Thứ Ba, 22/8/2017
Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 24 đến 30-4-2017)
1/5/2017 22:4' Gửi bài này In bài này

ASEAN tiến tới mô hình kiểu mẫu của hợp tác khu vực

 
 Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 30. Ảnh: TTXVN

Tại Hội nghị lần này, các nhà lãnh đạo ASEAN tiếp tục khẳng định lại nỗ lực xây dựng ASEAN thành một khu vực hòa bình, ổn định và tăng cường thúc đẩy hợp tác chính trị, an ninh, bảo đảm tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội. Bên cạnh đó, các nhà lãnh đạo cũng khẳng định lại giá trị và nguyên tắc đã là nhân tố bảo đảm thành công cho ASEAN trong 50 năm hình thành và phát triển, đó là những nguyên tắc tôn trọng về độc lập chủ quyền, tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp công việc nội bộ của nhau và hợp tác để bảo vệ và thúc đẩy lợi ích chung trong bối cảnh đa dạng của ASEAN.

Trong bối cảnh diễn biến rất phức tạp đe dọa hòa bình, ổn định của khu vực như căng thẳng Bán đảo Triều Tiên hay tình hình phức tạp do những hành động đơn phương cơi nới và quân sự hóa Biển Đông, các nhà lãnh đạo ASEAN khẳng định lại chủ trương ủng hộ giải quyết một cách hòa bình các tranh chấp, yêu cầu các bên kiềm chế, không có những hành động gây phức tạp thêm tình hình và tranh chấp, đồng thời sớm tiến tới hình thành một bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông như là một văn kiện ràng buộc về mặt pháp lý.

Mặt khác, trong bối cảnh ASEAN đang đứng trước những thách thức toàn cầu như là sự trỗi dậy của chủ nghĩa biệt lập, chủ nghĩa bảo hộ, ASEAN khẳng định lại quyết tâm xây dựng ASEAN thành một mô hình kiểu mẫu của hợp tác khu vực dựa trên tinh thần hợp tác mở là một ASEAN ngày càng hội nhập vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu; cam kết thực hiện có hiệu quả các kế hoạch hành động trên cả 3 trụ cột thuộc Tầm nhìn 2025; tập trung thực hiện các ưu tiên của năm 2017, đó là tiếp tục xây dựng một cộng đồng hướng về người dân, xây dựng một cộng đồng có tăng trưởng bao trùm dựa trên công nghệ và sáng tạo, xây dựng khả năng tự lực tự cường. Đây cũng là những ưu tiên của nước Chủ tịch luân phiên Philippines.

Cũng tại Hội nghị lần này, các nhà lãnh đạo ASEAN thông qua một tuyên bố về vai trò của nền công vụ trong những nỗ lực hiện thực hóa Tầm nhìn 2025. Hội nghị cũng thảo luận tình hình thực hiện kế hoạch tổng thể về kết nối ASEAN cho đến năm 2025 và kế hoạch hành động lần thứ 3 triển khai sáng kiến hội nhập ASEAN đã được lãnh đạo ASEAN thông qua tại Hội nghị cấp cao lần thứ 28, 29 vừa qua./.

Cơ hội hàn gắn quan hệ EU - Nga

 
 Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) F. Mogherini.
Ảnh: TTXVN


Ngày 24-4, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) F. Mogherini đã đến Moscow (Nga) và có cuộc hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Nga S. Lavrov về các vấn đề “nóng” của quốc tế và vai trò của hai bên. Đây là chuyến thăm Nga đầu tiên của bà F. Mogherini từ khi trở thành người đứng đầu Cơ quan đối ngoại của EU vào năm 2014.

Tại cuộc hội đàm, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của EU F. Mogherini đã thảo luận với Bộ trưởng Ngoại giao Nga S. Lavrov về giải quyết cuộc xung đột tại Syria, tình hình tại Libya, tiến trình hòa bình Trung Đông, cuộc khủng hoảng tại Ukraine, việc thực thi t hỏa thuận về chương trình hạt nhân Iran, vấn đề cải thiện an ninh tại Afghanistan cũng như quan hệ Nga - EU. Bà F. Mogherini cho biết, EU mong muốn cải thiện quan hệ với Nga và sẵn sàng tìm kiếm tất cả các khả năng để tăng cường hợp tác, song EU vẫn phản đối việc Nga sáp nhập bán đảo Crimea của Ukraine hồi năm 2014.

Về phần mình, Ngoại trưởng Nga S. Lavrov cho biết, Moscow sẵn sàng khôi phục phối hợp hành động đầy đủ với EU và duy trì các kênh hợp tác trong những lĩnh vực khác nhau. Ông S. Lavrov nhấn mạnh mối quan hệ Nga - EU đang trải qua giai đoạn phức tạp, nguyên nhân chính là do EU tiếp tục gây sức ép trừng phạt đối với Nga. Moscow hy vọng vượt qua được những bất đồng hiện tại và mong muốn EU phát triển ổn định, bền vững và độc lập, đồng thời tiếp tục vẫn là đối tác thương mại chủ chốt của Nga.

Nga và EU thiết lập quan hệ từ lâu và trong nhiều năm qua hai bên luôn hợp tác theo khía cạnh là các đối tác chiến lược. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Nga và EU đã xuất hiện nhiều bất đồng trong lập trường về các vấn đề quốc tế. Khi Tổng thống D. Medvedev chính thức nhậm chức tháng 5-2008, Nga đã có tuyên bố cứng rắn trong một loạt vấn đề quốc tế, đồng thời chủ trương tiếp tục theo đuổi chính sách đối ngoại của Tổng thống V. Putin. Các nhà ngoại giao EU khi đó từng nhận định rằng, cuộc xung đột Nga - EU ngày càng trở nên tiêu cực hơn. Bởi về hình thức, quan hệ giữa Nga và EU là song phương, song thực chất lại là quan hệ đa phương giữa Nga và 28 quốc gia thành viên EU, nên sự va chạm lợi ích là khó tránh khỏi. Những bất đồng trong lập trường về các vấn đề quốc tế giữa chính quyền Nga với lãnh đạo một số nước EU đã khiến quan hệ giữa hai bên nhiều lần rơi vào tình trạng căng thẳng.

Mặc dù quan hệ giữa Nga và EU đã trải qua không ít “sóng gió” nhưng các nhà phân tích cho rằng, về lâu dài cả EU và Nga sẽ vẫn cần nhau, nhất là để bảo đảm những lợi ích kinh tế. Đối với Nga, thiệt hại gây ra bởi các biện pháp trừng phạt về tài chính đã để lại những hậu quả nặng nề đối với nền kinh tế Nga, làm giảm triển vọng về đầu tư và phát triển. Tính đến cuối năm 2016, nợ nước ngoài của các ngân hàng Nga đã giảm 56,6 tỷ USD so với mức tăng 13,7 tỷ USD của năm 2013, thời điểm trước khi có các lệnh cấm vận kinh tế. Nếu biết rằng, khoảng 90% các khoản vay nước ngoài của Nga là từ các tập đoàn lớn thì có thể thấy một sự suy giảm chưa từng có tiền lệ trong đầu tư của các tập đoàn lớn của Nga. Ngành khai thác dầu của Nga cũng bị ảnh hưởng mạnh. Theo thống kê, sự sụt giảm đối với ngành sản xuất dầu và khí đốt ở Nga do các lệnh trừng phạt của EU có thể lên đến 30%.

Về phía EU, các nước EU muốn “giữ chân” Nga bởi Nga một trong những đối tác thương mại lớn nhất của EU trong nhiều năm qua, đồng thời quan hệ với Nga cũng bảo đảm nguồn cung năng lượng cho thị trường châu Âu. Đặc biệt sau khi Anh quyết định rời khỏi EU, liên minh này lại đang đứng trước thách thức về việc duy trì sự toàn vẹn. Vì vậy, nhiều nhà phân tích cho rằng, nếu tiếp tục bất hòa về việc dỡ bỏ hay tiếp tục trừng phạt Nga sẽ không có lợi cho EU. Việc tiếp tục “đánh” vào nền kinh tế Nga cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp của các nước thành viên EU sẽ phải hứng chịu những hậu quả không kém so với các công ty của Nga. Thống kê cho biết, kim ngạch trao đổi thương mại giữa Nga và EU chỉ còn 210 tỷ euro trong năm 2016, giảm đáng kể so với con số 326,5 tỷ euro năm 2013. Trong đó, EU cũng bị thiệt hại lên tới gần 50 tỷ euro. Theo thống kê mới nhất của tổ chức The Bow Group (Anh), ước tính thiệt hại tài chính của EU có thể lên tới 100 tỷ Euro nếu các lệnh cấm vận giữa EU và Nga còn kéo dài. Ngoài ra, sự hợp tác giữa Nga và EU cũng vô cùng quan trọng trong việc giải quyết hàng loạt các thách thức mà thế giới đang phải đối mặt như chống chủ nghĩa khủng bố, giải quyết các điểm “nóng” xung đột... Chính vì vậy, chuyến thăm Nga của Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại EU F. Mogherini được coi là cơ hội để hàn gắn quan hệ giữa hai bên.

Cuộc đua quyết liệt trước thềm bầu cử Tổng thống Pháp vòng hai

 
 Cuộc đua gay cấn giữa hai ứng cử viên E. Macron và Marine Le Pen.
Ảnh: TTXVN


Vòng một cuộc bầu cử Tổng thống Pháp diễn ra ngày 23-4 khép lại với chiến thắng thuộc về ứng cử viên độc lập E. Macron và ứng cử viên cực hữu Marine Le Pen. Hiện tại, hai ứng cử viên này đang nỗ lực đẩy mạnh chiến dịch vận động tranh cử. Cuộc song đấu cho thấy vòng hai của cuộc đua “song mã” vào điện Élysée ngày 07-5 đang diễn ra hết sức gay cấn khi mọi chiến lược đều có thể được sử dụng để tranh thủ lá phiếu cử tri.

Với cương lĩnh tranh cử đối lập, có thể thấy rõ, tương lai của nước Pháp đang đứng trước hai lựa chọn: một đất nước gần gũi với EU, thương mại tự do theo quan điểm của ứng cử viên E. Macron hay một đất nước đóng cửa biên giới và từ bỏ đồng tiền chung euro mà bà Le Pen theo đuổi. Cho dù ứng cử viên nào trở thành người lãnh đạo nước Pháp thì cũng sẽ đối mặt với hàng loạt thách thức lớn như mối đe dọa khủng bố, kinh tế suy thoái… và đặc biệt là việc hàn gắn, củng cố niềm tin cũng như tình đoàn kết trong lòng nước Pháp.

Hai ứng cử viên lọt vào vòng hai cuộc bầu cử Tổng thống Pháp E. Macron và Marine Le Pen đã có những màn song đấu và công kích căng thẳng ngày 25-4. Ông E. Macron cáo buộc đối thủ của mình đang “kích động thù hận”, còn bà Le Pen cáo buộc ông E. Macron là “ứng cử viên của chính thể tập quyền”. Ngoài ra, bà Le Pen cũng lên tiếng chỉ trích ông E. Macron quá “tự mãn” với chiến thắng trong vòng một cuộc bầu cử tổng thống, trong đó ông E. Macron dẫn đầu với 23,82% số phiếu ủng hộ và bà Le Pen về thứ hai với 21,58% số phiếu ủng hộ.

Trả lời phỏng vấn trên truyền hình, bà Le Pen đã cáo buộc đối thủ E. Macron thân Liên minh châu Âu (EU) đại diện cho cơ chế “toàn cầu hóa dễ dãi” và thiếu tình yêu đối với nước Pháp. Bà Le Pen cho rằng “tất cả người dân Pháp đang thấy rằng ông Macron hành động như thể đã là người chiến thắng”. Cho rằng đây là hành động thiếu tôn trọng cử tri và nền dân chủ Pháp. Trong khi đó, Chủ tịch đảng Xã hội Jean-Christophe Cambadelis cũng phát biểu trên đài phát thanh Pháp cho rằng ứng cử viên Macron đã “tự mãn và sai lầm khi nghĩ rằng mình đã chiến thắng trong cuộc đua, trong khi cuộc chiến chưa kết thúc”. Về phần mình, ông E. Macron đã bác bỏ những lời công kích và cáo buộc nói trên. Ông nhấn mạnh “chưa có chiến thắng nào cả” trong cuộc đua với đối thủ cực hữu Le Pen và ông cũng không “nghỉ ngơi hay tự mãn” sau khi dẫn đầu trong vòng một cuộc bầu cử.

Tiếp đó ngày 26-4, cuộc đua giữa hai ứng cử viên E. Macron và Le Pen đã diễn ra rất căng thẳng, liên quan số phận của nhà máy thiết bị điện tử Whirlpool, đóng tại thành phố Amiens, vùng Tây - Bắc nước Pháp. Đây cũng là thành phố quê hương của ứng cử viên theo đường lối ôn hòa E. Macron. Theo báo chí Pháp, đội ngũ tranh cử của ứng cử viên Tổng thống E. Macron những ngày qua đã có phần coi nhẹ mọi việc. Nhưng chính các cuộc công kích giữa ông E. Macron và bà Le Pen cũng như “sự cố” diễn ra trong ngày 26-4 đã giúp ông hiểu rõ đối thủ của mình trong vòng đua “đối mặt”. Các nhà phân tích cho rằng, mặc dù theo kết quả các cuộc thăm dò dư luận mới nhất, ứng cử viên độc lập E. Macron sẽ đánh bại ứng cử viên cực hữu Le Pen với ít nhất 60% số phiếu ủng hộ trong vòng bầu cử quyết định sắp tới nhưng ông E. Macron không nên chủ quan. Ông cần hiểu rằng, đối thủ của ông sẽ không để ông chiến thắng một cách dễ dàng. Điều khó khăn nhất vẫn đang ở phía trước bởi bà Le Pen đang có chiến lược hiệu quả thu hút cử tri là công nhân và nông dân, những người bị toàn cầu hóa bỏ quên. Với những người lao động này, toàn cầu hóa là mối đe dọa chứ không phải là một cơ hội. Việc ứng cử viên Macron tổ chức họp báo để lên án những phát biểu mang quan điểm dân túy của bà Le Pen là cần thiết song chưa đủ. Ông cần phải đưa ra những giải pháp cụ thể về kinh tế và việc làm để quá trình toàn cầu hóa và hội nhập châu Âu trở thành cơ hội với mọi người dân Pháp. Nếu không, dù đã vượt qua ranh giới tả - hữu của các đảng phái, nhưng ông E. Marcon sẽ không vượt qua được một ranh giới đã chia rẽ nước Pháp, đó là sự phân biệt giữa những người thành công và thất bại trong quá trình toàn cầu hóa.

Cuộc bầu cử Tổng thống Pháp vòng hai tiếp tục chờ đợi những diễn biến mới.

Hội nghị Thượng đỉnh EU về Brexit

 
 Chủ tịch EC tái khẳng định EU mong muốn một tương lai quan hệ thân cận với hàng xóm Anh.
Ảnh: AFP/TTXVN

Lãnh đạo 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), không có Anh, ngày 29-4 đã nhất trí thông qua chiến lược đàm phán về việc “đảo quốc sương mù” rời EU, còn gọi là Brexit, với các lập trường và nguyên tắc phù hợp Điều 50 Hiệp ước Lisbon, từ đó đặt cơ sở cho các cuộc thương thảo giữa Trưởng đoàn đàm phán EU M. Barnier với Anh.

Tại châu Âu, trong văn kiện được đưa ra tại Hội nghị Thượng đỉnh 27 nước EU ở Brussels, liên minh này xác định phương hướng hàng đầu là tránh xảy ra biến động với mong muốn Anh rời “mái nhà chung” theo đúng trình tự. Các quốc gia, doanh nghiệp và các bên liên quan cũng sẽ phải đưa ra những biện pháp cần thiết để chuẩn bị đối phó với các hệ quả của Brexit.

Lãnh đạo 27 nước cũng thống nhất lập trường phải giải quyết các vấn đề của cuộc chia ly này trước khi thảo luận về một thỏa thuận thương mại mới, thay vì đáp ứng mong muốn của Anh là giải quyết song song hai vấn đề chỉ trong 18 tháng. Theo đó, nhất trí sẽ đề cập tới mối quan hệ tương lai của hai bên sau khi tiến trình đàm phán Brexit trong khoảng 2 năm tới đạt được những tiến bộ rõ rệt.

Phát biểu họp báo sau Hội nghị, Chủ tịch Hội đồng châu Âu D. Tusk cho biết EU đưa ra ba ưu tiên đàm phán bao gồm quyền công dân, nghĩa vụ thanh toán tài chính hậu Brexit và biên giới với Ireland. Mặc dù 27 nước thành viên có những quan điểm khác nhau về thứ tự ưu tiên đàm phán, nhưng nhất trí sẽ luôn nỗ lực tìm tiếng nói chung trong các bước của tiến trình đàm phán và sẽ không đàm phán riêng rẽ với Anh. Xét tới ưu tiên hàng đầu, EU sẽ chú trọng giải quyết quyền lợi của khoảng 3 triệu công dân sinh sống tại Anh và hơn một triệu người Anh ở EU khi mà Brexit có thể gây một loạt vấn đề như quyền cư trú, thừa nhận bằng cấp, quyền tìm việc, hưởng trợ cấp lương hưu hoặc bảo hiểm xã hội.

Về nghĩa vụ đóng góp tài chính của Anh, các quan chức EU nhận định đây sẽ là vấn đề gặp nhiều khó khăn nhất, khi quốc gia này phải hoàn trả liên minh số tiền ước tính 60 tỷ euro, bao gồm khoản tất toán các tài khoản và các nghĩa vụ cam kết đóng góp tài chính dựa trên sự tham gia của Anh vào các chương trình và quỹ của liên minh này. Tuy nhiên, giới chính trị gia Anh cho rằng, chính phủ nước này sẽ không chấp nhận mức đóng góp cao như vậy. Trong khi đó, Bộ trưởng phụ trách Brexit của Anh D. Davis nhấn mạnh với mong muốn đàm phán sẽ diễn ra suôn sẻ thì cả hai bên đều cần thể hiện thiện chí, song thừa nhận tiến trình này sẽ chứng kiến những cuộc đàm phán phức tạp nhất mà nước Anh phải đối mặt từ trước đến nay.

Về vấn đề biên giới giữa Ireland và Bắc Ireland (thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh), EU cho rằng cần tìm các giải pháp mềm dẻo và linh hoạt, đặc biệt tránh áp đặt một biên giới “cứng” giữa hai bên, dựa trên việc tôn trọng toàn vẹn hệ thống pháp luật của Liên minh.

Trong văn kiện chiến lược của mình, EU còn nhấn mạnh sau Brexit, Anh sẽ không còn là thành viên liên minh này, do vậy không còn các nghĩa vụ cũng như không được hưởng quyền và lợi ích như trước đó. Ngoài ra, EU tái khẳng định bốn yếu tố tự do cơ bản, gồm tự do lưu thông về con người, tự do dịch chuyển tài sản, dịch vụ và nguồn vốn, là những yếu tố không thể tách rời, đồng thời loại trừ việc tiếp cận thị trường nội khối chỉ giới hạn trong một số lĩnh vực về kinh tế.

Về vấn đề liên quan vùng lãnh thổ hải ngoại Gibraltar vốn là chủ đề gây tranh cãi lâu nay giữa Anh và Tây Ban Nha, các lãnh đạo 27 nước EU cho rằng sẽ không thể đạt được một hiệp định về mối quan hệ tương lai giữa EU và Anh nếu thiếu sự đồng thuận giữa Madrid và London.

Tuần tới, Ủy ban châu Âu sẽ công bố các nguyên tắc đàm phán chi tiết hơn dựa trên văn kiện chiến lược được thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh ngày 29-4. Tiếp đó, Nghị viện châu Âu và nghị viện của 27 nước EU sẽ thông qua các nguyên tắc trên vào ngày 22-5 tới. Theo dự kiến, hiệp định cuối cùng về Brexit sẽ phải được kết thúc trước ngày 29-3-2019./.

Minh Duy (tổng hợp)

Video