Thứ Năm, 22/2/2018
Chương VI: Mấy nét về hợp tác quốc tế của tạp chí
10/9/2015 21:6' Gửi bài này In bài này

Từ khi Đảng ta thành lập cho đến trước khi giành được chính quyền, các tạp chí Đảng đều phải xuất bản bí mật, thậm chí có lúc phải xuất bản ở ngoài nước; với tính chất nội san và nhằm đối tượng chính là cán bộ, đảng viên. Trong hoàn cảnh đó, các quan hệ đối ngoại của tạp chí hầu như không được đặt ra, Tạp chí chỉ mới dịch và đăng lại một số bài của các tạp chí của Quốc tế cộng sản và của các Đảng Cộng sản Liên Xô, Trung Quốc,… Trong những năm 1946-1954, do hoàn cảnh kháng chiến chống thực dân Pháp, cơ quan tạp chí phải đóng ở vùng chiến khu, điều kiện đi lại khó khăn, số người công tác ở tạp chí cũng ít, tạp chí lại có lúc phải tạm ngừng xuất bản, cho nên cũng chưa có mối liên hệ chính thức với các tạp chí đảng của các nước anh em.

Năm 1958, sau khi ra đời được hơn hai năm, tạp chí Học tập mới bắt đầu thiết lập quan hệ với các tạp chí lý luận và chính trị của các đảng anh em, trước hết với tạp chí Người cộng sản của Đảng Cộng sản Liên Xô, tạp chí Hồng kỳ của Đảng Cộng sản Trung Quốc, tạp chí Những vấn đề hòa bình và chủ nghĩa xã hội, cơ quan lý luận và thông tin của các đảng cộng sản và công nhân. Tiếp đó, tạp chí Học tập lần lượt có quan hệ hợp tác với các tạp chí Đảng các nước anh em khác trong cộng đồng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, trong những năm 1965-1975, trong hoàn cảnh ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta, các đoàn đại biểu các tạp chí đảng anh em không thể thường kỳ sang thăm và làm việc với tạp chí Đảng ta. Chỉ sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước giành thắng lợi hoàn toàn, quan hệ đối ngoại của Tạp chí Cộng sản mới thật sự được mở rộng.

Cho đến trước khi xảy ra biến động ở Đông Âu và sự sụp đổ của Liên Xô, Tạp chí Cộng sản có quan hệ hợp tác với các tạp chí sau đây:

- Tạp chí Người cộng sản (Đảng Cộng sản Liên Xô).

- Tạp chí Những vấn đề hòa bình và chủ nghĩa xã hội (cơ quan lý luận và thông tin của các đảng cộng sản và công nhân, có trụ sở tại Pra-ha, Tiệp Khắc).

- Tạp chí Tư tưởng mới (Đảng Cộng sản Tiệp Khắc).

- Tạp chí Thống nhất và tạp chí Con đường mới (Đảng Xã hội Chủ nghĩa thống nhất Đức).

- Tạp chí Thời mới (Đảng Cộng sản Bun-ga-ri).

- Tạp chí Con đường mới (Đảng Công nhân thống nhất Ba Lan).

- Tạp chí Bình luận xã hội (Đảng Công nhân xã hội chủ nghĩa Hung-ga-ri).

- Tạp chí Kỷ nguyên xã hội chủ nghĩa và tạp chí Công tác đảng (Đảng Cộng sản Ru-ma-ni).

- Tạp chí Sinh hoạt đảng (Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ).

- Tạp chí A-lun-may (Đảng Nhân dân Cách mạng Lào).

Đối với Tạp chí Hồng kỳ, cơ quan lý luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, thì từ năm 1978 về trước, Tạp chí Đảng ta có quan hệ mật thiết. Năm 1965, tạp chí Học tập đã cử đoàn đại biểu do đồng chí Tổng Biên tập Vũ Tuân làm trưởng đoàn sang thăm và làm việc tại Trung Quốc theo lời mời của tạp chí Hồng kỳ. Năm 1966, tạp chí Học tập đón đoàn đại biểu tạp chí Hồng kỳ do đồng chí Phó Tổng Biên tập Phạm Nhược Ngu dẫn đầu sang thăm Việt Nam. Từ 1979 đến 1991, quan hệ giữa hai tạp chí bị gián đoạn. Từ năm 1992, quan hệ giữa Tạp chí Cộng sản và Tạp chí của Đảng Cộng sản Trung Quốc - nay đổi tên là tạp chí Cầu thị, lại được nối lại và ngày càng mật thiết. Mỗi năm lần lượt tạp chí Cầu thị và Tạp chí Cộng sản cử đoàn cán bộ sang thăm và làm việc lẫn nhau. Mở đầu cho thời kỳ này theo lời mời của Tạp chí Cầu Thị, tháng 10-1994, đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản dẫn đầu Đoàn Tạp chí Cộng sản, sang thăm và làm việc tại Trung Quốc. Các đồng chí Hữu Lâm, Hình Bôn Tư (Tổng Biên tập), Vương Mậu Hoa, Chu Tuấn Phong, Trương Hiểu Lâm (Phó Tổng Biên tập) và đồng chí Xã trưởng tạp chí Cầu thị Cao Minh Quang đã dẫn đầu các đoàn đại biểu của tạp chí sang thăm và làm việc với Tạp chí Cộng sản. Từ năm 2003, được sự đồng ý của Ban Bí thư hai Đảng, việc thăm và làm việc giữa Tạp chí Cộng sản và Tạp chí Cầu thị được diễn ra ngay trong cùng 1 năm để tăng thêm sự hợp tác trao đổi lẫn nhau. Tháng 10-2003, Tạp chí Cộng sản và Tạp chí Cầu thị cùng phối hợp tổ chức hội thảo khoa học tại Hà Nội với chủ đề: “Thực hiện dân chủ ở cơ sở qua thực tiễn của Việt Nam và Trung Quốc”. Những năm tiếp theo, do bạn gặp một số khó khăn về tổ chức nhân sự, về hoạt động xuất bản…nên đến tháng 11-2006, bạn mới cử một đoàn đại biểu của tạp chí Cầu Thị, do đồng chí Hạ Vĩ Đông, Phó Tổng Biên tập làm trường đoàn sang thăm và làm việc tại Việt Nam. Theo lời mời của bạn, đoàn đại biểu Tạp chí Cộng sản do đồng chí Nguyễn Đăng Tiến làm trường đoàn đã sang thăm và làm việc tại Trung Quốc từ ngày 28-5 đến 3-6-2007. Tháng 12-2009, Tạp chí Cộng sản đón đoàn bạn sang thăm và làm việc tại Việt Nam. Đoàn do đồng chí Trương Hiểu Lâm, Tổng Biên tập tạp chí Cầu Thị làm trưởng đoàn.

Trong mối quan hệ hợp tác giữa tạp chí đảng các nước anh em, đặc biệt là giữa các đảng Cộng sản Liên Xô, các nước Đông Âu và Việt Nam, Bộ Biên tập các tạp chí đó đã thỏa thuận cùng nhau thực hiện chương trình hợp tác gồm các điều chủ yếu sau đây:

- Cử các đoàn đại biểu đi thăm lẫn nhau nhằm tìm hiểu tình hình, trao đổi kinh nghiệm công tác biên tập và thu thập tài liệu để viết bài.

- Trao đổi những số tạp chí và các ấn phẩm mà mỗi bên xuất bản.

- Tổ chức biên tập những bài sẽ đăng trên tạp chí anh em về những đề tài mà tạp chí anh em quan tâm và cần có sự giúp đỡ, phối hợp.

- Cùng nhau tổ chức những cuộc hội thảo hai bên hoặc nhiều bên để trao đổi ý kiến về những vấn đề mà các bên quan tâm.

- Thông báo cho nhau về những bài quan trọng trên các số tạp chí khi thấy cần thiết.

Thực hiện những điều đã thỏa thuận trên đây, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản đã:

- Cử các đoàn đi thăm các nước theo lời mời của Bộ Biên tập các tạp chí đảng anh em (nhìn chung, đối với mỗi nước, cứ hai năm đoàn đến thăm một lần).

- Đón tiếp các đoàn đại biểu Bộ Biên tập các tạp chí đảng anh em đến thăm Việt Nam và làm việc với Tạp chí, trong đó có những đoàn do Tổng Biên tập dẫn đầu: Các đồng chí Tổng Biên tập Véc-nơ San-xơ (Tạp chí Con đường mới của Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức), Xta-ni-lap Vrôn-xky (Tạp chí Con đường mới của Đảng Công nhân thống nhất Ba Lan), I-a-rô-xlap Ka-xe (Tạp chí Tư tưởng mới của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc), N.B. Bê-kin-nhin (Tạp chí Người cộng sản của Đảng Cộng sản Liên Xô),… đã từng sang thăm Việt Nam và làm việc với Tạp chí Cộng sản. Đồng chí J.La-va, nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Phi-líp-pin, ủy viên Ban Biên tập Tạp chí Những vấn đề hòa bình và chủ nghĩa xã hội cũng đã từng dẫn đầu đoàn đại biểu của tạp chí đó đến thăm Việt Nam và làm việc với Tạp chí Cộng sản.

Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản đã tổ chức việc biên tập các bài của các tác giả Việt Nam gửi đăng trên các tạp chí anh em theo lời mời của các tạp chí đó, và dịch đăng các bài của các tác giả nước ngoài do Bộ Biên tập tạp chí anh em gửi đến để đăng trên Tạp chí Cộng sản. Tạp chí Cộng sản cũng định kỳ cử các đoàn đại biểu đi dự hội nghị các tổng biên tập tạp chí lý luận của các đảng anh em và các cuộc hội thảo do các tạp chí bạn tổ chức. Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản cũng đã gửi cho bộ biên tập các tạp chí bạn các xuất bản phẩm của mình và đã thông báo cho một số tạp chí bạn tóm tắt dự kiến về chương trình biên tập của mình.

Riêng giữa tạp chí Người cộng sản (Liên Xô) và tạp chí Đảng ta, những điều trong các thỏa thuận nói trên đã được thực hiện ở mức cao, thể hiện mối quan hệ sâu sắc. Hai tạp chí đã có sự phối hợp chặt chẽ để đăng các bài viết quan trọng nhân những ngày lễ lớn và những sự kiện chính trị lớn của mỗi bên. Tạp chí Người cộng sản đã đăng nhiều bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của các đồng chí lãnh đạo khác của Đảng ta. Các kỳ đại hội của Đảng ta, những thắng lợi nổi bật của nhân dân ta trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa đã được tạp chí Người cộng sản đề cập kịp thời, theo chức năng của tạp chí. Ngoài việc mời các đồng chí lãnh đạo của Đảng ta viết bài, tạp chí Người cộng sản còn cử cán bộ sang Việt Nam để trực tiếp viết bài. Một ví dụ: tháng 10-1979, để chuẩn bị kỷ niệm lần thứ 90 Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tạp chí Người cộng sản đã cử một đoàn cán bộ có nhiều kinh nghiệm biên tập sang Việt Nam thu thập tài liệu để viết bài về Bác Hồ.

Tạp chí Cộng sản cũng đã đăng nhiều bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng Cộng sản Liên Xô nhân dịp các kỳ Đại hội của Đảng Cộng sản Liên Xô.

Tạp chí Người cộng sản cũng đã có sự giúp đỡ Tạp chí Cộng sản về mặt nghiệp vụ. Tháng 4-1984, đồng chí Nguyễn Phú Trọng, lúc đó là Phó Trưởng Ban Xây dựng Đảng của Tạp chí, sau khi cùng Đoàn đại biểu của tạp chí Đảng ta sang Liên Xô dự lễ kỷ niệm lần thứ 60 Ngày xuất bản tạp chí Người cộng sản, đã được mời ở lại nghiên cứu kinh nghiệm nghiệp vụ báo chí của tạp chí Người cộng sản trong 20 ngày, theo hiệp định được thỏa thuận.

Một số kỳ Đại hội Đảng của các nước đã có mời đại diện tạp chí của các đảng anh em, trong đó có đại diện của Tạp chí Cộng sản đến dự. Tháng 2-1986, Tạp chí Cộng sản đã cử đồng chí Nguyễn Trọng Thụ, Trưởng Ban Quốc tế của tạp chí sang sự Đại hội XXVII Đảng Cộng sản Liên Xô với tư cách nhà báo, khách mời của Đại hội. Tháng 7-1990, đồng chí Hà Xuân Trường, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản đã thăm chính thức Liên Xô trong thời gian Đảng Cộng sản Liên Xô tiến hành Đại hội XXVIII, với tư cách là khách mời của tạp chí Người cộng sản, đồng thời hoạt động với tư cách nhà báo trong suốt thời gian đại hội.

Tạp chí Đảng ta cũng đã phối hợp với tạp chí Người cộng sản tổ chức Hội thảo khoa học tại Việt Nam vào tháng 5-1989 về đề tài “Vai trò của nhân tố con người trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Đoàn đại biểu Liên Xô, gồm bốn đồng chí, do Phó Tổng Biên tập X.V. Cô-le-xnhi-cốp dẫn đầu đã sang dự, và sau đó hai tạp chí đều đăng những văn bản chủ yếu của cuộc hội thảo.

Đối với tạp chí A-lun-may của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Tạp chí Cộng sản có mối quan hệ rất đặc biệt. Tháng 5-1985, theo đề nghị của Ban Tuyên huấn Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Tạp chí Cộng sản đã cử đồng chí Nguyễn Văn Đặng, Phó Tổng biên tập sang làm chuyên gia giúp bạn trong việc chuẩn bị xuất bản tạp chí của Đảng bạn. Sau khi tạp chí của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào ra đời, với tên gọi là tạp chí A-lun-may, cũng theo yêu cầu của phía bạn, Tạp chí Cộng sản đã tiếp tục cử nhiều đồng chí có kinh nghiệm công tác biên tập, như các đồng chí Nguyễn Văn Lộc, Vũ Xuân Kiều, Nguyễn Thiện Nhân, Nguyễn Tiến Hải, Bùi Ngọc Trình, Vũ Hiền,... sang làm chuyên gia giúp bạn theo từng thời hạn (từ 20 ngày đến 6 tháng). Tháng 10-1990, thực hiện sự thỏa thuận chung giữa hai bên, tạp chí A-lun-may đã cử hai cán bộ sang nghiên cứu nghiệp vụ tại Tạp chí Cộng sản trong thời gian 20 ngày. Sau đó, các đợt bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí ngắn ngày cho cán bộ tạp chí A-lun-may tiếp tục được tổ chức tại Trụ sở Tạp chí Cộng sản trong các năm 2002, 2006, 2007, 2008 và 2009 (từ năm 2008, các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí hằng năm cho bạn được triển khai theo Quỹ Phát triển sự nghiệp Tạp chí Cộng sản theo Công văn số 644-CV/VPTW, ngày 30-7-2008, của Văn phòng Trung ương Đảng). Tại các lớp bồi dưỡng này, bạn đã được lãnh đạo Ban Biên tập và các đồng chí phụ trách các ban của Tạp chí Cộng sản giới thiệu kỹ những nội dung công tác và những kinh nghiệm tổ chức biên tập của Tạp chí Cộng sản và của các ban trong tạp chí. Từ năm 1990 đến nay, hằng năm Tạp chí Cộng sản và tạp chí A-lun-may cũng luân phiên cử đoàn đại biểu thăm nhau, cùng trao đổi kinh nghiệm và giúp nhau tăng cường mối quan hệ giữa hai tạp chí. Mở đầu cho thời kỳ này, tháng 6-1992, Đoàn đại biểu Tạp chí Cộng sản do đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Tổng Biên tập, dẫn đầu sang thăm và làm việc với bạn. Theo đề nghị của Bạn, năm 2005 Tạp chí Cộng sản đã giúp hỗ trợ bạn một số trang thiết bị văn phòng phục vụ công tác chuyên môn nghiệp vụ, như máy vi tính, dàn âm thanh… Và tháng 7-2014, sau gần 30 năm kể từ khi Tạp chí Cộng sản cử cán bộ sang trao đổi nghiệp vụ báo chí, theo đề nghị từ phía bạn. Đoàn đại biểu và chuyên gia của Tạp chí Cộng sản, do đồng chí Phạm Đình Đảng, Phó Tổng Biên tập dẫn đầu sang thăm và trao đổi nghiệp vụ làm Tạp chí lý luận và chính trị tại Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Với những đóng góp thúc đẩy quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai Đảng, hai tạp chí, năm 2007, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản đã vinh dự được đón nhận Huân chương It-sa-la hạng Hai của Nhà nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào trao tặng. Năm 2009, Đảng và Nhà nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào trao tặng huân chương cho các đồng chí nguyên là lãnh đạo Tạp chí Cộng sản vì công lao đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và phát triển của tạp chí Alunmay: Huân chương ít-xạ-la hạng Hai cho đồng chí Vũ Văn Hiền, ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản. Huân chương Lao động hạng Ba cho các đồng chí: Nguyễn Văn Đặng, nguyên Phó Tổng Biên tập; Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Phó Tổng Biên tập; Nguyễn Tiến Hải, nguyên Phó Tổng Biên tập; Nguyễn Văn Lộc, nguyên ủy viên Ban Biên tập; Vũ Xuân Kiều, nguyên Trưởng Ban Kinh tế; Bùi Ngọc Trình, nguyên Trưởng Ban Chính trị - Triết học.

 
Ban Biên tập Tạp chí Cộng sản đón nhận Huân chương It-sa-la II của Nhà nước CHDCND Lào (năm 2007)

Thực hiện chương trình hợp tác với sự tài trợ của Tổ chức Viện trợ phát triển quốc tế (Thụy Điển) và theo lời mời của Bộ Ngoại giao Đan Mạch, từ ngày 24-10 đến 13-11-1998, Tạp chí Cộng sản đã cử một đoàn nhà báo do Tổng biên tập Hà Đăng dẫn đầu đi thăm và nghiên cứu tại Thụy Điển và Đan Mạch. Chương trình nghiên cứu của Đoàn gồm các chủ đề: 1- Mô hình nhà nước phúc lợi Thụy Điển và sự quá độ của nó. 2- Nền dân chủ ở Thụy Điển: Tổ chức nhà nước, chức năng và quyền lực của chính quyền các cấp Trung ương, vùng và địa phương, vai trò của các tổ chức chính trị xã hội. 3- Báo chí Thụy Điển và Đan Mạch, vai trò xã hội và quan hệ của báo chí với chính quyền.

Từ năm 2004, được sự đồng ý của Ban Bí thư, sự giúp đỡ của Ban Đối ngoại, Văn phòng Trung ương Đảng và các cơ quan hữu quan, hoạt động đối ngoại của Tạp chí bước đầu được mở rộng. Mỗi năm, Tạp chí thường tổ chức 4 -5 đoàn cán bộ đi nghiên cứu, khảo sát thực tế tại những nước ở các khu vực khác nhau trên thế giới, như Cu-ba, Mê-hi-cô, Vê-nê-xu-ê-la, Ni-ca-ra-goa, Mô-dăm-bích, Ăng-gô-la, Pháp, Nga, Thụy Điển, Phần Lan, Anh, I-ta-li-a, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Xin-ga-po, In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Ô-xtrây-li-a, Niu Di-lân... Trong thời gian làm việc với các đối tác ở nước bạn, các đoàn công tác của Tạp chí đã tìm hiểu và trao đổi với bạn về hệ thống chính trị và vai trò của đảng cầm quyền ở nước bạn; về đường lối đổi mới của Việt Nam, những thành tựu kinh tế - xã hội của Việt Nam; về công tác lý luận chính trị, về chủ nghĩa xã hội, xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, về những vấn đề quốc tế và khu vực; nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm về nghiệp vụ với các cơ quan thông tấn báo chí của bạn; đồng thời thông tin cho bạn về những thành quả đổi mới của Việt Nam và giới thiệu về Tạp chí Cộng sản.

Từ tháng 11-2012, Tạp chí Cộng sản đã triển khai việc lựa chọn, dịch tin bài sang tiếng Anh để đăng trên Trang điện tử của Các đảng cộng sản và công nhân quốc tế (Solidnet.org) theo sự chỉ đạo của đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trung ương giao cho Tạp chí Cộng sản nhiệm vụ cung cấp thông tin, tài liệu về Đảng ta, về đất nước ta lên trang Solidnet.org.

Các hoạt động đối ngoại góp phần giúp Tạp chí mở rộng và tăng cường quan hệ với các đảng cánh tả, cầm quyền, thúc đẩy hợp tác với các tạp chí bạn, góp phần nâng cao công tác thông tin đối ngoại. Các chuyến công tác nghiên cứu khảo sát ở nước ngoài và các cuộc gặp gỡ, trao đổi, tiếp xúc ở trong nước là cơ hội để thông tin về đường lối đổi mới của Việt Nam, về các thành tựu kinh tế - xã hội của Việt Nam, làm cho các đối tác nước ngoài hiểu rõ và đúng về Việt Nam; đồng thời giới thiệu chức năng, nhiệm vụ của Tạp chí Cộng sản là tuyên truyền, giáo dục về quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, đấu tranh chống các quan điểm sai trái,…

Video