Thứ Tư, 28/6/2017
Tìm giải pháp khắc phục các rào cản về thể chế kinh tế đối với phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam
10/5/2017 9:42' Gửi bài này In bài này
Quang cảnh cuộc Tọa đàm

Dự tọa đàm có khoảng 80 đại biểu đại diện Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam - chi nhánh Cần Thơ, lãnh đạo Ủy ban nhân dân và các sở, ban, ngành thành phố Cần Thơ, các nhà khoa học ở một số viện nghiên cứu, trường đại học vùng đồng bằng sông Cửu Long và Thành phố Hồ Chí Minh.

Cuộc tọa đàm nhằm thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước, gồm: Đề tài KX.01.03/16-20 “Các rào cản về thể chế kinh tế đối với phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam thời kỳ đổi mới và giải pháp khắc phục” thuộc Chương trình khoa học trọng điểm cấp quốc gia giai đoạn 2016-2020 và Đề tài KX.04.13/16-20 “Hệ tiêu chí nước công nghiệp theo hướng hiện đại”, do Trường Đại học Kinh tế quốc dân chủ trì, GS, TSKH. Lê Du Phong làm chủ nhiệm. Các đề tài này nhằm làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về các rào cản thể chế kinh tế đối với phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam qua hơn 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới, từ đó đề xuất những quan điểm và giải pháp chủ yếu có tính đột phá để khắc phục, sớm hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Phát biểu đề dẫn tại cuộc tọa đàm, GS, TSKH. Lê Du Phong nhấn mạnh: Trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta xác định mô hình kinh tế tổng quát của Việt Nam là: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Để thực thi được mô hình kinh tế đó, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhất quán, coi trọng và ngày càng phấn đấu hoàn thiện việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cho phù hợp với quá trình phát triển nền kinh tế đất nước, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại và hội nhập quốc tế. Những kết quả nổi bật trong việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường qua hơn 30 năm đổi mới thể hiện rõ trên các mặt:

Thứ nhất, xây dựng hệ thống pháp luật theo hướng ngày càng đầy đủ, đồng bộ, phù hợp với các quy luật của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động của các tác nhân tham gia trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thứ hai, có nhiều cố gắng trong việc hoàn thiện tổ chức, nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý kinh tế của bộ máy nhà nước, góp phần làm cho thể chế kinh tế của Việt Nam ngày càng phù hợp hơn với thực tiễn của nền kinh tế nước nhà và với thông lệ quốc tế, tạo ra động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội đất nước tiếp tục phát triển.

Thứ ba, đã từng bước hình thành tương đối đồng bộ các loại thị trường, bảo đảm cho nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được xác lập trong thực tế. Kết quả này góp phần làm cho thể chế kinh tế của Việt Nam ngày càng hoàn thiện hơn và việc vận hành thể chế đó đi vào bài bản hơn, hiệu quả hơn.

Thứ tư, xác định ngày càng rõ hơn vị trí, vai trò của các tác nhân tham gia hoạt động trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo ra động lực làm kinh tế mạnh mẽ trong các tầng lớp dân cư, giúp Đảng và Nhà nước khai thác được nhiều nguồn lực để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Bên cạnh những thành tựu, theo nhận định của các đại biểu, thể chế kinh tế của Việt Nam vẫn còn tạo ra không ít các rào cản đối với tiến trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước và hội nhập quốc tế. Một số loại rào cản đã được chỉ ra là:

Loại rào cản xuất phát từ hệ thống chính sách, pháp luật của Nhà nước. Dễ nhận thấy là tình trạng nước ta đã xây dựng và ban hành được rất nhiều bộ luật, luật và các văn bản pháp quy nhưng chất lượng của hệ thống văn bản này chưa cao, nhiều bộ luật, luật mới ban hành đã phải sửa hoặc phải thay đổi; không ít luật chồng chéo, mâu thuẫn với nhau, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp trong việc xử lý các vấn đề có liên quan;...

Loại rào cản phát sinh từ bộ máy Nhà nước và cơ chế hoạt động của bộ máy nhà nước. Tuy đã có nhiều nghiên cứu, đổi mới nhưng đến nay cơ chế quản lý kinh tế của Nhà nước ta còn phân tán, phức tạp, dễ dẫn đến tình trạng loạn văn bản pháp quy; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức rất đông nhưng hiệu lực và hiệu quả hoạt động còn nhiều hạn chế, tình trạng tham nhũng khá phổ biến; bộ máy quản lý nhà nước còn can thiệp quá sâu vào hoạt động của thị trường và doanh nghiệp;…

Loại rào cản sinh ra từ cơ chế hình thành và vận hành các loại thị trường trong nền kinh tế. Các loại thị trường tuy đã được hình thành nhưng không đồng bộ, do đó trên thực tiễn các thị trường chưa tạo điều kiện hỗ trợ cho nhau, đôi khi còn cản trở nhau; có những thị trường hay yếu tố của thị trường được ra đời gượng ép, không đúng với quy luật, gây tác động xấu đến phát triển kinh tế - xã hội đất nước;…


Loại rào cản đối với các tác nhân tham gia hoạt động trong nền kinh tế. Đáng quan tâm là nhiều doanh nghiệp nhà nước hoạt động hiệu quả rất thấp, thua lỗ, thất thoát, tham nhũng nặng nề; kinh tế tư nhân trên thực tế còn bị phân biệt đối xử khá nặng nề, ở nhiều nơi chính quyền địa phương còn dành ưu tiên thực hiện các dự án đầu tư nước ngoài hơn là hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân.

Để tháo gỡ, khắc phục các rào cản về thể chế kinh tế tạo thuận lợi cho kinh tế - xã hội Việt Nam phát triển mạnh và bền vững, một số giải pháp đã được đề xuất tại cuộc tọa đàm. Đó là:

- Phải nhận thức đúng về chủ nghĩa xã hội và về nền kinh tế thị trường, đặc biệt là nền kinh tế thị trường hiện đại, Không nhận thức đúng những vấn đề này thì không thể tháo gỡ được các rào cản về thế chế kinh tế đang tồn tại ở nước ta.

- Thực hiện đổi mới thể chế kinh tế phải gắn với đổi mới thể chế chính trị, đặc biệt là thể chế lãnh đạo của Đảng ở cấp tỉnh, cấp huyện.

- Nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật và các văn bản quy phạm pháp luật; tạo ra môi trường pháp lý thông thoáng, hội nhập, giúp cho các tác nhân tham gia trong nền kinh tế thị trường hoạt động thuận lợi, bình đẳng, đạt hiệu quả cao.

- Tập trung cao độ cho việc xây dựng bộ máy quản lý nhà nước các cấp theo đúng tinh thần “Nhà nước kiến tạo, hành động và minh bạch”. Kiên quyết thực hiện tinh giản bộ máy quản lý nhà nước các cấp; đầu tư công nghệ, thiết bị hiện đại phục vụ xây dựng chính quyền điện tử; tăng lương cho đội ngũ cán bộ, công chức để giảm nhũng nhiễu trong hệ thống các cơ quan công quyền.

- Mạnh dạn chỉnh sửa hoặc xóa bỏ những quy định không phù hợp với thông lệ quốc tế, không phù hợp với thực trạng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

- Quyết liệt thực hiện việc cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, nhất là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân làm tốt, có hiệu quả; chú trọng phát triển kinh tế tư nhân, làm cho kinh tế tư nhân của nước ta sớm có những tập đoàn tầm cỡ quốc tế./.

Tin, ảnh: Huy Vũ

Video