều nơi để học nghề. Khi đã thành thạo, họ lại tìm về quê hương để phát triển và mở rộng nghề đã học được. Điều này lý giải tại sao Phú Xuyên được biết tới như một trong những huyện thuần nông nhưng lại có số lượng làng nghề thủ công truyền thống nhiều nhất cả nước.

Hiện nay huyện Phú Xuyên có 156/156 làng, cụm dân cư làm nghề, chiếm 100%, có 78 làng nghề được duy trì và phát triển. Trong đó, có 9 làng khảm trai, 10 làng đan cỏ tế, 10 làng sản xuất đồ mộc, 12 làng may mặc và làm đồ da giày… Trong đó, có 40 thôn (làng nghề) đã được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội công nhận làng nghề truyền thống.

Nét độc đáo nổi bật dễ nhận thấy nhất ở huyện Phú Xuyên đó là bên cạnh những làng nghề truyền thống có hàng trăm năm lịch sử, địa phương còn duy trì và phát triển nhiều làng nghề mới, đáp ứng kịp thời nhu cầu của thị trường và người tiêu dùng hiện đại. Đây là cơ sở quan trọng để tạo nên sự đa dạng và sức sống trong tổng thể bức tranh kinh tế làng nghề của toàn huyện. Hiện nay, trên địa bàn huyện Phú Xuyên có những làng nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống tồn tại từ lâu đời như: Làng nghề đan cỏ tế ở xã Phú Túc; khảm trai ở xã Chuyên Mỹ có từ thế kỷ XI; Làng nghề nặn tò he ở Xuân La ở xã Phượng Dực có lịch sử cách đây 300 năm. Song song với đó là các nghề mới được hình thành và phát triển như: may Comple ở xã Vân Từ, đóng giầy da ở xã Phú Yên, đồ gỗ cao cấp ở xã Tân Dân, cơ kim khí ở xã Đại Thắng, dệt lưới ở xã Quang Trung… Với bàn tay khéo léo của người lao động, các làng nghề này đã tạo ra nhiều sản phẩm, mẫu mã đa dạng, mang đậm nét văn hóa riêng của từng làng nghề; từ đó tạo dựng được thị trường rộng lớn không chỉ ở thủ đô Hà Nội mà còn ở hầu khắp các tỉnh trong nước và nhiều thị trường khó tính trên thế giới như Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Pháp, Mỹ…

Tạo việc làm, tăng thêm thu nhập

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn của Đảng và Nhà nước, với chiến lược lâu dài, những năm qua, cấp ủy và chính quyền huyện Phú Xuyên đã thường xuyên quan tâm, tạo điều kiện hỗ trợ tích cực để các làng nghề truyền thống phát triển. Nhiều hình thức hỗ trợ đã và đang phát huy hiệu quả trong thúc đẩy kinh tế làng nghề truyền thống phát triển như: hỗ trợ quy hoạch, xây dựng hạ tầng làng nghề; quy hoạch và xây dựng các điểm sản xuất tiểu thủ công nghiệp, phát triển mạng lưới giao thông; hỗ trợ đào tạo nghề hằng năm; phối hợp tổ chức các hội chợ triển lãm; trợ giúp xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu sản phẩm làng nghề; thành lập các quỹ tín dụng nhân dân tại các xã nghề để hỗ trợ vay vốn cho nông dân…

Trên cơ sở các hoạt động hỗ trợ đó kết hợp với sự nhanh nhạy của người sản xuất, có thể thấy kinh tế làng nghề truyền thống ở huyện Phú Xuyên đã và đang có những nét khởi sắc. Sự phát triển có định hướng của kinh tế làng nghề truyền thống đã tạo nhiều cơ hội việc làm cho nông dân, không chỉ việc làm đối với nhóm người trong độ tuổi lao động mà còn giải quyết việc làm cho cả lực lượng lao động là người già, người khuyết tật, trẻ em. Đồng thời, kinh tế làng nghề truyền thống phát triển đã giúp tăng thu nhập cho người nông dân, tạo thu nhập cho người nghèo ở nông thôn, tạo sự ổn định ở địa phương. Sự phát triển của làng nghề tạo điều kiện tăng cường giao lưu, cố kết cộng đồng để giữ gìn, phát triển những giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống, để lưu giữ những tinh hoa nghệ thuật, mỹ thuật, cốt cách, nhân văn của làng nghề được lưu truyền từ đời này sang đời khác.

Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện nay toàn huyện Phú Xuyên có hơn 350 công ty, doanh nghiệp; 06 hợp tác xã công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp; 08 tổ chức, quỹ tín dụng; 03 hiệp hội, hội sản xuất, kinh doanh liên quan về sản xuất tiểu thủ công nghiệp, làng nghề; có 22.547 hộ sản xuất tiểu thủ công nghiệp, chiếm 38%. Năm 2016, số lao động sản xuất tiểu thủ công nghiệp là gần 39.500 lao động, chiếm 36,3% số lao động của địa phương (năm 2015 là hơn 38.000 lao động). Từ năm 2000 đến nay, giá trị sản xuất tiểu thủ công nghiệp, làng nghề tăng trưởng bình quân khoảng 15%/năm. Năm 2016, giá trị sản xuất tiểu thủ công nghiệp làng nghề ở huyện Phú Xuyên đạt 3.850,02 tỷ đồng (tăng 7,3% so với năm 2015), chiếm tỷ trọng 66,1% tổng giá trị sản xuất của huyện. Cùng với đó, cơ cấu lao động của địa phương cũng đang có những bước chuyển dịch theo hướng tích cực. Kinh tế làng nghề phát triển, giải quyết việc làm cho trên 70% lao động trong các làng nghề; đời sống người lao động được cải thiện rõ rệt; tỷ lệ hộ khá và giàu tăng nhanh. Điển hình như tại Làng nghề khảm trai tại xã Chuyên Mỹ đã thu hút 95% lao động nông thôn tham gia với tỷ lệ hộ khá, giàu đạt 68%; Làng nghề cỏ tế ở xã Phú Túc có 65% số hộ gia đình khá, giàu… Sản xuất tiểu thủ công nghiệp tại các làng nghề truyền thống còn đang thu hút hàng nghìn lao động từ những vùng phụ cận hoặc lao động tham gia sản xuất vệ tinh cho các làng nghề.

Phát triển làng nghề truyền thống theo hướng hiệu quả, bền vững

Thực tế ở huyện Phú Xuyên thời gian qua cho thấy, tập trung phát triển kinh tế làng nghề truyền thống là một hướng đi đúng đắn, hiệu quả. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, việc phát triển làng nghề trên địa bàn huyện Phú Xuyên hiện nay cũng đang gặp phải một số khó khăn như đa phần quy mô sản xuất làng nghề còn nhỏ lẻ, mang tính chất hộ gia đình, chưa phát triển nhiều tổ chức kinh tế làng nghề; mẫu mã hàng hóa còn đơn điệu, tính thẩm mỹ của một số sản phẩm chưa cao; trình độ lao động trong các làng nghề còn hạn chế, cơ bản là dựa vào kinh nghiệm. Tình trạng ô nhiễm môi trường tại các làng nghề chậm được khắc phục, hạ tầng kỹ thuật không đồng bộ, mặt bằng phục vụ cho phát triển làng nghề còn khó khăn. Thị trường tiêu thụ sản phẩm chưa được mở rộng, thiếu bền vững; việc xây dựng thương hiệu làng nghề còn hạn chế, sức cạnh tranh sản phẩm so với khu vực chưa cao…

Để tháo gỡ những khó khăn nên trên, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế làng nghề truyền thống phát triển hiệu quả, bền vững, thời gian tới, Thường vụ Huyện ủy và Ủy ban nhân dân huyện Phú Xuyên sẽ tiếp tục triển khai những giải pháp mang tính đồng bộ, toàn diện. Theo đó, huyện sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giới thiệu, quảng bá các sản phẩm truyền thống của địa phương từ đó giúp các làng nghề có cơ hội mở rộng thị trường, nâng cao năng lực sản xuất. Năm 2011, Phú Xuyên đã tổ chức lễ hội vinh danh làng nghề truyền thống lần thứ nhất và lấy ngày 26-10 hằng năm là ngày vinh danh làng nghề truyền thống. Ngày vinh danh làng nghề truyền thống là cơ hội tốt để quảng bá sản phẩm của làng nghề. Các gian hàng tham gia được thiết kế thành một bức tranh toàn cảnh thu nhỏ về làng nghề truyền thống huyện Phú Xuyên với những nhóm sản phẩm tiêu biểu, chất lượng nổi tiếng trong nước và thế giới.

Một vấn đề quan trọng khác để bảo đảm cho sự phát triển bền vững của các làng nghề truyền thống ở huyện Phú Xuyên đó là công tác bảo vệ môi trường. Trên cơ sở tiến hành khảo sát tại một số làng nghề, Ủy ban nhân dân huyện Phú Xuyên đã tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng cho các chủ sản xuất, người lao động và nhân dân. Bên cạnh đó, tăng cường thanh tra xử lý những trường hợp vi phạm các quy định về môi trường.

Cùng với đó, để nâng cao hiệu quả kinh tế làng nghề truyền thống, việc phát triển loại hình du lịch làng nghề cũng là nội dung được cấp ủy, chính quyền các cấp ở Phú Xuyên đặc biệt quan tâm. Huyện ủy Phú Xuyên đã ban hành Chương trình số 05-Ctr/HU về phát triển làng nghề gắn với du lịch. Mục tiêu đặt ra là thông qua sự kết hợp giữa sản xuất của làng nghề truyền thống với hoạt động du lịch nhằm giúp du khách có cơ hội chiêm ngưỡng nét tài hoa từ tay nghề của những nghệ nhân làng nghề truyền thống; được tự tay thực hiện các sản phẩm dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân... Du khách sẽ được trải nghiệm mua sắm những sản phẩm làng nghề truyền thống, những món quà lưu niệm độc đáo được làm bằng bàn tay của những người thợ tài hoa. Trên cơ sở đó, vừa tăng thêm thu nhập cho người lao động vừa góp phần bảo tồn, gìn giữ và quảng bá rộng rãi những giá trị văn hóa kết tinh trong các làng nghề truyền thống trên địa bàn toàn huyện./.

Tạ Quang ĐạoHọc viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

Video